Temettü, Otofinansman ve Finansal Yapı Dengesi: BIST Temettü 25 Endeksi Üzerine Panel Veri Analizi

Öz

Çalışmanın temel amacı, firmalarda temettü dağıtım politikaları ile otofinansman tercihleri arasındaki ilişkinin firma kârlılığı üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Örneklem olarak çalışmada BIST Temettü 25 Endeksi’nde yer alan firmaların 2018-2025 dönemine ait verileri kullanılmış, bankalar finansal tabloları veri setine uygun olmadığından analize dahil edilmemiştir. Bu nedenle çalışmada 21 firma ele alınarak incelenmiştir. Bu işletmelerin muhasebe verileri aracılığıyla ölçülen cari oran, varlık yapısı, varlık karlılık oranı, otofinansman, finansal kaldıraç oranı gibi değişkenler kullanılarak temettü ödeme oranı arasındaki ilişkiyi belirlemek için, dinamik panel veri analizi yöntemlerinden “Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (Generalized Method of Moments-GMM) ile model oluşturulmuştur. Çalışmada bağımlı değişken olarak varlık karlılık oranı, bağımsız değişken olarak temettü oranı ve otofinansman oranı, kontrol değişken oranı olarak da cari oran, finansal kaldıraç oranı ve varlık yapısı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde firmaların temettü politikaları ile otofinansman kararları arasında denge kurulmasının finansal performansları etkileyeceği görülmüştür. Ayrıca çalışmada yer alan firmaların genel olarak yüksek likidite yeteneğine sahip oldukları ve özsermaye ağırlıklı çalıştıkları sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Muhasebe
• Mali Tablo
• Temettü
• Otofinansman
• Finansal Yapı Dengesi
• BIST-Temettü 25.

Dividend, Self-Financing, and Financial Structure Balance: A Panel Data Analysis on the BIST Dividend 25 Index

Öz

The main objective of this study is to reveal the impact of the relationship between dividend distribution policies and self-financing preferences on firm profitability. The study uses data from firms listed in the BIST Dividend 25 Index for the period 2018-2025 as a sample; banks were not included in the analysis as their financial statements were not suitable for the dataset. Therefore, only 21 firms were examined in this study. To determine the relationship between dividend payout ratios and variables such as current ratio, asset structure, return on assets, self-financing, and financial leverage ratio, measured through accounting data of these companies, a model was created using the Generalized Method of Moments (GMM), a dynamic panel data analysis method. In the study, the return on assets ratio was used as the dependent variable, the dividend rate and self-financing ratio as independent variables, and the current ratio, financial leverage ratio, and asset structure as control variables. As a result of the findings, it was observed that balancing the dividend policies and self-financing decisions of the firms would affect their financial performance. In addition, it was concluded that the firms included in the study generally have high liquidity ability and operate with a predominantly equity-based structure.

Anahtar Kelimeler

• Accounting
• Financial Statements
• Dividend
• Self-financing
• Financial Structure Balance
• BIST Dividend 25 Index.

Kaynakça

1. Abdioğlu, N., & Deniz, D. (2015). Borsa İstanbul’da işlem gören imalat sanayi şirketlerinin sermaye yapılarının firmaya özgü belirleyicileri. Sosyoekonomi, 23(25), 195-214. https://doi.org/10.17233/se.53896
2. Achieng, B. O., Muturi, W., & Wanjare, J. (2018). Effect of equity financing options on financial performance of non-financial firms listed at the Nairobi Securities Exchange, Kenya. Applied Economics and Finance, 5(4), 160–173. https://doi.org/10.11114/aef.v5i4.3398
3. Amat, A., & Ahn, K. (2023). The relationship between dividend policy and firm financial performance: empirical study of non-fınancial listed companies in Srı Lanka. Journal of Contemporary Perspectives in Accounting & Digitalization, 6 (1), 20-36. https://doi.org/10.4038/jcpad.v6i1.7
4. Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277–297. https://doi.org/10.2307/2297968
5. Arslan, M., & Meder Çakır, H. (2018). Firmaların temettü ödemeleri ile firma değeri arasındaki ilişki ve BIST 100’de bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 169-180. https://doi.org/10.30794/pausbed.416072
6. Aydın, A.D. (2017). Firma performansı ile temettü politikası arasındaki ilişkiye dair Borsa İstanbul Temettü Endeksi (Xtmtu) firmalarıyla Türkiye'den ampirik bir çalışma. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 51-65. https://izlik.org/JA86TR34TA
7. Ayyıldız, N. (2025). Borsa İstanbul’da sermaye yapısı, karlılık, temettü ve büyüme dinamiklerinin sektörel analizi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 9(2), 833-852. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ueip
8. Baker, H.K., & Powell, G.E. (1999). How corporate managers view dividend policy. Quarterly Journal of Business and Economics, 38(2), 17-35. https://www.jstor.org/stable/40473257

9. Biddle, G.C., Hilary, G., & Verdi, R. (2009). How does financial reporting quality relate to investment efficiency?. Journal of Accounting and Economics, 48, 112-131. https://10.1016/j.jacceco.2009.09.001
10. Brav, A., Graham, J. R., Harvey, C. R., & Michaely, R. (2005). Payout policy in the 21st century. Journal of Financial Economics, 77(3), 483–527. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2004.07.004
11. Bossman, A., Agyei, S., Asiamah, O., Agyei, E. A., Arhin, E. Y., & Marfo-Yiadom, E. (2022). Dividend policy and performance of listed firms on Ghana Stock Exchange. Cogent Economics & Finance, 10(1), 2127220. https://doi.org/10.1080/23322039.2022.2127220
12. Fama, E.F., & French, K.R. (2001). Disappearing dividends: changing firm characteristics or lower propensity to pay?. Journal of Financial Economics, 60, 3-43. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(01)00038-1
13. Gupta, D.K.S.& Jayswal, M.- Puliparambil, P.K. (2025). Factors affecting dividends of knowledge intensive firms. Managerial Finance, 51(2), 262-279. https://doi.org/10.1108/MF-05-2024-0395
14. Guta, A.J. (2016). The study on self financing capacity within a firm. Annals of “Dunarea de Jos”University of Galati Fascicle I. Economics and Applied Informatics, 49-55. http://www.eia.feaa.ugal.ro/images/eia/2016_3/Guta.pdf
15. Hasan, M., Ahmad, M. I., Rafiq, M. Y., & Rehman, R. U. (2015). Dividend payout ratio and firm’s profitability: Evidence from Pakistan. Theoretical Economics Letters, 5(3), 441–445. https://doi.org/10.4236/tel.[phone]
16. Irk, E., & Karaca, S.S. (2015). Firmaların sermaye yapısını etkileyen faktörler ve Borsa İstanbul örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 68, 185-200. https://doi.org/10.25095/mufad.396634
17. Kaderli, Y., & Başkaya, H. (2014). Halka açık firmalarda kâr payı dağıtım duyurularının hisse senedi fiyatlarına etkisinin ölçülmesi: Borsa İstanbul’da bir uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(1), 49-64. https://doi.org/10.30803/adusobed.188803
18. Koç, S., Yaldız, B., & Şenol, Z. (2020). Nakit temettü ödemelerinin firma değeri üzerine etkilerinin panel veri yöntemi ile analizi: BIST 30 üzerine bir uygulama (2007-2017). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 69-89. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.614125
19. Koussis, N., Martzoukos, S. H., & Trigeorgis, L. (2017). Corporate liquidity and dividend policy under uncertainty. Journal of Banking & Finance, 75, 200–214. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2016.11.015
20. Miller, M.H. & Modigliani, F. (1961). Dividend policy, growth, and the valuation of shares. The Journal of Business, 34(4), 411-433. https://www.jstor.org/stable/2351143
21. Muddasir, M., & Mughal, S.U. (2023). Reviewing the relationship between dividend and free cash flow of nonfinancial firms of KSE 100. International Econometric Review, 14(4), 107-123. https://doi.org/10.33818/ier.1227924
22. Najjar, B.A., & Kılınçarslan, E. (2017). Corporate dividend decisions and dividend smoothing: New evidence from an empirical study of Turkish firms. International Journal of Managerial Finance, 13(3). https://doi.org/10.1108/IJMF-10-2016-0191
23. Nişancı, M., Karabıyık, İ., & Uçar, M. (2011). Finansal gelişme ve iktisadi büyüme statik ve dinamik panel veri analizi. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 107-118. https://izlik.org/JA94GL95RC
24. Nguyen, A.H., Pham, C.D., Doan, N.T., Ta, T.T., Nguyen, H.T., & Truong, T.V. (2021). The effect of dividend payment on firm’s financial performance: an empirical study of Vietnam. J. Risk Financial Manag., 14(8), 353,1-12. https://doi.org/10.3390/jrfm14080353
25. Rijanto, A. (2018). Innovation driven enterprise, sustainable business and firm financial performance. The Asian Journal of Technology Management, 11(1), 10–25. https://doi.org/10.12695/ajtm.2018.11.1.2
26. Rozeff, M.S. (1982). Growth, Beta and Agency Costs as Determinants of Dividend Payout Ratios. The Journal Financial Research, 5(3), 249-259. https://doi.org/10.1111/j.1475-6803.1982.tb00299.x
27. Seyhan, M., & Akbulut, R. (2022). Firmalarda kâr payı dağıtım politikalarını etkileyen makro faktörler: BIST imalat sanayi firmaları üzerine bir çalışma. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 29-52. https://doi.org/10.47138/jeaa.1211261
28. Şanlı, Ö. (2018). İşletmelerde kar payı dağıtım politikalarının firma değeri üzerine etkisi ve BIST 30 endeksi üzerine bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
29. Şit, A. (2021). Kar dağıtım politikaları firma değeri üzerinde etkili midir? BIST temettü 25 endeksi üzerine bir uygulama. Van Yüzüncü yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 68(12). https://izlik.org/JA34HM42SD
30. Ünal, E.M. (2020). Temettü dağıtım politikalarının finansal performansa etkisi: BIST temettü 25 endeksi üzerine bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
31. Tai, Y.H. (2020). The relation between financial statement quality and dividend payout: The role of information asymmetry. Corporate Management Review, 40(1), 77-126. https://doi.org/10.3966/102873102020064001003
32. Tayachi, T., Hunjra, A.İ., Jones, K., & Feryan, M.A.S. (2023). How does ownership structure affect the financing and dividend decisions of firm?. Journal of Financial Reporting and Accounting, 21 (3), 729-74. https://doi.org/10.1108/JFRA-09-2021-0291
33. Temiz, H., & Hacıhasanoğlu, T. (2017). Temettü politikası, temettü dağıtım oranı ve finansal performans arasındaki ilişkinin incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(2), 133-149. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/403
34. Yenilmez, B., & Geneş, G. (2025). Firmaların temettü dağıtım politikalarına etki eden faktörlerin incelenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(2), 1634-1652. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1502
35. Yıldız, B., Gökbulut, R.İ., & Korkmaz, T. (2014). Firmalarda temettü politikalarını etkileyen unsurlar: BIST sanayi işletmeleri üzerine bir panel veri uygulaması. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 185-206. https://izlik.org/JA34DE47TB
36. Yılmaz, H. (2022). Dinamik sermaye yapısı belirleyicileri ve optimal kaldıraç oranı uyarlama hızı: Türkiye’de finans şirketleri üzerine bir çalışma. İstanbul İktisat Dergisi, 72(1), 137-155. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2021-1083801
37. Zeren, F. (2017). Kâr payı bilmecesinin araştırılması: “BIST temettü 25 endeksi üzerine bir uygulama”. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(5), 172-183. https://izlik.org/JA96KA86UT