Depremlerin Finansal Sistem Üzerindeki Etkileri: 6 Şubat Depremleri Sonrası Bankacılık ve Sigorta Sektörlerinin Dayanıklılığı

Öz

6 Şubat 2023’te Türkiye’nin güneydoğusunda meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler, yalnızca fiziksel yıkıma neden olmakla kalmamış, ülkenin finansal sisteminde de önemli yapısal etkiler yaratmıştır. Bu çalışma, afetin ardından bankacılık ve sigorta sektörlerinde ortaya çıkan kurumsal, yönetsel ve finansal değişimleri kapsamlı bir biçimde irdelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, hem resmi istatistikler hem de banka yöneticileri, sigorta temsilcileri ve kamu otoriteleriyle yürütülen görüşmelerden elde edilen veriler bir arada değerlendirilmiştir. Analizler, Türkiye’de finansal sistemin afetlere karşı dayanıklılık kapasitesinin sınırlı olduğunu ve dijital altyapı, sigorta kapsamı ile kamu müdahalelerinin mevcut yapısının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bankacılık sisteminde hizmet sürekliliği, fiziki şube kayıpları ve dijital erişim sorunlarıyla sınanırken, sigorta sektöründe teminat eksiklikleri ve düşük farkındalık, risk paylaşımının etkinliğini kısıtlamaktadır. Ayrıca, kamu-özel iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi ve finansal okuryazarlığın artırılması, kriz sonrası dayanıklılığın temel bileşenleri olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede çalışma, Türkiye’nin finansal sisteminde afetlere karşı direnç geliştirilmesi için dijitalleşme, sigorta reformları ve kamu-özel koordinasyonunun bütüncül olarak ele alınmasını önermektedir. Önerilen yaklaşım, finansal hizmetlerin sürekliliğini sağlarken, kriz yönetimi kapasitesini güçlendirecek ve toplumsal güven ile kapsayıcılığı artıracak bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Deprem Ekonomisi
• Finansal Dayanıklılık
• Bankacılık Sektörü
• Sigorta Sektörü

The Impact of Earthquakes on the Financial System: Resilience of the Banking and Insurance Sectors After the February 6 Earthquakes

Öz

The earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023, which affected eleven provinces in southeastern Türkiye, not only caused extensive physical destruction but also had significant structural impacts on the country’s financial system. This study aims to comprehensively examine the institutional, managerial, and financial changes that emerged in the banking and insurance sectors in the aftermath of the disaster. The research integrates official statistics with insights gathered through interviews with bank managers, insurance representatives, and public authorities. The analysis reveals that the resilience of Türkiye’s financial system remains limited, highlighting the urgent need to enhance digital infrastructure, expand insurance coverage, and strengthen public interventions. The banking sector faced challenges in maintaining service continuity due to branch losses and restricted digital access, while the insurance sector suffered from coverage gaps and low public awareness, limiting effective risk-sharing. Furthermore, reinforcing public-private partnerships and improving financial literacy are identified as critical components for post-crisis resilience. Accordingly, the study advocates a holistic approach to strengthening Türkiye’s financial system against disasters, emphasizing digitalization, insurance reforms, and enhanced public-private coordination. Implementing these measures is expected to ensure continuity of financial services, improve crisis management capacity, and foster societal trust and financial inclusion.

Anahtar Kelimeler

• Earthquake Economics
• Financial Resilience
• Banking Sector
• Insurance Sector

Kaynakça

1. Aksoy M. (2024). Depremin Hisse Senedi Piyasası Üzerindeki Etkileri: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Örneği. Anadolu İşletme ve Finans Dergisi, 25(4), 213-228. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1481104
2. Aktürk, İ. (2020). Türkiye'de 1999 Yılında Meydana Gelen Depremler ve Etkileri. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar Dergisi, 57(663), 1–18. https://doi.org/10.17482/uumfd.702617
3. Allen, F., Carletti, E., ve Marquez, R. (2011). Stakeholder Capitalism, Bank Governance, and Risk. Journal of Financial Economics, 100(1), 1–22. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2010.11.005
4. Altun T. (2019). Doğal Afet Önlemlerinin Politik Ekonomisi. International Journal of Public Finance, 4(1), 75-98. https://doi.org/10.30927/ijpf.585338
5. Anadolu Ajansı. (2024, February 5). DASK, 6 Şubat depremleri için 35 milyar liralık hasar ödemesi yaptı. https://www.aa.com.tr/tr/6-subat-depremlerinin-birinci-yili/dask-6-subat-depremleri-icin-35-milyar-liralik-hasar-odemesi-yapti/3128347
6. Anadolu Ajansı. (2025, 1 Mart). Deprem sigortalı konut sayısı 11,3 milyonu aştı. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/deprem-sigortali-konut-sayisi-11-3-milyonu-asti/3496861
7. Atkinson A., Messy F. (2012). Measuring Financial Literacy: Results of the OECD/International Network on Financial Education (INFE) Pilot Study, OECD Working Papers on Finance, Insurance and Private Pensions 15, 1-73. https://doi.org/10.1787/5k9csfs90fr4-en
8. Atukalp M. E. (2023). Dijital Bankacılık Uygulamalarına COVID-19’un Etkisi. Maliye ve Finans Yazıları, 37(120), 155–174. https://doi.org/10.33203/mfy.1298717

9. Avdar, R. (2020). Türkiye'de Doğal Afetlerin Makroekonomik Etkileri Üzerine Bir İnceleme. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 45–60. https://doi.org/10.17498/sbd.2020.9.2.45
10. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. (2023, 7 Şubat). Kurul Kararı No. 10503. https://www.bddk.org.tr/Mevzuat/DokumanGetir/1159
11. Bernardi M., Petrella L., (2014). Interconnected Risk Contributions: An Heavy-Tail Approach to Analyse US Financial Sectors. Journal of Banking & Finance, 47, 123–135.
12. Churchill C., Matul M. (2012). Protecting the Poor: A Microinsurance Compendium, Volume II, International Labour Office, Cenevre.
13. Cummins J. D. ve Mahul, O. (2009). Catastrophe Risk Financing in Developing Countries: Principles for Public Intervention, World Bank Policy Research Working Paper, 4985, 1-38.
14. Çelen M. (2013). Doğal Afetlerin Doğurduğu Koşullu Mali Yükümlülükler. Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 56, 41-68.
15. Çilingir, G. A. (2022). Afet Politikalarında Risk Unsuru ve Afet Mevzuatında Risk Yönetimi. Afet Yönetimi Dergisi, 6(2), 45–63.
16. Doğal Afet Sigortaları Kurumu. (2023). 2023 Faaliyet Raporu. https://dask.gov.tr/upload/DASK_2023_Faaliyet%20Raporu.pdf
17. Doğan, G. ve Dinç, Y. (2022). Türkiye'de İslami Finans Sektörünün Afet Politikalarındaki Garar Durumu ve Belirsizliklere Öneriler. Karatay İslam İktisadı ve Finans Dergisi, 1(1), 44–56. https://doi.org/10.47351/karjief.2022.1.1.4
18. Dünya. (2025, February 5). 6 Şubat dönüm noktası oldu! DASK bölge bölge sigortalılık oranını açıkladı. https://www.dunya.com/ekonomi/6-subat-donum-noktasi-oldu-dask-bolge-bolge-sigortalilik-oranini-acikladi-haberi-763283
19. Erdoğan A. (2018). Makroekonomik Kırılganlık ve Finansal İstikrar: Afet Sonrası Kamu Müdahalelerinin Rolü, Journal of Public Finance Studies, 7(3), 112-130.
20. Erdoğan, S., Gedikli, A., Yıldırım, S., Yıldırım, D.Ç., Genç, S.Y., Hobikoğlu, E.H., Erdoğan, F. (2020). Müşteri Perspektifinden Katılım Bankacılığı Üzerine Bir İnceleme: Kocaeli İli Örneği, Bilimname. https://doi.org/10.28949/bilimname.672138
21. Erişim adresi: https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2024/11/KIR_2023-Web.pdf
22. Erişim adresi: https://www.dask.gov.tr/upload/DASK_2023_Faaliyet%20Raporu.pdf
23. Ersoy E. ve Meral B. (2024). Post-Disaster Insurance Awareness and Behavioral Patterns: Evidence from Turkey, International Journal of Disaster Risk Reduction, 84, 104-118. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.104118
24. Gai P., Haldane A. ve Kapadia S. (2019). Complexity, Concentration and Contagion, Journal of Monetary Economics, 106, 36-53. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2019.01.004
25. Gedikli, A. ve Erdoğan, S. (2019). Malezya’da İslami Finans ve İslami Bankacılık Uygulamaları Üzerine Bir İnceleme, Bilimname. https://doi.org/10.28949/bilimname.604791
26. Hamurcu Ç. (2022). Depremlerin Sigortacılık Sektörü Hisse Senetleri Üzerinde Etkisi Olabilir mi? 2020 Yılındaki İzmir Depremi Üzerine Bir Araştırma, İzmir İktisat Dergisi, 37(2), 428-442. https://doi.org/10.24988/ije.929390
27. Hazine ve Maliye Bakanlığı [HMB]. (2023a). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri raporu. Ankara: HMB. Erişim adresi: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf
28. Hazine ve Maliye Bakanlığı [HMB]. (2023b). 2023 Kamu işletmeleri raporu. Ankara: HMB.
29. Heinrich T., Sabuco J. ve Farmer J. D. (2022). A simulation of the insurance industry: The problem of risk model homogeneity. Journal of Economic Interaction and Coordination, 17(2), 535–576. https://doi.org/10.1007/s11403-021-00319-4
30. IFRC (International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies). (2023). IFRC Annual Report 2023, IFRC Yayınları, Cenevre.
31. İslamoğlu M. ve Karaca F. (2020). Comparative Performance of Conventional and Participation Insurance: Evidence from Turkey. Journal of Risk and Insurance, 87(3), 703-729. https://doi.org/10.1111/jori.12248
32. İslamoğlu M. ve Şeker M. (2024). Tekaful Sigorta Şirketlerinin 2022 Yılı Performansına Yönelik VIKOR Analizi. Econder Uluslararası Akademik Dergi, 8(2), 228–242. https://doi.org/10.16991/econder.1130
33. Jack, W. ve Suri, T. (2014). Risk Sharing and Transactions Costs: Evidence from Kenya’s Mobile Money Revolution. American Economic Review, 104(1), 183–223. https://doi.org /10.1257/aer.104.1.183
34. Kimball, M. S. (1990). Precautionary Saving in the Small and in the Large. Econometrica, 58(1), 53–73. https://www.jstor.org/stable/2938317
35. Loisel S., Piette P. ve Tsai J. (2019). Applying Economic Measures to Lapse Risk Management with Machine Learning Approaches. European Actuarial Journal, 9(2), 389–414.
36. Mahul O. ve Ghesquiere F. (2010). Financial Protection of the State Against Natural Disasters: A Primer, World Bank Policy Research Working Paper, 5429, 1-50.
37. Meral H. (2024). Türkiye’de Katılım Sigortacılığının Gelişimi: Sürdürülebilir Kalkınma İçin Stratejik Önceliklerin Belirlenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi (itobiad), 13(3), 1219–1238. https://doi.org/itobiad.1442044
38. Nurse J. R. C., Axon L., Erola A., Agrafiotis I., Goldsmith M. ve Creese S. (2020). The Data that Drives Cyber Insurance: A Study into the Underwriting and Claims Processes. Computers & Security, 92, 101739. https://doi.org/10.1016/j.cose.2020.101739
39. Ömür, Ö. M. (2023). Doğal Afetlere İlişkin Mali Risk Yönetiminde Koşullu Yükümlülükler. Finansal Risk Yönetimi Dergisi, 5(1), 78–95.
40. Özbey, Ö. (2023). 6 Şubat 2023 Tarihinde Yaşanan Depremin Türkiye'deki Makroekonomik Etkisi, Balıkesir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 121–138. https://doi.org/10.54688/balikesiribf.2023.4.2.121
41. Özsalman, E. (2024). 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinin Dış Ticarete Etkisi, Finans Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 6(1), 1–15. https://doi.org/10.54688/ayd.1411837
42. Özüdoğru H. ve Çetin Ç. (2017). Türkiye’de Sigortacılıkta Güncel Sorunlar. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 52(2), 57–70. https://doi.org/10.16992/ucuncusektor.320243
43. Özüdoğru H., (2017). Türkiye Sigortacılık Sektörünün Değerlendirilmesi, Bankacılık ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 38–47.
44. Rothschild M. (1970). Increasing Risk: I. A Definition. Journal of Economic Theory, 2(3), 225–243. https://doi.org/10.1016/0022-0531(70)90038-4
45. Rothschild, M. ve Stiglitz, J. (1976). Equilibrium in Competitive Insurance Markets: An Essay on the Economics of Imperfect Information. Quarterly Journal of Economics, 90(4), 629–649. https://doi.org/10.2307/1885326
46. Sabırsız, E., ve Şöhret, M., (2024). 6 Şubat Depremlerinin Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Makroekonomik, Sosyal ve Çevresel Etkileri. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1), 571–597. https://doi.org/10.54688/ayd.1390984
47. Swiss Re Institute. (2022). Financial Resilience and Risk Transfer Mechanisms in Emerging Markets, Swiss Re Institute Report, Zurich, Switzerland.
48. Şöhret M. (2022). Public Spending and Disaster Adaptation: Evidence from Turkey, International Review of Applied Economics 36(5), 678-699. https://doi.org/10.1080/02692171.2022.2079640
49. Taymaz E. ve Uygur T. (2023). Post-Disaster Support Policies for SMEs in Turkey: Lessons from the 2023 Earthquakes, Small Business Economics, 61, 1003-1025. https://doi.org/10.1007/s11187-023-00788-3
50. Torusdağ T. (2024). İklim Değişikliğinin Sigorta Sektörü Üzerindeki Etkileri, Artvin Çoruh Üniversitesi Dergisi, 10(2), 409-423. https://doi.org/10.21324/dacd.1408028
51. Türkeş M. ve Deniz Z. A. (2010). Klimatolojik/Meteorolojik ve Hidrolojik Afetler ve Sigortacılık Sektörü. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2), 996-1020. https://doi.org/10.16992/ijhss.326
52. Türkiye Bankalar Birliği. (2024, 5 Şubat). Türkiye Bankalar Birliği: Ticari krediler deprem bölgelerinde yüzde 36 büyüdü. https://www.aa.com.tr/tr/asrin-felaketi/turkiye-bankalar-birligi-ticari-krediler-deprem-bolgelerinde-yuzde-36-buyudu/3128018
53. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB). (2023). Finansal İstikrar Raporu – Mayıs 2023, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yayınları, Ankara. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/577172b0-7dc5-4c4e-9d67-62d64babdcd7/1.Tam%2BMetin.pdf?CACHEID=ROOTWORKSPACE-577172b0-7dc5-4c4e-9d67-62d64babdcd7-owJNdzV&MOD=AJPERES&utm_source=chatgpt.com
54. Türkiye Sigortalar Birliği (TSB). (2023). Ticari Sigortalar Raporu 2023, Türkiye Sigorta Birliği Yayınları, Ankara. https://www.tsb.org.tr