ULUBURUN BATIĞI’NIN GÜNÜMÜZ TİCARET, MUHASEBE VE UFRS BOYUTU

Öz

Binlerce yıl öncesinde insan ilişkilerinde ticari faaliyetler ve buna bağlı olarak kar elde etme motivasyonu var olmuştur. Toplumda bu duruma düzen getirecek bir bilimin ortaya çıkmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaç doğrultusunda ortaya çıkan muhasebe bilimi insan varlığının ilk yıllarından günümüze kadar sürekli olarak gelişim göstermiştir. M.Ö. 1300’lü yıllarda faaliyette bulunan Uluburun Batığı gemisinin bulguları bunun bir örneğidir. O tarihlerde geminin bir kaza sonucu batmış olması ve günümüzde yapılan arkeolojik kazılar sonucunda keşfedilmesi daha sonra incelenmesi ve gemide bulunan ticari/sanayi amaçlı mallar ticari faaliyetlerin o dönemlerde de yoğun bir şekilde yapıldığını göstermektedir. Bu çalışmadaki amaç, yazının kullanılmaya başlandığı M.Ö. 3200 yıllar ve paranın kullanılmaya başlandığı M.Ö.480’li yıllarda, M.Ö.1300’li yıllarda faaliyetteki Uluburun Batığı (Gemisi) örneğinde olduğu gibi ticari faaliyetlerin yapıldığı ve bu durumun o tarihlerde ve günümüzde muhasebe bilgi sistemine nasıl yansıdığının araştırılmasıdır. Çalışma kapsamlı literatür araştırmasına dayanmaktadır. Çalışmamızdan önce yapılan arkeolojik kazılar, tarih ve arkeoloji bilimi kapsamındaki literatür araştırmaları incelenmiştir. Buna bağlı olarak gemide bulunan malların değişimi, ticari ve muhasebe ortamı incelenmiş ve günümüzdeki uluslararası finansal raporlama standartları açısından muhasebeleştirilme boyutu ele alınmıştır. Çalışma sonucunda, o dönemde çift kayıt muhasebe sisteminin olmadığı ancak ticari faaliyetlerin bir muhasebe boyutu olması gerektiği ve gemideki malların ilgili hesaplara kayıt edilmesi konusunda çıkarımlarda bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Uluburun Batığı, Ticaret Ortamı, Muhasebe Ortamı, UFRS Jel Sınıflandırması: M40, M41, M53, M59

Anahtar Kelimeler

• Uluburun Batığı
• Ticaret Ortamı
• Muhasebe Ortamı
• UFRS

THE CURRENT TRADE, ACCOUNTING AND IFRS DIMENSION OF THE ULUBURUN SINKING

Öz

Thousands of years ago, commercial activities and the motivation to make profit have existed in human relations. There was a need for the emergence of a science that would bring order to this situation in society. The science of accounting, which emerged in line with this need, has continuously developed from the first years of human existence to the present day. The findings of the Uluburun Shipwreck ship, which was in operation in 1300 BC, are an example of this. The fact that the ship sank as a result of an accident at that time and that it was discovered as a result of archaeological excavations carried out today, and the commercial / industrial goods found on the ship show that commercial activities were carried out intensively at that time. The aim of this study is to investigate that commercial activities were carried out in 3200 BC, when writing started to be used, and in 480 BC, when money started to be used, as in the example of the Uluburun Shipwreck (Ship), which was in operation in 1300 BC, and how this situation was reflected in the accounting information system at that time and today. The study is based on extensive literature research. Before our study, archaeological excavations, literature researches within the scope of history and archaeology science were examined. Accordingly, the exchange of goods found on board, the commercial and accounting environment was examined and the accounting dimension was discussed in terms of today's international financial reporting standards. As a result of the study, it was concluded that there was no double entry accounting system at that time, but commercial activities should have an accounting dimension and the goods on board should be recorded in the relevant accounts. Keywords: Uluburun Shipwreck, Trade Environment, Accounting Environment, IFRS Jel Sınıflandırması: M40, M41, M53, M59

Anahtar Kelimeler

• Uluburun Shipwreck
• Trade Environment
• Accounting Environment
• IFRS

Kaynakça

1. Altun, S.(2008). Akdeniz Kıyılarımızda Kazısı Tamamlanmış Tunç Devri Batıkları ve Çıkan Eserler Işığında Deniz Ticareti, (Yayımlanmış yüksek lisans tezi ), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Konya.
2. Ayvazoğlu, Ç.F. (2015). Uluburun Batığı’na Genel Bakış, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Seminer Sunumu. Ankara.
3. Bass, G.F. (1986). A Bronze Age Shipwreck at Ulu Burun (Kaş) 1984 Campaign, American Journal of Archaeology, 90, 252-276.
4. Buchholz, H.G.& Weisgerber, G. (2006). Taş Tören Asası Taşıyan Önemli Kişi., Uluburun Gemisi: 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti, Bochum, 151-158.
5. Carmona, S., & Ezzamel, M. (2007). Accounting and accountability in ancient civilizations: Mesopotamia and ancient Egypt. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 20(2), 177-209.
6. Collon, D. (2006). Uluburun Batığı’ndaki Silindir Mühürler, Uluburun Gemisi: 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti, Ege Yayınları, İstanbul.
7. Çağlar, S. (2024). Uluburun Batığı: Bugüne Kadar Keşfedilen En Eski ve En Zengin Gemi Batığı, https://yolvemacera.com/uluburun-batigi-nerede/ (Erişim Tarihi: 13.12.2024).
8. Ergün, N.(2020). Uluburun Batığı, Sualtı Arkeolojisi, https://www.academia.edu/46917389/Sualt%C4%B1_Ark_Uluburun_Bat%C4%B1%C4%9F%C4%B1_Nisa_Erg%C3%BCn (Erişim Tarihi: 15.10.2024).

9. Erkut, O.(2011). Deneysel Arkeoloji: Antik Çağda Doğu Akdeniz’de Deniz Ticareti ve Uluburun Gemisi, Türk Denizcilik Tarihi Sempozyumu III: Mersin ve Doğu Akdeniz, Mersin-Türkiye.
10. Gürgen, İ. (2017). M.Ö. II. Binyılda Kıbrıs’ın Yakındoğu Ticaretindeki Rolü, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bursa.
11. KGK, TMS-18 Hasılat Standardı, https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2011Seti/TMS18.pdf (Erişim tarihi: 05.12.2024).
12. Mattessich, R. (2000) The Beginning of Accounting and Accounting Thought. Accounting Practice in the Middle East (8000 B.C. to 2000 B.C.), Routledge, New York and London.
13. Hauptmann, A & Maddin, R. (2006). Uluburun’un Bakır Külçeleri I. Bölüm: Dünya Piyasası İçin Kaliteli Metal, Uluburun Gemisi: 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti, Ege Yayınları, İstanbul.
14. Hirschfeld, N. (2006), Uluburun Batığı’nda Ele Geçen Kıbrıs Seramiği, Uluburun Gemisi: 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti, Ege Yayınları, İstnabul.
15. Pulak, C. (2006). Uluburun Batığı, Uluburun Gemisi: 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti, (Ed. Ünsal Yalçın), Ege Yayınları, İstanbul.
16. Naiper, C. J., & Stadler, C. (2020). The real effects of a new accounting standard: the case of IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers. Accounting and Business Research, 50(5), 474–503.
17. Newton, M.W., (2006) .Uluburun Batığı’nın Tarihlendirilmesi. (Ed. : Ünsal Yalçın ,Cemal Pulak & Rainer Slotta ), Uluburun Gemisi 3000 Yıl Önce Dünya Tarihi ,Deutsches Bergbau – Museum Bochum Yayınları , Bochum . INA (2024), Uluburun Late Bronze Age Shipwreck Excavation REF: 635.https://nauticalarch.org/projects/uluburun-late-bronze-age-shipwreck-excavation/ (Erişim Tarihi: 15.10.2024).
18. Payton, R. (1996). Uluburun Yazı Tahtası Takımı. (Çev. Cem Karasu), Archivum Anatolicum, 2.
19. Orakçal, E.(2022). Uluburun Batığı(Kaş), https://www.academia.edu/42095890/ULUBURUN_BATI%C4%9EI_KA%C5%9E_ (Erişim Tarihi: 16.10.2024).
20. Taştemür, E. (2017). Arkeolojik Veriler Işığında Camın Tarihsel Süreci”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(13) ,67-91.
21. Yalçın, Ü.(2006). Tarih Yazan Gemi: Uluburun Gemisi: 3000 Yıl Önce Dünya Ticareti, Ege Yayınları, İstanbul.
22. Zeff, S.A. (2012). The evolution of the IASC into the IASB, and the challenges it faces, The Accounting Review, 87 (3), 807–837.