Muhasebecilerin Eserlerinde Muâmele-i Şer'iyyenin Yeri: Çözüm Yöntemleriyle Murabaha Problemleri

Öz

Bu çalışmada, Osmanlılardaki klasik dönem muhasebe matematiği kitaplarında yer alan ve vakıf muhasebesi hesapları dolayısıyla muhasebecilerin genellikle gündeminde olan muâmele-i şer‘iyye hesaplarını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Sonuç olarak da söz konusu dönemde muhasebeciler tarafından telif edilen kitapların yedi tanesinde bu konunun değişik biçimlerde işlendiği tespit edilmiştir. Eserlerde, konuyla ilgili farklı tipte problemlerin çözüm yöntemleriyle irdelendiği ve bu konunun 15. ve 17. yüzyıllar arasında kesintiye uğramaksızın ele alındığı görülmüştür. Problemlerin ifade biçimi fetva kitaplarındaki üsluba benzer olsa da matematiksel işlemlerin günümüzdeki faiz hesapları ile uyum içinde olduğunu söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlılar, Muhasebeci, Murabaha, Muâmele-i Şer‘iyye, Faiz.

Muamele-i Seriyye in Treatises Written by Ottoman Accountants: Problems about “Murabaha”

Öz

(Muamele-i Seriyye in Treatises Written by Ottoman Accountants: Problems about “Murabaha”) This study aims to investigate calculations about muamele-i seriyye accounts in mathematics manuscripts, during the traditional period of Ottomans. Also, we analize how the solution techniques were handled by accountants in these treatises. Findings indicate that problems about muamele-i seriyye have been treated in seven books from the 15th century to the 17th century, without interruption. Thus, accountants mention different types of problems in their treatises. Although, expression of the problems are similar to the one in the fetwa texts, it is possible to say that the mathematical process comply with current interest calculations

Anahtar Kelimeler

• Muamele-i Seriyye in Treatises Written by Ottoman Accountants: Problems about “Murabaha”