Maliyet Muhasebesi Tarihinin Üretim Teknolojisi Tarihine Bağımlılığı

Öz

Sosyo-ekonomik gelişme sürecinde toplumlar, ilkel toplumdan tarım toplumuna, tarım toplumundan sanayi toplumuna; günümüzde ise sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş biçiminde farklı gelişme aşamaları geçirmişlerdir. Enerji dönüşümünün kas gücünden buhar ve makine gücüne geçişini simgeleyen sanayileşme sürecinde, kullanılan enerji türüne göre farklı maliyet ve yönetim muhasebesi teknikleri ortaya çıkmıştır.Taş devrindeki yaşam biçimi, buharlı makinenin icadı, Fransız Devrimi, Sanayi Devrimi, Ford’un kuruluşu, I. Dünya Savaşı, 1929 Dünya Ekonomik Krizi ve II. Dünya Savaşı dünyada muhasebe ve muhasebecilik mesleğinin şekillenmesinde önemli etkileri olmuştur. Ülke ekonomilerinin değişmesine neden olan bu gelişmeler sonucu yeni üretim tesislerinin yeni hizmet sektörlerinin ortaya çıkışı ile birlikte muhasebeye olan ihtiyaç da artmıştır.19. ve 20. yy.da taşımacılık işlerinin büyümeye başlaması, Amerikan endüstrisindeki bilimsel yönetim hareketi, üretimin artması ve dağıtım şirketlerinin artması, maliyet ve yönetim muhasebesinin şekillenmesini önemli derecede etkilemiştir. 1925’den bu yana maliyet ve yönetim muhasebesi alanında çok çarpıcı gelişmeler yaşanmamıştır. Birçok yeni maliyet davranış modelleri geliştirilmiştir ancak bunlar yalnızca akademik çalışmalardır ve uygulamaya etkileri çok azdır. Maliyet muhasebesi günümüzde daha çok sanayi muhasebesi olarak bilinir. Daha çok sanayide gerçekleşen üretimin maliyetini hesaplamak ve muhasebeleştirmek doğrultusunda uygulama imkan bulur. Sanayideki gelişim ve değişim yüzyıllar boyunca izlendiğinde makinelerin gelişimine paralel bir seyir gözlenmektedir. Yeni makinelerin bulunuşu yeni üretim teknikleri getirmiş, yeni tekniğe göre yapılan üretimin maliyetini hesaplamak yeni teknikler kullanmayı gerekli kılmıştır. Bu paralellik yeni maliyet muhasebesi yaklaşımları, yöntemleri ve teknikleri kullanmayı gerekli kılmıştır. Bu makalenin amacı, makinelerdeki bu değişimin maliyet muhasebesindeki gelişimine etkisini araştırmak, ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• Maliyet Muhasebesi, Üretim Teknolojileri

The Dependency of the History of Cost Accounting on History of Manufacturing Technology

Öz

Societies had faced various development stages from the beginning of the socio-economic development process until nowadays, respectively primitive, agricultural, industrial, and then informational. Different cost and managerial accounting technics had appeared pursuant to used energy types in the industrialisation period which represents transition of energy conversion from muscle power to steam and machine power. Invention of Steam Engine, French and Industrial Revolutions, Establisment of Ford, First World War, The Great Depression and Second World War had huge and substantial effects on the accounting also accountancy. As a results of those changes and developments, national economics had changed. With new production approaches and services, the need for accountancy had risen. During 19th and 20th centuries, enlargement of transportation sector, the scientific management behaviour at United States and increasing distribution companies had effected cost and managerial accounting significantly. From 1925 until now there is no significant change on behalf of accounting. Many accounting models had been developed but these were merely academic studies and their application areas were limited. Today, cost accounting is known as industrial bookkeeping. It is generally applicable on calculating cost of production and recognition of financial statements. Observations shows that improvement at industry is paralel to mechanization. Invention of new machines had brought new production technics and made essential to use new accounting technics. Also this parallelism made essential to use new cost accounting approaches and technics. The aim of this article to search and present the effects of changes in mechanisation on the evolution of cost accounting.

Anahtar Kelimeler

• Cost Accounting, Production Technologies