İMPARATORLUK’TAN CUMHURİYET’E BİR ENTELEKTÜELİN PORTRESİ: FAİK SABRİ DURAN

Bu yazı entelektüel kavramını ve entelektüelin sosyal rolünü ulus kurucu dinamiklerin ışığında ele almaya çalışacaktır. Edward Said ve Antonio Gramsci’nin tanımladığı bağlamda entelektüelin toplumsal rollerini teorik bir çerçeve olarak ortaya koyduktan sonra Osmanlı-Türk siyasal hayatından bir örnek ele alınarak konu tartışılacaktır. Özellikle İmparatorluk’tan ulus devlete geçiş döneminde, iki siyasal dönem, iki ideoloji ve iki zihniyet arasında köprüler kurmuş olan Faik Sabri Duran’ın (1882-1943) bir entelektüel olarak portresine ve eserlerine bakılacaktır. Duran’ın hem Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde ve hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında ürettiği coğrafya anlatılarını analiz edilecektir.  Duran’ın idareci, yazar ve eğitimci vasıfları ile toplumsal dönüşümlere yön veren mevkilerde bulunmasından dolayı ulus inşa sürecindeki önemi irdelenecektir. İmparatorluk ulus devlet mantığına bürünürken coğrafyanın bir akademik disiplin olarak kuruluşu, Duran’ın ve kuşağının katkısı,   iktidar ve entelektüel ilişkisi bağlamında değerlendirmeye alınacaktır.

This study investigates the concept of the intellectual and the social role of an intellectual along the process of nation building. By referring to the theoretical framework provided by Edward Said ve Antonio Gramsci, this study will be looking at the social roles and typologies attached to the intellectuals; especially in the Ottoman Turkish context. The historical context will be the transition period from the imperial sstem to the nation state. The focus will be on a geographer Faik Sabri Duran(1882-1943)  who has an important role to connect between two ideologies, two systems and two mentalities. His texts and textbooks will be analysed with respect to his role as an intellectual,  a director and as an author who is engaged in the nation building process. While the empire transforms into a nation state, geography was one of the significant disciplines that served to consolidation of the republic, hence Duran’s role will be evaluated along the relations between himself as an intellectual persona and the State.