İKTİSADİ HAYATTAKİ CİNSİYET AYRIMCILIĞI: YÖNETİCİLİK POZİSYONUNDA AYRIMCILIĞA SEBEP OLAN FAKTÖRLERİN ANALİZİ

Öz

Cinsiyet ayrımcılığı, hayatın her alanında olduğu gibi iktisadi hayatta da dramatik biçimde varlığını sürdürmektedir. Eşitsizliğin ve ayrımcılığın geçmişten günümüze bazı ülke ve ülke gruplarında azaldığı gözlemlense de hala süregelmesi, konunun nedenlerinin derinlemesine araştırılmasını gerektirmektedir. Özellikle çalışma hayatında üst basamaklara doğru çıkıldığında ayrımcılığa algıların, çeşitli sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin etkili olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de yöneticilik pozisyonunda cinsiyet ayrımcılığı yaratan faktörleri tespit etmeye çalışmaktır. Bu bağlamda Avrupa Değerler Araştırması/Dünya Değerler Araştırmasının 2018 yılı Türkiye verileri probit yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, eşitliği sağlayabilmek maksadı ile en önemli belirleyicinin annenin eğitimi olduğu görülmüştür. Buna göre annenin eğitim düzeyi yükseldikçe erkeklerin kadınlardan daha iyi yöneticilik yapabileceğine dair algının anlamlı derecede azaldığı tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca, yaş, kişinin kendi eğitim düzeyi, medeni hal, yaşanılan yerin büyüklüğü gibi parametrelerin de söz konusu algıyı azaltan diğer faktörler olduğu ortaya konmuştur. Çalışmanın sonucunda gelir düzeyinin ise herhangi bir anlamlı etkisi tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

• Cinsiyet Ayrımcılığı
• Yöneticilik Pozisyonu
• Probit Model

Gender Discrimination in Economic Life: Analysis of Factors Causing Discrimination in Managerial Position

Öz

Gender discrimination continues to exist dramatically in economic life as in all areas. Although it has been observed that inequality and discrimination has decreased in some countries and country groups from the past to the present, its persistence requires an investigation of the causes of the issue. It is seen that perceptions, various socio-economic and demographic factors are effective on discrimination, especially when going to the upper steps in working life. The aim of this study is to try to identify the factors that create gender discrimination in managerial positions in Türkiye. In this context, 2018 European Values Survey/World Values Survey Microdata has been analyzed with the probit method. As a result of the analysis, it was seen that mother education level was the most important determinant in order to ensure equality. According to this, it was determined that as the education level of the mother increased, the perception that men could be a better manager than women decreased significantly. Moreover, it was revealed that parameters such as age, individuals’ own education, marital status, size of the place of residence are other factors that reduce the aforementioned perception. No significant effect of income level was detected in the study.

Anahtar Kelimeler

• Gender Discrimination
• Managerial Position
• Probit Model

Kaynakça

1. Baron, J. N., Mittman, B. S., & Newman, A. E. (1991). Targets of opportunity: Organizational and environmental determinants of gender integration within the California civil service, 1979-1985. American Journal of Sociology, 96(6), 1362-1401.
2. Bilkis, A., Habib, S. B., & Sharmin, T. (2010). A review of discrimination in employment and workplace. ASA University review, 4(2), 137-150.
3. Birleşmiş Milletler. (2023). Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 5 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Erişim Tarihi: 25.08.2023 https://turkiye.un.org/tr/sdgs/5
4. Chang, E. H., & Milkman, K. L. (2020). Improving decisions that affect gender equality in the workplace. Organizational Dynamics, 49(1), 100709.
5. Cuberes, D., & Teignier, M. (2014). Gender inequality and economic growth: A critical review. Journal of International Development, 26(2), 260-276.
6. Dünya Bankası. (2023a). World Bank Databank, World development indicators, https://databank.worldbank. org/source/world-development-indicators
7. Dünya Bankası. (2023b). Entrepreneurship database, Gender Statistics, https://www.worldbank.org/en/ programs/entrepreneurship/gender#2
8. Eagly, A. H., Makhijani, M. G., & Klonsky, B. G. (1992). Gender and the evaluation of leaders: A meta-analysis. Psychological bulletin, 111(1), 3.

9. Else-Quest, N. M., Hyde, J. S., & Linn, M. C. (2010). Cross-national patterns of gender differences in mathematics: a meta-analysis. Psychological bulletin, 136(1), 103.
10. Ersoy, A., & Ehtiyar, V. R. (2020). Toplumsal yük ve kariyer: Konaklama sektöründeki kadın yöneticilerin kariyer gelişimlerini etkileyen toplumsal cinsiyet faktörlerinin analizi. Journal of Economy Culture and Society.
11. EVS/WVS (2022). European Values Study and World Values Survey: Joint EVS/WVS 2017-2022 Dataset (Joint EVS/WVS). JD Systems Institute & WVSA. Dataset Version 4.0.0, doi:10.14281/18241.21
12. Gil-González, D., Vives-Cases, C., Borrell, C., Agudelo-Suárez, A. A., & Álvarez-Dardet, C. (2013). Social determinants of self-perceived discrimination in Spain. Public Health, 127(3), 223-230.
13. Greene, W. H. (2003). Econometric Analysis. 5th ed. New Jersey: Prentice Hall.
14. Infante, A., & Darmawan, D. (2022). Gender Equality: Women’s Involvement in Human Resource Management Practices. Journal of Social Science Studies (JOS3), 2(1), 27-30.
15. Kacprzak, A. (2014). Determinants of Vertical and Horizontal Gender Segregation in the Workplace in Poland. Argumenta Oeconomica Cracoviensia, (11), 63-80.
16. Kalafatoğlu, Y., & Torun, A. (2022). Kadın Yöneticilerin Karşılaştıkları Fırsatlar ve Engeller: Nitel Bir Çalışma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(3), 633-658.
17. Karcıoğlu, F., & Leblebici, Y. (2014). Kadın Yöneticilerde Kariyer Engelleri:“Cam Tavan Sendromu” Üzerine Bir Uygulama. Atatürk Üniversitesi iktisadi ve idari bilimler dergisi, 28(4).
18. Kil, T., Neels, K., Wood, J., & de Valk, H. A. (2018). Employment after parenthood: Women of migrant origin and natives compared. European Journal of Population, 34, 413-440.
19. Kim, J., Lee, J. W., & Shin, K. (2016). A model of gender inequality and economic growth. Asian Development Bank Economics Working Paper Series, (475).
20. Kirchmeyer, C. (2002). Gender differences in managerial careers: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Business Ethics, 37, 5-24.
21. Mautner, E., Ashida, C., Greimel, E., Lang, U., Kolman, C., Alton, D., & Inoue, W. (2014). Are there differences in the health outcomes of mothers in Europe and East-Asia? A cross-cultural health survey. BioMed Research International, 2014.
22. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2019). On birinci Kalkınma Planı (2019- 2023). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023. pdf
23. Oswald, K. (2023). Gender Discrimination: An Overview Of Historical And Contemporary Issues. Journal of the International Academy for Case Studies, 29(1), 1-2.
24. Powell, G. N., & Butterfield, D. A. (1994). Investigating the “glass ceiling” phenomenon: An empirical study of actual promotions to top management. Academy of Management journal, 37(1), 68-86.
25. Reskin, B. F., McBrier, D. B., & Kmec, J. A. (1999). The determinants and consequences of workplace sex and race composition. Annual review of sociology, 25(1), 335-361.
26. Sántha, Á. (2021). The sociodemographic determinants of health literacy in the ethnic Hungarian mothers of young children in Eastern Europe. International journal of environmental research and public health, 18(11), 5517.
27. Santos Silva, M., & Klasen, S. (2021). Gender inequality as a barrier to economic growth: a review of the theoretical literature. Review of Economics of the Household, 19, 581-614.
28. Sim, E., & Han, C. S. (2023). Relumining perceived workplace gender discrimination in South Korea: examining determinants and paths through decision trees. Human Resource Development International, 1-18.
29. Sipe, S., Johnson, C. D., & Fisher, D. K. (2009). University students’ perceptions of gender discrimination in the workplace: Reality versus fiction. Journal of Education for Business, 84(6), 339-349.
30. Sustainable Development Goals (SDG). (2023). SDG Indıcators, Global indicator framework for the Sustainable Development Goals and targets of the 2030 Agenda for Sustainable Development https://unstats.un.org/ sdgs/indicators/Global%20Indicator%20Framework%20after%202023%20refinement_Eng.pdf
31. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2023). İstatistiklerle Kadın, Sayı: 49668. Erişim Tarihi: 15.09.2023, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=%C4%B0statistiklerle-Kad%C4%B1n-2022- 49668&dil=1#:~:text=Y%C3%B6netici%20pozisyonundaki%20kad%C4%B1n%20oran%C4%B1%20 %20,y%C4%B1l%C4%B1nda%20%20%2C7%20oldu. adresinden erişildi.
32. Üste, R. B., & Cem, S. (2023). 21. Yüzyilda dünyada kurumlarin yönetim kademelerindeki sorunsal: cinsiyet ayrimciliği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 877-901.