TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİ: ASTANA SÜRECİ BAĞLAMINDA DİPLOMASİ VE BARIŞ İNŞASI (2017-2023)

Öz

Bu çalışma 2011 sonrası İç Savaş sürecinde Türkiye-Suriye ilişkilerinin diplomatik boyutuna odaklanmaktadır. İki devletin siyasal aktörlerinin yanında çok taraflı olarak devam eden Astana görüşmeleri Johan Galtung’un (1976) barış inşası perspektifi esas alınarak yeniden değerlendirilmiştir. Diplomasinin doğrudan ilişkilerinin yanında ikinci ve üçüncü yollar kullanılarak yürütüldüğü Astana süreci, siyasal aktörlerin gerilimleri azaltma ve kriz sürecini ve sonrasını yeniden inşa etme inisiyatifini yansıtmaktadır. Çalışmanın temel sorusu, dönemin koşulları içinde, Astana diplomatik müzakerelerinin, Suriye krizinin aşılmasındaki potansiyelinin ortaya konulmasıdır. Bunun yanında Suriye krizi konusunda aktörlerin diplomatik olarak öne sürdükleri öncelikler, kısa ve uzun vadeli olarak planlanan yol ve yöntemler ve muhtemel kısır döngü alanları değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Suriye
• Barış İnşası
• Astana Süreci
• Johan Galtung

Kaynakça

1. Ayman, G. S. (2012). İyi komşuluğun formülü: Türk dış politikasında teritoryal sorunlar. Yalın Yayıncılık.
2. BBC NEWS Türkçe. (2015). BM Suriye konusunda uzlaştı: Ateşkes ve müzakere yolu açıldı. https://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/12/151219_bm_suriye_karar (Erişim tarihi: 01.05.2024).
3. Boutros-Ghali, B. (1992). An agenda for peace: preventive diplomacy, peacemaking and peace-keeping. United Nations Press.
4. Çalışkan, M. (2020). Suriye’de PKK faaliyetlerinin tarihî arka planı ve PYD Terör Örgütünün siyasallaşma çabaları. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 63-91.
5. Çelebi, A. (2010). Bir parıltı sonra gece. İçinde A. Çelebi (Ed.), Şiddetin eleştirisi üzerinde (ss. 9–18). Metis Yayınları.
6. Demir, S. Rijnoveanu, C. (2013). The impact of the Syria crisis on the global and regional political Dynamics. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 13 (1), 55-77.
7. Demirtaş, S. (2016). New Turkish foreign policy less ideological more pragmatic. www.hurriyetdailynews.com/new-turkish-foreign-policy-less-ideological-more-pragmatic.aspx?pageID= 449&nID=101015&NewsCatID=429 (Erişim tarihi: 02.10.2023).
8. Ercoşkun, B. (2021). On Galtung’s approach to peace studies. Lectio Socialis, 5(1), 1-7.

9. Eskioğlu, R. (2019). Arap Baharına kadar Türkiye-Suriye ilişkileri. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 70-80.
10. Galtung, J. (1975). Essays in Peace Research:001. Humanity Press.
11. Galtung, J. (1972). Conflict theory and the Palestine problem. Journal of Palestine Studies, 2(1), 34-63.
12. Galtung, J. (1995a). Chose Peace. Pluto Press.
13. Galtung, J. (1995b). Transcend and Transform: an Introduction to Conflict Work. Pluto Press.
14. Galtung, J. (1996). Peace by Peaceful Means: Peace and Conflict, Development and Civilization Sage Press.
15. Hadi, M. A. (2000). Palestinian perspective on the peace process. Journal of International Affairs, 5(1), https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/816904 (Erişim tarihi:11.11.2025).
16. Erçiçek, S. (2012). Suriyeli muhalif komutan: Halep’in yüzde 65’i bizim. Hürriyet Gazetesi, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/suriyeli-muhalif-komutan-halep-in-yuzde-65-i-bizim-21383212 (Erişim tarihi: 10.04.2024).
17. Jusoor for Studies. (2023). Astana 20th round on Syria: What’s new? https://jusoor.co/en/details/astana-20th-round-on-syria-whats-new (Erişim tarihi: 09.10.2023).
18. Kamer, H. (2020). Kobani (6–8 Ekim) olayları 2014’te nasıl başladı, sonrasında neler yaşandı? BBC Türkçe. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-54292879 (Erişim tarihi: 29.04.2024). Kellner, T., Djalili, M. R. (2013). “Arap Baharı” karşısında İran ve Türkiye (H. Gürelli, Çev.). Bilge Kültür Sanat Yayınları.
19. Kissinger, H. (2000). Diplomasi (İ. H. Kurt, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları.
20. Korkmaz, M. (2016). Menderes dönemi Türkiye-Suriye ilişkileri (1950–1960). Asia Minor Studies International Journal of Social Science, 4(7), 55–99.
21. Hürriyet Gazetesi, (2005). Onurlu cumhurbaşkanı hoşgeldiniz. http://www.hurriyet.com.tr (Erişim tarihi: 01.05.2024).
22. Islamic Theology of Counter Terrorism, (2023). Türkistan İslam Partisi'nin Lider Yardımcısı Abdusselam Türkistani ile Röportaj. https://www.mepanews.com/turkistan-islam-partisi-lider-yardimcisi-ile-roportaj-58496h.htm (Erişim tarihi: 29.04.2024)
23. Paris, R. (2004). At war’s end: Building peace after civil conflict. Cambridge University Press.
24. Suriye Gündemi. (2016). Güneyin ‘problemli’ grubu: Liva Şüheda el-Yermuk. https://www.suriyegundemi.com/guneyin-problemli-grubu-liva-suheda-el-yermuk#gallery (Erişim tarihi: 02.05.2024). Taşdemir, Ö. (2012). Turkey’s strategic vision and Syria. Center for Strategic and International Studies The Washington Quarterly, 35(3), 127-140.
25. Taştekin, F. (2019). Orta Doğuyu 2019’da ne bekliyor? BBC Türkçe, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46723188 (Erişim tarihi: 24.09.2023).
26. The Astana Times. (2023). Kazakhstan ends Astana process after 20th round. https://astanatimes.com/2023/06/kazakhstan-ends-astana-process-after-20th-round/ (Erişim tarihi: 15.10.2023)
27. The Cradle. (2023). Officials from Syria, Turkey, Iran, and Russia launch new round of Astana peace talks. https://new.thecradle.co/articles-id/64 (Erişim tarihi: 05.11.2023).
28. The Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation. (2023). Joint statement by the representatives of Iran, Russia and Türkiye. https://mid.ru/en/foreign_policy/international_safety/regprla/1889846/ (Erişim tarihi: 01.10.2023). Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı. (2017). Örgütün Suriye kolu: PYD–YPG. https://www.icisleri.gov.tr/ (Erişim tarihi: 01.05.2024)
29. Türkiye Gazetesi. (2013). Esad’a karşı birleştiler. https://arsiv.turkiyegazetesi.com.tr/dunya/esada-karsi-birlestiler-32958 (Erişim tarihi: 01.05.2024).
30. Yacoubian, M. (2017). Critical junctures in United States policy toward Syria: An assessment of the counterfactuals. https://www.ushmm.org/m/pdfs/Yacoubian-Critical-Junctures-US-Policy-Syria.pdf (Erişim tarihi: 29.04.2024).