-

Öz

In this study, the analysis of the effective factors in choosing the airline has been made with the help of multi-state logit model. For this purpose, face-to-face surveys with 2473 individuals in 10 cities and 11 airports in Turkey were conducted within two months period covering March-April 2012. Following a literature review, the importance, purpose and scope of the research were focused. The preparation and implementation of the survey was made. Processing and analysis of the available datasets were mentioned. Information about the used econometric model was given. In the Results section, characteristics of the survey, the results of chi-square analysis, and estimates and test results of the multi-state logit model according to 4 different city pairs were given. In almost all city pairs; in case of an increase in ticket prices and in case of an increase in passenger revenues; the possibility to choose another airline instead of the airline “A” was determined to decrease

Anahtar Kelimeler

• Transportation Sector, Airlines, Multinominal Logit Model, Turkey

TÜRKİYE HAVA ULAŞIMINDA TÜKETİCİ TERCİHİNİN ÇOK DURUMLU LOGIT MODELİ ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada, havayolu şirketlerini tercih etmede etkili olan faktörlerin çok durumlu logit modeli yardımıyla analizi yapılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla, Mart-Nisan 2012 dönemini kapsayan iki aylık süre içerisinde Türkiye genelinde 10 il, 11 havalimanında 2473 birey ile yüz yüze anket uygulaması yapılmıştır. Çalışmada, literatür özeti, araştırmanın önemi, amacı ve kapsamı üzerinde durulmuş, anketin hazırlanması, uygulanması, kullanılan veri setinin işlenmesi ve çözümlenmesine değinilmiş ve ardından kullanılan ekonometrik model hakkında bilgi verilmiştir. Bulgular bölümünde, örneklem özellikleri, ki-kare analiz sonuçları ve 4 farklı şehir çiftine göre çok durumlu logit modele ait tahmin ve test sonuçları verilmiştir. Neredeyse tüm şehir çiftlerinde bilet fiyatlarında bir artış olması durumunda ve yolcunun gelirinde bir artış olması durumunda “A” hava yolu şirketine göre diğer havayolu şirketlerini tercih etme olasılıklarının azalacağı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Transportation Sector, Airlines, Multinominal Logit Model, Turkey

Kaynakça

1. Air Transport Action Group, http://www.atag.org/facts-and-figures.html, Erişim Tarihi (11.07.2013)
2. AKAN, Yusuf ve E. Muhsin Doğan, “Erzurum Şehirlerarası yolcu Taşımacılığı Talep Analizi”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2). 2001, s.65-88
3. AKAN, Yusuf, E. Muhsin Doğan ve Erkan Oktay, “Atatürk Üniversitesi Öğrencilerinin Şehirlerarası Ulaşım Talebine Etki Eden Faktörlerin Tespiti”,2006, http://www.ekonometridernegi.org/bildiriler/o11s3.pdf, Erişim Tarihi (12.10.2013)
4. AKGÜNGÖR, Ali Payidar ve Abdulmuttalip Demirel, “Türkiye’deki Ulaştırma Sistemlerinin Analizi ve Ulaştırma Politikaları”, Pamukkale Üniversitesi Mü- hendislik Fakültesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 3(10), 2004,s. 423-430.
5. ALWAKED, Ahmad Abdelrahman Fahed, “Estimating Fare and Expenditure Elasticities of Demand for Air Travel in The U.S. Domestic Market”, ABD, Texas A&M University, 2005, (PhD Dissertation).
6. ANDERSON James E. ve Marvin Kraus, “Quality of Service and the Demand for Air Travel”, The Review of Economics and Statistics, 4(63), 1981, s.533-540.
7. ASLAN, Melike, “Havayolu İşletmelerinde Müşteri Değeri ve İç Hatlarda Hizmet Sunan Havayolu İşletmelerinde Müşteri Değerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma”, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
8. BA-FAİL, Abdullah O., Seraj Y. Abed ve Sajjad M. Jasimuddin, “The Determinants of Domestic Air Travel Demand in The Kingdom of Saudi Arabia”, Journal of Air Transportation Worldwide, 5(2), 2000, s.73-86.

9. BA-FAIL, Abdullah O., Seraj Y. Abed ve Sajjad M. Jasimuddin, “An Econometric Analysis Of İnternational Air Travel Demand in Saudi Arabia”, Journal of Air Transport Management, 7, 2001, s.143-148.
10. BLUNK, Scott S. David Clark ve James McGibany, Evaluating the Long-run Impacts of the 9/11 Terrorist Attacks on US Domestic Airline Travel” Applied Economics, 4(38). 2006
11. CARLSSON, Fredrik, “The Demand for Intercity Public Transport: The Case of Business Passengers”, Applied Economics, 35(1), 2003, s.41-50
12. CASTELLI, Lorenzo, Raffaele Pesenti ve Walter Ukovich, “An Airline Based Multilevel Analysis of Airfare Elasticity for Passenger Demand”, http://www2.units. it/orts/ricerca/papers/CPU_Toulouse_03.pdf, Erişim Tarihi (17.08.2013)
13. ÇELİKKOL, E. Soner ve diğerleri, “Türkiye’de İç Hatlardaki Havayolu Taşımacı- lığında Müşteri Tercihi ve Memnuniyetini Etkileyen Faktörlere Yönelik Bir Araştırma”, İşletme Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2012, s.70-81.
14. Devlet Hava Meydanları İşletmesi istatistikleri, http://www.dhmi.gov.tr/istatistik. aspx, Erişim Tarihi (16.01.2015)
15. DURSUN, Mehmet Erkan, “Havayolu İşletmelerinde Uçuş Öncesi, Uçuş Esnası ve Uçuş Sonrasında Sunulan Hizmetlerin Kalitesinin Ölçülmesi: İç Hatlarda Bir Uygulama”, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
16. GEÇEN, Emre, “Düşük Maliyetli Havayolu İşletmelerinde Hizmet Kalitesinin Marka Tercihi ve Müşteri Sadakati Üzerindeki Etkisi”, İstanbul, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
17. GILBERT, David ve Robin K. C. Wong, “Passenger Expectations and Airline Services: A Hong Kong Based Study”, Tourism Management, 24, 2003, s. 519–532.
18. GRAHAM, Anne, “Demand for Leisure Air Travel and Limits to Growth”, Journal of Air Transport Management, 6, 2000, s. 109-118.
19. KARLUK, S. Rıdvan, Türkiye Ekonomisi, Tarihsel Gelişim Yapısal ve Sosyal De- ğişim. 7. Baskı, İstanbul: Beta Yayınevi, 2002, s.277
20. KIM, Jong Ho, “Price Dispersion in the Airline Industry: The Effect of Industry Elasticity and Cross-Price Elasticity”, ABD, Texas: A&M University, 2006, (PhD Dissertation).
21. LAI, Sue Ling veWhei-Live Lu, “Impact Analysis of September 11 on Air Travel Demand in the USA”, Journal of Air Transport Management, 11, 2005, s.455–458.
22. Makine Mühendisleri Odası, Ulaşımda Demiryolu Gerçeği, Nisan 2012, http:// www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/8509a15320d3d1a_ek.pdf, Erişim Tarihi (10.02.2014)
23. NJEGOVAN, Nenad, “Elasticities of Demand for Leisure Air Travel: A System Modelling Approach”, Journal of Air Transport Management, 12, 2006, s. 33–39.
24. RYLEY, Tim ve Lisa Davison, “UK Air Travel Preferences Evidence: From an East Midlands Household Survey”, Journal of Air Transport Management, 14, 2008, s.43-46.
25. TANYEL, Serhan ve diğerleri, “Adnan Menderes Havaalanı Yolcu ve Yük Taleplerinin Değişmesi Üzerine Bir İnceleme”, D.E.Ü. Mühendislik Fakültesi Mü- hendislik Bilimleri Dergisi, 12(1), 2010, s.19-32.
26. TSEKERIS, Theodore, “Consumer Demand Analysis of Complementarity-Substitution Relationships Among Passenger, Transport Modes in Greece” International Journal of Transport Economics, 35(3), 2008, s.415-451.
27. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Faaliyet Raporu, http://www.ubak. gov.tr/BLSM_WIYS/UBAK/tr/dokuman_ust_menu/projeler_faaliyetler/20130319_101736_204_1_64.pdf, Erişim Tarihi (16.01.2015)
28. WEI, Wenbin ve Mark Hansen, “An Aggregate Demand Model for Air Passenger Traffic in The Hub-And-Spoke Network”, Transportation Research Part, 40, 2006, s.841–851.
29. YAYLALI, Muammer ve Önder Dilek, “Erzurum’da Yolcuların Havayolu Ulaşım Tercihlerini Etkileyen Faktörlerin Tespiti”, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26 (1), 2009, s. 1-21