A Witch in Victorian Painting: Morgan le Fay

Öz

The Victorian era of the nineteenth century witnessed profound transformations in social and cultural structures under the influence of the Industrial Revolution. Mass migration to cities led to the emergence of the working class, while technological and scientific developments accelerated social change and reshaped traditional systems of production and class relations. In reaction to the mechanized aesthetic of industrializing England, the Pre-Raphaelite Brotherhood, founded in 1848, emphasized the spiritual and artistic values of the past and developed a nostalgic interest in the Middle Ages. Within this context, Morgan le Fay, an important female figure from Arthurian legend, became a popular subject in Victorian art. This qualitative study examines representations of Morgan le Fay in Victorian English painting. The research adopts an art historical research model and employs document analysis as the data collection method. The sample consists of selected works depicting Morgan le Fay by Pre-Raphaelite artists Edward Burne-Jones, Frederick Sandys, and John Roddam Spencer Stanhope. The data were analyzed using Erwin Panofsky’s iconographic analysis method together with feminist critical methodology. The findings reveal that Morgan le Fay was represented not only through the archetype of the “evil woman,” but also within a multilayered framework shaped by healing, wisdom, sexuality, and social power relations. In Burne-Jones’s work, Morgan fluctuates between healer and sorceress identities; in Sandys’s interpretation, she embodies patriarchal fears and the femme fatale image; and in Stanhope’s paintings, she appears as an introspective female subject connected to nature and psychological depth. Ultimately, the study demonstrates that Victorian representations of Morgan le Fay were closely linked to gender roles and functioned symbolically to expose and question masculine anxieties and social codes surrounding womanhood in the period.

Anahtar Kelimeler

• Morgan Le Fay
• witch
• Arthurian Legend
• pre-raphaelite
• Victorian period

Victoria Dönemi Resminde Bir Cadı: Morgan le Fay

Öz

19. yüzyıl Victoria Dönemi’nde Sanayi Devrimi’nin etkisiyle toplumsal ve kültürel yapılarda köklü değişimler yaşanmıştır. Kentlere kitlesel çapta yapılan göçler sebebiyle işçi sınıfı ortaya çıkmıştır. Modernleşmenin yarattığı toplumsal buhran, üretim araçlarının ve hâkim sınıfın değişimi, teknolojik, bilimsel çalışmalar paradigma değişimini derinleştirmiştir. Ancak 1848’de kurulan Pre-Raphaelite Kardeşlik adlı grup sanayileşen İngiltere’nin mekanikleşen estetik anlayışına karşı geçmişin manevi ve sanatsal değerlerini önceleyen bir yerden yaklaşarak Victoria Dönemi’nde Orta Çağ’a yönelik nostaljik duygu ve çalışma geliştirmiştir. Bu bağlamda bir Orta Çağ efsanesi olan Arthur Efsanesi’nin önemli kadın karakterlerinden biri olan Morgan le Fay Victoria Dönemi sanatında popüler bir konu olmuştur. Bu araştırma, Victoria Dönemi İngiliz resim sanatında Morgan le Fay figürünün temsillerini incelemeyi amaçlayan nitel bir çalışma olup araştırmada sanat tarihsel araştırma modeli benimsenmiş; veri toplama yöntemi olarak belge incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Pre-Raphaelite sanatçılar Edward Burne-Jones, Frederick Sandys ve John Roddam Spencer Stanhope’un Morgan le Fay adlı eserleri oluşturmaktadır. Verilerin çözümlenmesinde Panofsky’nin ikonografik çözümleme yöntemi ve feminist eleştirel metodolojiden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, Morgan le Fay figürünün Victoria Dönemi’nde yalnızca “kötücül kadın” arketipi bağlamında değil; şifacılık, bilgelik, cinsel kodlama ve toplumsal güç ilişkileri etrafında şekillenen çok katmanlı bir temsil çerçevesinde ele alındığını göstermektedir. Burne-Jones’un yapıtında Morgan, şifacı ve büyücü kimlikleri arasında betimlenmiş; Sandys’in yapıtında patriyarkal tahakküm ile korkuların ve femme fatale imgesinin göstergesi olarak sunulmuştur. Stanhope’un yorumunda ise figür, doğayla ilişkili, içe dönük ve psikolojik derinliği bulunan bir kadın özne olarak yeniden kurgulanmıştır. Sonuç olarak araştırma, Victoria Dönemi özelinde Morgan le Fay temsillerinin toplumsal cinsiyet rolleriyle ilişkili biçimde üretildiğini ve adı geçen figürün dönemin kadınlık algısına yönelik eril kaygıları ve toplumsal kodları görünür kılıp sorgulamaya açan simgesel bir işlev üstlendiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Morgan Le Fay
• cadı
• arthur efsanesi
• pre-raphaelite
• victoria dönemi

Kaynakça

1. Baykar, D. (2017). Batı sanatında ötekinin temsili olarak cadı imgesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
2. Butler, J. (2014). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi (B. Ertür, Çev.). Metis Yayınları.
3. Coşkun, S. D. (2019). Tanrıçalıktan orta çağ’ın cadı avı geleneği: Kadının itibarsızlaştırılması üzerine bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Celal Bayar Üniversitesi.
4. Daşdemir, F. (2023). The role of financial institutions in agricultural development in Turkey [Unpublished master’s thesis]. Istanbul University.
5. Demir, B. (2017). Batı sanatında ötekinin temsili olarak cadı imgesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
6. Federici, S. (2009). Caliban and the witch: Women the body and primitive accumulation. Autonomedia.
7. Green, M. (1992). The gods of the celts. Alan Sutton.
8. Goodrich, P. (2008). Morgain: Romance and reality in the medieval arthurian world. Arthurian Studies.

9. Houghton, W. E. (1957). The Victorian frame of mind, 1830–1870. Yale University Press.
10. İstanbulluoğlu, D. (2019). 19. yüzyılda Kral Arthur efsanesinin ele alınışı ve görsel sanatlarda temsili [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
11. Karaküçük, S. A. (2010). “Korkunun kadınları”: Cadılar ve cadıcılık. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 13(2), 38–64. https://izlik.org/JA42TR49XP
12. Kopecká, S. (2012). Ruskin, morris, arts and crafts and middle class in nineteenth-century England [Bachelor's thesis, Masaryk University].
13. Krebs, M. (1905). The use of the Arthurian legend by the pre-Raphaelites [Master's thesis, University of Colorado Boulder].
14. Le Goff, J. (2010). Orta çağ kahramanları (F. Önen Pinard, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
15. Malory, T. (2002). Arthur’un ölümü (M. Urgan, Çev.). Sel Yayıncılık.
16. Marx, K. (2004). Capital: Volume 1. Penguin Books.
17. Mill, J. S. (1869). The subjection of women. Longmans, Green, Reader, and Dyer.
18. Monmouth, G. O. (1925). Vita Merlini (J. J. Parry, Trans.). Global Grey. (Original work published ca. 1150).
19. Panofsky, E. (2012). İkonoloji araştırmaları: Rönesans sanatında insancıl temalar. Pinhan Yayıncılık.
20. Patmore, C. (2001). The angel in the house. Blackmask Online.
21. Pérez, K. (2014). The myth of morgan le fay. Palgrave Macmillan.
22. Pollock, G. (1988). Vision and difference: Femininity, feminism and histories of art. Routledge.
23. Roper, L. (2004). Witch craze: terror and fantasy in baroque Germany. Yale University Press.
24. Sirná, D. (2013). The Role of Women in Dante Gabriel Rossetti’s Double Works of Art [Bachelor’s diploma thesis, Masaryk University]. Masaryk University.
25. Urgan, M. (2004). İngiliz edebiyatı tarihi. Yapı Kredi Yayınları.
26. Walkowitz, J. R. (1980). Prostitution and victorian society: Women, class, and the state. Cambridge University Press.
27. Whitaker, M. (1995). The legends of king arthur in art. St Edmundsbury Press.
28. Yaşdağ, M. (2017). 19. yüzyılın sıra dışı sanat hareketi: Pre-raphaelite kardeşliği ve sembolizmi. Sanat Tarihi Dergisi, 26(1). https://dergipark.org.tr/tr/pub/std/article/292683