-

Öz

The prophet Muhammad struggled initially with the society's belief and traditions as well as ignorance. The prophet made -in Quranic term- almost a self-destructive effort against uncompromising society. In the preach process, he was forming a religious morality for his followers while inviting the disbelievers. The prophet endeavoured to achieve a moral adornment embraced by the companions, who are role-model in this sense, until his death. In this study, the prophet's approach to the companions' reactions especially in ghazvas (the battles) process is discussed. In this respect, the significance and diversity of his approach to similar cases are analyzed. Particularly, the study seeks to identify Omar’s symbolic stance regarding anger, Hz. Muhammad’s style and manner of approaching the companions through Hz. Omar

Anahtar Kelimeler

• Anger, polytheism, hypocrisy, exemplary

Hz. Muhammed’in Öfke Kontrolü (Hz. Ömer’le Diyalogları Bağlamında) / Prophet Muhammad’s Anger Management (Regarding the Dialogues with Hz. Omar)

Öz

Hz. Muhammed, inancı ve geleneği başta olmak üzere içinde bulunduğu toplumun cehalet kültürü ile top yekûn bir mücadeleye girişti. Karakter, inanç, gelenek, kültür açısından oldukça tavizsiz olan bir topluma karşı Kur‘anî ifade ile “kendini helâk edercesine” çaba harcadı. Tebliğ sürecinde muhataplarını imana davet ederken, bu davete icabet edenleri ahlaki yönden farklı bir iklime büründürdü. Özellikle bu açıdan örnek teşkil edecek olan ashabı, son nefesine kadar güzel ahlakla tezyin etmeye çalıştı. Çalışmamızda Hz. Peygamber’in, özellikle fiili mücadele anlarında, ashabın tepkilerine yaklaşımı ele alınmaktadır. Bu hususta Hz. Muhammed’in karşılaştığı aynı nitelikteki olaylara yaklaşımının farklılığı ve önemi incelenmektedir. Özellikle Hz. Ömer’in öfke hususundaki simgesel duruşu, Hz. Peygamber’in Hz. Ömer üzerinden ashaba yaklaşım tarzı ve tavrı tespit edilmeye çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Öfke, şirk, nifak, örneklik.

Anahtar Kelimeler

• Öfke, şirk, nifak, örneklik

Kaynakça

1. Afzalurrahman, Siret Ansiklopedisi, trc. Hakan Bayrak ...[ve öte.], İnkılâp Yayınları, İstanbul 1996.
2. Ali, Syed Ameer, The Spirit of Islam, Idarah-i Adabiyat-i Delli, Delhi 1978.
3. Ağırakça, Ahmed, Hz. Ömer, Beyan Yay., İstanbul 2004.
4. Akbaş, Mehmet, “Hz. Ömer’in Kırbacı”, Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2010, sayı: 15/1, s. 57-70.
5. Akkad, Abbas Muhammed b. İbrâhim, Abkariyyetu Ömer, Dâru Nehdatı Mısr, Kahire 1998.
6. Ayverdi, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Kubbealtı Neşr., İstanbul 2005.
7. Azimli, Mehmet, Siyeri Farklı Okumak, Ankara Okulu, Ankara 2013.
8. Başaran, İbrahim Ethem, Eğitim Psikolojisi, Kadıoğlu Matbaası, Ankara 1994.

9. Belâzurî, Ebû'l-Abbas Ahmed b. Yahyâ b. Cabir, Ensâbu’l-Eşrâf, Dâru’l-Mearif, tahk. Muhammed Hamidullah, Mısır 1959.
10. Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail, Sahih-i Buhari, Neşr. Bedreddin Çetiner, Çağrı Yay., İstanbul 1992. ed-Diyarbekri, Hüseyin b. Muhammed b. Hasan, Târîhu’l-Hamîs fî Ahvâli Enfesi Nefîs, Müessesetü Şa‘ban, Beyrut, t.y.
11. Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, Pınar Yay., İstanbul 2008.
12. Ebû Ubeyd, el-Kasım b. Sellâm, Kitâbu’l-Emvâl, (tahk. Muhammed Hamid Fıki), (b.y.y.) 1353.
13. Ebû Zehra, Muhammed, Hâtemu’n-Nebiyyîn, Katar 1979.
14. Erul, Bünyamin, Örnek Bir Lider Hz. Peygamber, TDV. Yay., Ankara 2010.
15. Hamidullah, Muhammed, İslâm Peygamberi, çev. Mehmet Yazgan, Beyan Yay., İstanbul 2011.
16. ……………, İslam’da Devlet İdaresi, çev. Hamdi Aktaş, Beyan Yay., İstanbul 2007.
17. Hasan, İbrahim Hasan, İslâm Tarihi, çev. İsmail Yiğit, Sadreddin Gümüş, Kayıhan Yay, İstanbul 2011.
18. Hattâb, Mahmud Şît, Komutan Peygamber, (çev. Ahmed Ağırakça), Bir Yay., İstanbul, 1988.
19. Heykel, Muhammed Hüseyin, Hz. Muhammed’in Hayatı, çev. Vahdettin İnce, Kitabevi Yay., İstanbul 2011.
20. İbnu’l Esîr, Ebû’l-Hasan İzzeddîn Ali b. Muhammed b. Abdulkerîm, el-Kâmil fi’t- Târîh, tahk. Ebû’l- Fidâ Abdullah el-Kâdî, Dâru’l-Kutubu’l-İlmiyye, Beyrut 1987.
21. İbn Hişam, Ebû Muhammed Cemaleddin Abdülmelik, es-Sîretu’n-Nebeviyye, tahk. Ömer Abdusselam Tedmûrî, Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut 1990.
22. Şemseddin Ebû Abdullah İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdul-Meâd fî Hedyi Hayri’l-İbâd, tahk. Şuayb el-Arnaût- Abdülkadir el-Arnaût, Mektebetu’l-Menari’l-İslamiyye, Beyrut 1994.
23. İbn Kesîr, Ebû'l-Fidâ İmadüddîn İsmail b. Ömer, el-Bidâye ve’n-Nihâye, tahk. Abdullah Abdu’l-Muhsin et-Turkî, Dâru Hicr, Cize 1997.
24. İbn Manzûr, Ebû'l-Fazl Muhammed b. Mükerrem b. Ali el-Ensârî, Lisânu’l-Arab, tahk. Emin Muhammed Abdu’l-Vehhab, Muhammed Sadık El-Ubeydi, Dâru İhyai’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut 1999.
25. İbn Sa‘d, Ebû Abdullah Muhammed, Kitâbu’t-Tabakâti’l-Kübrâ, tahk. Ali Muhammed Ömer, Mektebetu’l-Hanci, Kahire 2001.
26. İbn Şebbe, Ebû Zeyd Ömer en-Nemîrî, Târîhu'l-Medîneti'l-Münevvere: Ahbâru’l- Medîneti'l-Münevvere, tahk. Fehîm Muhammed Şeltût , (b.y.y.), (t.y.)
27. Karip, Emin, Çatışma Yönetimi, Pegem Yay., Ankara 2000.
28. el- Kurtubî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed, el-Cami‘ li Ahkâmi’l- Kur‘an, tahk. Abdullah b. Abdu’l-Muhsin et-Turkî, Muessesetu’r-Risâle, Lübnan 2006.
29. Müslim, Ebû'l-Hüseyin el-Kuşeyri en-Nisâbûrî, es-Sahîh, neşr. Muhammed Fuad Abdulbaki, Çağrı Yay., İstanbul 1992.
30. Necati, Osman, Hadis ve Psikoloji, (çev. Mustafa Işık), Fecr Yay., Ankara 2008.
31. en-Nemerî, Ebû Ömer Yusuf b. Abdullah İbn Abdilberr, ed-Durer fî İhtisâri Meğâzî ve’s-Siyer, tahk. Şevki Dayf, Dâru’l-Meârif, Kahire 1991.
32. Ömeri, Ekrem Ziya, Medine Toplumu, çev. Nureddin Yıldız, Risale Yay., İstanbul 2007. ed-Diyarbekri, Hüseyin b. Muhammed b. Hasan, Târîhu’l-Hamîs fî Ahvâli Enfesi Nefîs, Müessesetü Şa‘ban, Beyrut, t.y.
33. Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, Pınar Yay., İstanbul 2008.
34. Ebû Ubeyd, el-Kasım b. Sellâm, Kitâbu’l-Emvâl, (tahk. Muhammed Hamid Fıki), (b.y.y.) 1353.
35. Ebû Zehra, Muhammed, Hâtemu’n-Nebiyyîn, Katar 1979.
36. Erul, Bünyamin, Örnek Bir Lider Hz. Peygamber, TDV. Yay., Ankara 2010.
37. Hamidullah, Muhammed, İslâm Peygamberi, çev. Mehmet Yazgan, Beyan Yay., İstanbul 2011.
38. ……………, İslam’da Devlet İdaresi, çev. Hamdi Aktaş, Beyan Yay., İstanbul 2007.
39. Hasan, İbrahim Hasan, İslâm Tarihi, çev. İsmail Yiğit, Sadreddin Gümüş, Kayıhan Yay, İstanbul 2011.
40. Hattâb, Mahmud Şît, Komutan Peygamber, (çev. Ahmed Ağırakça), Bir Yay., İstanbul, 1988.
41. Heykel, Muhammed Hüseyin, Hz. Muhammed’in Hayatı, çev. Vahdettin İnce, Kitabevi Yay., İstanbul 2011.
42. İbnu’l Esîr, Ebû’l-Hasan İzzeddîn Ali b. Muhammed b. Abdulkerîm, el-Kâmil fi’t- Târîh, tahk. Ebû’l- Fidâ Abdullah el-Kâdî, Dâru’l-Kutubu’l-İlmiyye, Beyrut 1987.
43. İbn Hişam, Ebû Muhammed Cemaleddin Abdülmelik, es-Sîretu’n-Nebeviyye, tahk. Ömer Abdusselam Tedmûrî, Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut 1990.
44. Şemseddin Ebû Abdullah İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdul-Meâd fî Hedyi Hayri’l-İbâd, tahk. Şuayb el-Arnaût- Abdülkadir el-Arnaût, Mektebetu’l-Menari’l-İslamiyye, Beyrut 1994.
45. İbn Kesîr, Ebû'l-Fidâ İmadüddîn İsmail b. Ömer, el-Bidâye ve’n-Nihâye, tahk. Abdullah Abdu’l-Muhsin et-Turkî, Dâru Hicr, Cize 1997.
46. İbn Manzûr, Ebû'l-Fazl Muhammed b. Mükerrem b. Ali el-Ensârî, Lisânu’l-Arab, tahk. Emin Muhammed Abdu’l-Vehhab, Muhammed Sadık El-Ubeydi, Dâru İhyai’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut 1999.
47. İbn Sa‘d, Ebû Abdullah Muhammed, Kitâbu’t-Tabakâti’l-Kübrâ, tahk. Ali Muhammed Ömer, Mektebetu’l-Hanci, Kahire 2001.
48. İbn Şebbe, Ebû Zeyd Ömer en-Nemîrî, Târîhu'l-Medîneti'l-Münevvere: Ahbâru’l- Medîneti'l-Münevvere, tahk. Fehîm Muhammed Şeltût , (b.y.y.), (t.y.)
49. Karip, Emin, Çatışma Yönetimi, Pegem Yay., Ankara 2000.
50. el- Kurtubî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed, el-Cami‘ li Ahkâmi’l- Kur‘an, tahk. Abdullah b. Abdu’l-Muhsin et-Turkî, Muessesetu’r-Risâle, Lübnan 2006.
51. Müslim, Ebû'l-Hüseyin el-Kuşeyri en-Nisâbûrî, es-Sahîh, neşr. Muhammed Fuad Abdulbaki, Çağrı Yay., İstanbul 1992.
52. Necati, Osman, Hadis ve Psikoloji, (çev. Mustafa Işık), Fecr Yay., Ankara 2008.
53. en-Nemerî, Ebû Ömer Yusuf b. Abdullah İbn Abdilberr, ed-Durer fî İhtisâri Meğâzî ve’s-Siyer, tahk. Şevki Dayf, Dâru’l-Meârif, Kahire 1991.
54. Ömeri, Ekrem Ziya, Medine Toplumu, çev. Nureddin Yıldız, Risale Yay., İstanbul 2007.
55. Özkan, Mustafa “Hudeybiye Antlaşması Özelinde Hz. Ömer’in Kişilik Tahlili Denemesi”, İSTEM: İslâm San‘at, Tarih, Edebiyat ve Mûsikîsi Dergisi, 2010, cilt: VIII, sayı: 15, ss. 43-59.
56. Sallâbî, Ali Muhammed, Hz. Ömer, Hayatı, Şahsiyeti ve Dönemi, çev. Mehmet Akbaş, Ravza Yay., İstanbul 2008.
57. Sarıçam, İbrahim, Hz. Muhammed ve Evrensel Mesajı, DİB yay., Ankara 2002.
58. Sezikli, Ahmet, Hz. Peygamber Devrinde Nifak Hareketleri, Diyanet Vakfı Yay., Ankara 2013.
59. eş-Şâmi, Muhammed b. Yusuf es-Sâlihi, Sübülü’l-Hüdâve’r-Reşâd fî Sîreti Hayri’l- İbâd, tahk. Mustafa Abdu’l-Vahid, Vizaretu'l-Evkaf el-Meclisü’l-A’la li’ş-Şuûni’l- İslamiyye, Kahire 1997.
60. Vakıdî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ömer, Kitâbu’l-Meğâzî, tahk., Marsden Jones, Daru’l-Kütüb, London 1966.
61. Yıldırım, Enbiya, “Celal Aynasında Bir Portre: Hz. Ömer”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2006, c. VIII, sayı: 1, ss. 41-66.
62. Zehebî, Ebû Abdullah Şemseddin Muhammed, Târîhu’l-İslâm, tahk. Ömer Abdu’s- Selâm Tedmurî, Dâru’l-Kitâbu’l-Arabî, Beyrut 1990.