Araştırma Makalesi

Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi

Cilt: 11 Sayı: 2 24 Kasım 2020
PDF İndir

Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi

Öz

Bu çalışma, 1990’lı yıllarda Türkiye’de örgütlenen en önemli aktivizmlerden biri olan “başörtüsü eylemleri”ni ele almaktadır. Bu eylemler, 1998 yılında İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü’nde gerçekleştirilmiştir. Başörtüsü ile eğitimine devam edebilmek için başörtülü öğrencilerin başlattığı, erkek öğrencilerin ve dışarıdan kesimlerin de desteklemesi ile büyüyen eylemler, toplumsal hareketler literatüründe önemli bir yer işgal etmektedir. Toplumsal kutuplaşmanın yoğun olarak yaşandığı 90’lı yıllarda, toplumda Laik ve İslamcı kesimler arasında bir bölünme yaşanmıştır. Bu süreçte, siyasal hayatın en önemli tartışmalarından biri kamusal alanda türban tartışmasıdır. İslami sağ siyasetin önünü kesmek amacıyla örgütlenen 28 Şubat darbesi sonrasında birçok üniversitede başörtüsü yasağı uygulanmaya başlanmıştır. Öğrenciler, 28 Şubat darbesinin hak ihlallerinden en fazla zarar gören gruplardan birini oluşturmaktadır. Yasakları uygulayan üniversitelerden olan İstanbul Üniversitesi’nde kurulan ikna odalarında, psikolojik baskı yöntemleri ile öğrenciler başlarını açmaya zorlanmışlardır. İkna odaları ile öğrencilere uygulanan baskı sonucunda, yasaklara karşı çıkan öğrenciler durumu protesto etmeye karar vermişlerdir. Öğrencilerin protestosu çalışmada, yeni toplumsal hareketler paradigması içinde değerlendirilmektedir. Farklı kimliklere sahip bireylerin kimliklerinin ifadesine dayanan toplumsal hareketler, bu yeni paradigma içerisinde yer alır. Başörtülü öğrenciler, öğrenci kimliği ve dini temelli İslami kimliği birlikte temsil eden bir kesim olarak kimliklerinden ödün vermeden eğitimlerine devam etmek istemektedirler. Bu bağlamda, öğrencilerin protesto eylemlerinde kimlik vurgusu önem kazanmaktadır. Bir diğer açıdan, yeni hareketler eylemlerde genellikle şiddet içermeyen formları kullanırlar. Başörtüsü eylemleri, oturma eylemi şeklinde başlamış ve sürdürülmüş; son olarak daha fazla insanı içine katmak amacıyla insan zinciri eylemine dönüşmüştür. Sivil itaatsizliğin formları olarak oturma ve zincir eylemleri, öğrencilerin hak talebinin şiddeti dışlayarak meşruiyet kazanmasına neden olmaktadır. Çalışmada, yeni siyasal aktörler olarak başörtülü öğrencilerin protestosu toplumsal hareketler literatüründen hareketle değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmad, F. (2006). Bir Kimlik Peşinde Türkiye (S. C. Karadeli, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  2. Akdoğan, Y. (1999). İslamcılık Bağlamında Türkiye’de Siyasal İslam’ın Gelişimi ve Refah Partisi 1980-1998. Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  3. Akın, R. (2000). Türk Siyasal Tarihi 1908-2000. İstanbul: XII Levha Yayınları.
  4. Aksoy, M. (2005). Başörtüsü-Türban: Batılılaşma-Modernleşme, Laiklik ve Örtünme. İstanbul: Kitap Yayınevi.
  5. Akşin, S. (2007). Kısa Türkiye Tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  6. Aljazeera Türk. (2013). Türkiye’de Başörtüsü Yasağı. Nasıl Başladı, Nasıl Çözüldü?. 31 Ağustos 2020 tarihinde http://www.aljazeera.com.tr/dosya/turkiyede-basortusu-yasagi-nasil-basladi-nasil-cozuldu adresinden erişildi.
  7. Althusser, L. (2000). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları (Y. Alp & M. Özışık, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
  8. Anbarlı, Ş. (2006). Baskıya Karşı Direnme Hakkı ve Sivil İtaatsizlik (Türkiye Örneği). Yayımlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Kasım 2020

Gönderilme Tarihi

3 Eylül 2020

Kabul Tarihi

5 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sezer Şanlı, A., & Coşğun, B. (2020). Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi. Mukaddime, 11(2), 382-409. https://doi.org/10.19059/mukaddime.789439
AMA
1.Sezer Şanlı A, Coşğun B. Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi. Mukaddime. 2020;11(2):382-409. doi:10.19059/mukaddime.789439
Chicago
Sezer Şanlı, Ayşem, ve Beyzanur Coşğun. 2020. “Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi”. Mukaddime 11 (2): 382-409. https://doi.org/10.19059/mukaddime.789439.
EndNote
Sezer Şanlı A, Coşğun B (01 Kasım 2020) Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi. Mukaddime 11 2 382–409.
IEEE
[1]A. Sezer Şanlı ve B. Coşğun, “Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi”, Mukaddime, c. 11, sy 2, ss. 382–409, Kas. 2020, doi: 10.19059/mukaddime.789439.
ISNAD
Sezer Şanlı, Ayşem - Coşğun, Beyzanur. “Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi”. Mukaddime 11/2 (01 Kasım 2020): 382-409. https://doi.org/10.19059/mukaddime.789439.
JAMA
1.Sezer Şanlı A, Coşğun B. Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi. Mukaddime. 2020;11:382–409.
MLA
Sezer Şanlı, Ayşem, ve Beyzanur Coşğun. “Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi”. Mukaddime, c. 11, sy 2, Kasım 2020, ss. 382-09, doi:10.19059/mukaddime.789439.
Vancouver
1.Ayşem Sezer Şanlı, Beyzanur Coşğun. Yeni Toplumsal Hareketlerin Yeni Aktörleri: 90’li Yıllar Türkiye’sinde Başörtülü Öğrencilerin Mücadelesi. Mukaddime. 01 Kasım 2020;11(2):382-409. doi:10.19059/mukaddime.789439

Cited By