Halkçılık ve Popülizm: Türkiye Vakası ve Bir Kavramın Kullanımları

Türkiye siyaseti üzerine literatürde çok yaygın bir şekilde kullanılan bir kavram olmasına karşın, sınırlı sayıdaki çalışma dışında, popülizm kavramının kullanılmasına özenli bir kuramsal-kavramsal tartışmanın eşlik etmediği görülmektedir. ‘Populism’ kavramının Türkçede ‘halkçılık’ ve ‘popülizm’ şeklinde iki karşılığının olması da kavramın doğurduğu karmaşayı arttırmaktadır. Bu metin Türkçedeki bu iki kullanımın nedenlerini araştırmakta, kavrama yönelik kuramsal tartışmaları gözden geçirmekte ve bu genel akademik tartışmaların Türkiye üzerine literatürde nasıl karşılık bulduğuna eğilmekte. Sonuç olarak halkçılık ve popülizm arasında yapılan ayrımın Türkiye sosyal bilimlerine içkin olan bir ikili karşıtlıklar alanının ve daha genel olarak da ‘model’ ve ‘gerçeklik’ arasında ayrım yapan bir çerçeveleme faaliyetinin bir uzantısı olduğu ileri sürülmekte. Türkiye siyaseti Batı ideallerinden bir sapma olarak değerlendirildiği zaman kavramı karşılaştırmalı bir yaklaşımla ya da evrensel bir siyasal dinamiğin parçası olarak görmek için pek az gerekçe kalmaktadır. Bununla birlikte kavramın Türkiye’yi tanımladığı düşünülen bu sapmanın önemli bir göstereni haline gelmesi de tesadüf değildir; bizatihi popülizm üzerine genel akademik literatürün büyük çoğunluğunu kateden ‘liberal demokratik temsili Batı ideali’ ve ‘popülizmin arızi-türev gerçekliği’ arasında yapılan temel ikili ayrıma içkindir. Dolayısıyla popülizmin sağduyusal kavranışları kadar, ideoloji ya da strateji olarak anlaşılmasının sağladığı analitik araçlar da çözmeyi vadettikleri sorunlardan daha fazlasını yaratmaktadırlar. Bu metin bu sorunların üstesinden gelmek için kavramın sosyo-kültürel ve siyasal kültürel bir boyut, bir siyasal tarzlar-çağrılar ekseni olarak anlaşılmasını önermektedir.