Şefkat Yorgunluğu Alanındaki Hemşirelik Tezlerinin Bibliyometrik Özellikleri ve Metodolojik Eğilimleri

Giriş: Hemşirelik uygulamalarındaki yoğun iş yükü, sürekli hasta teması ve yüksek duygusal emek gereksinimi; şefkat yorgunluğu, tükenmişlik ve psikolojik dayanıklılık gibi değişkenlerin bireysel, klinik ve örgütsel sonuçlarla ilişkilendirilmesine yol açmaktadır. Bu nedenle, koruyucu müdahalelerin geliştirilmesi ve kurumsal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi amacıyla alandaki lisansüstü araştırma eğilimlerinin sistematik biçimde değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Yöntemler: Bu çalışma, 2019–2025 yılları arasında Türkiye Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde “Şefkat Yorgunluğu” anahtar kelimesi ile taranan hemşirelik alanındaki lisansüstü tezlerin bibliyometrik ve metodolojik özelliklerini inceleyerek akademik eğilimleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, betimsel ve retrospektif doküman incelemesi olarak yürütülmüştür. Veriler, 01–10 Şubat 2026 tarihleri arasında Ulusal Tez Merkezi veri tabanında ilgili anahtar kelime kullanılarak elde edilmiştir. İncelenen tezler; yayın yılı, danışman unvanı, tez türü, araştırma yöntemi, örneklem yapısı, üniversite ve veri toplama araçları açısından değerlendirilmiş; analizde frekans ve yüzde dağılımları kullanılmıştır. Bulgular: İncelenen tezlerin tamamının yüksek lisans düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Yayınların 2019-2025 yılları arasındaki her bir yıl için toplamın %16,7’sini oluşturduğu saptanmıştır. Üniversite dağılımında Akdeniz ve Manisa Celal Bayar Üniversiteleri (%33,3) öne çıkarken; danışman unvanlarında Doç. Dr. (%66,7) ağırlığı görülmüştür. Araştırma yöntemlerinde nicel tasarımların baskın olduğu (%66,7); nitel (%16,7) ve karma yöntemli (%16,7) çalışmaların ise sınırlı kaldığı görülmüştür. Örneklem grubunun büyük ölçüde hemşirelerden oluştuğu (%83,3), büyüklüklerin ise 10–50, 100–200 ve 200 üzeri aralıklarında eşit oranda (%33,3) dağıldığı belirlenmiştir. Veri toplama araçlarında kişisel tanıtım formları (%100) ve şefkat yorgunluğu ölçekleri (%83,3) ilk sırada yer almıştır. Buna karşılık öz-bakım (%16,7), psikolojik dayanıklılık (%16,7) ve alarm yorgunluğu (%16,7) ölçekleri daha kısıtlı kullanılmıştır. Sonuç: Bulgular, şefkat yorgunluğu konusundaki tezlerin ağırlıklı olarak yüksek lisans düzeyinde, nicel desende ve hemşire örnekleminde yoğunlaştığını göstermektedir. Ölçüm sürecinde şefkat yorgunluğu odaklı ölçekler öne çıkarken, koruyucu psikososyal değişkenlerin sınırlı ele alındığı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, gelecekte müdahale temelli, boylamsal ve karma yöntemli çalışmaların artırılması; farklı örneklem gruplarını kapsayan ve koruyucu değişkenleri birlikte değerlendiren araştırmalara daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.