Çocukluk Çağı Travması, Psikolojik Esneklik ve OKB: Üçlü Bir Perspektif

Öz

Çocukluk çağı travması (ÇÇT), psikolojik esneklik ve obsesif kompulsif bozukluk (OKB) üçlü modeli, bunların ruh sağlığı üzerindeki birbiriyle bağlantılı etkilerini vurgulamaktadır. Ancak doğrudan bu model ile ilgili olarak Türkiye’de herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle modelin Türkiye’de kullanımı hakkında bir bilgiye ulaşılamamaktadır. Çocukluk çağı travması, duygusal düzenleme ve nörobiyolojik sistemleri bozarak OKB'ye karşı savunmasızlığı artırırken, psikolojik bu etkileri hafifletir ve semptom şiddetini azaltır. Bununla birlikte, kronik travma psikolojik esnekliği aşındırarak sıkıntıyı sürekli hale getiren geri bildirim döngüleri yaratabilir. Uyarlanabilir başa çıkma ve duygusal düzenlemeyi teşvik eden psikolojik esneklik, farkındalık temelli terapiler, güç temelli yaklaşımlar ve sosyal destek yoluyla geliştirilebilir. Travmayı ele alan, dayanıklılık inşa eden ve OKB semptomlarını hedef alan entegre, kişiselleştirilmiş tedaviler iyileşme için çok önemlidir. Risk altındaki popülasyonlara yönelik önleyici müdahaleler, travmanın uzun vadeli etkilerini daha da azaltabilir. ÇÇT, dayanıklılık ve OKB'yi birbiriyle bağlantılı faktörler olarak kavramsallaştıran üçlü model, bu durumları anlamak ve tedavi etmek için bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır. Bu çerçeve, sıkıntının temel nedenlerini ele alan, dayanıklılığı teşvik eden ve uzun vadeli iyileşme sonuçlarını iyileştiren çok boyutlu tedavi planlarına olan ihtiyacı vurgulamaktadır. Türkiye'de çocukluk çağı travması, psikolojik dayanıklılık ve OKB'nin araştırılması, ülkenin ruh sağlığı manzarasının anlaşılması için elzemdir. Çocukluk çağı travmasının yüksek yaygınlığı ve OKB de dahil olmak üzere çeşitli psikolojik bozukluklarla ilişkisi göz önüne alındığında, etkili müdahaleler ve destek sistemleri hakkında bilgi veren araştırmalara acil ihtiyaç duyulmaktadır. Ruh sağlığı uzmanları, dayanıklılık artırıcı stratejilere odaklanarak çocukluk çağı travmasının olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir ve OKB geliştirme riski taşıyan bireyler için daha iyi psikolojik sonuçları teşvik edebilir.

Anahtar Kelimeler

• Çocukluk çağı travmaları
• OKB
• Psikolojik esneklik

Childhood Trauma, Psychological Flexibility and OCD: ATriple Perspective

Öz

The triadic model of childhood trauma, resilience, and obsessive compulsive disorder (OCD) highlights their interconnected impact on mental health. However, there is no study directly related to this model in Turkey. Therefore, there is no information on the use of the model in Turkey. Childhood trauma increases vulnerability to OCD by disrupting emotional regulation and neurobiological systems, while resilience mitigates these effects and reduces symptom severity. However, chronic trauma can erode resilience, creating feedback loops that perpetuate distress. Resilience, which fosters adaptive coping and emotional regulation, can be cultivated through mindfulness-based therapies, strength-based approaches, and social support. Integrated, personalized treatments that address trauma, build resilience, and target OCD symptoms are crucial for recovery. Preventive interventions for at-risk populations can further reduce the long-term effects of trauma. By conceptualizing childhood trauma, resilience, and OCD as interconnected factors, the triadic model provides a holistic approach to understanding and treating these conditions. This framework emphasizes the need for multidimensional treatment plans that address the root causes of distress, foster resilience, and improve long-term recovery outcomes. The exploration of childhood trauma, psychological resilience, and OCD in Turkey is essential for understanding the mental health landscape of the country. Given the high prevalence of childhood trauma and its association with various psychological disorders, including OCD, there is a pressing need for research that informs effective interventions and support systems. By focusing on resilience-building strategies, mental health professionals can help mitigate the adverse effects of childhood trauma and promote better psychological outcomes for individuals at risk of developing OCD.

Anahtar Kelimeler

• Childhood traumas
• OCD
• Psychological flexibility

Kaynakça

1. Kaynaklar 1. Berhanu, T., Tesfaye, Y., Girma, S., & Abera, M. (2023). One in six children and adolescents in south ethiopia had childhood trauma.. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-3452942/v1
2. 2. Negele, A., Kaufhold, J., Kallenbach, L., & Leuzinger‐Bohleber, M. (2015). Childhood trauma and its relation to chronic depression in adulthood. Depression Research and Treatment, 2015, 1-11. https://doi.org/10.1155/2015/650804
3. 3. Leeb,R.T., Paulozzi, L. J., Melanson,C., Simon, T. R. ve Arias, I. (2008). Violence Prevention, Centers for Disease Control and Prevention, 2008. https://www.cdc.gov/violenceprevention/pdf/cm_surveillance-a.pdf. [Son Erişim: 29 Nisan 2024].
4. 4. Karaçay, R. and Güloğlu, B. (2022). Investigation of childhood traumas and healthy family-parenting risk. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(2), 327-351. https://doi.org/10.51725/etad.1159638
5. 5. Mercan, İ., Kılıçaslan, F., Gökçeoğlu, S., & Cansız, A. (2023). The association between childhood trauma and adulthood depression. Journal of Medical and Dental Investigations, 4, e230359. https://doi.org/10.5577/jomdi.e230359
6. 6. Bahar, A. (2023). The relationship of university students' childhood mental trauma with depression, anxiety and stress. The European Research Journal, 9(4), 785-791. https://doi.org/10.18621/eurj.1233618
7. 7. Liu, J., Wang, Y., Wilson, A., Chen, H., Liu, P., Chen, X., … & Zhou, J. (2023). Anticipating unipolar depression and bipolar depression in young adult with first episode of depression using childhood trauma and personality. Frontiers in Public Health, 10. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1061894
8. 8. Heyn, S., Bailowitz, S., Russell, J. D., & Herringa, R. J. (2022). Sex‐based variations of prefrontal structure and longitudinal symptoms in pediatric posttraumatic stress disorder. Depression and Anxiety, 39(12), 902-912. https://doi.org/10.1002/da.23296

9. 9. UNICEF Türkiye Yıllık Raporu (2017). https://www.unicef.org/turkiye/raporlar/unicef-t%C3%BCrkiye-yillik-raporu-2017 [Son Erişim: 19.01.2025]
10. 10. U.S. Department of Health and Human Services, «Long-Term Consequences of Child Abuse and Neglect,» 2019. [Çevrimiçi]. Available: https://www.childwelfare.gov/resources/long-term-consequences-child-abuse-and-neglect/.
11. 11. Zainudin, N. F. and Ashari, Z. B. M. (2018). A meta-analysis: the effects of child sexual abuse towards children. Asian Social Science, 14(11), 69. https://doi.org/10.5539/ass.v14n11p69
12. 12. Polat, O. (2018). Türkiye Çocuk İstismarı Raporu – 2, https://cohum.giresun.edu.tr/Files/ckFiles/cohum-giresun-edu-tr/RAPOR-ÇOCUK-İSTİSMARI-tam_v2_cleancopy.pdf [Son Erişim: 19.01.2025]
13. 13. Effects of Complex Trauma, 2018. https://www.nctsn.org/what-is-child-trauma/trauma-types/complex-trauma/effects. [Son Erişim: 14.05.2024].
14. 14. Garon-Bissonnette, J., Bolduc, M., Lemieux, R., & Berthelot, N. (2022). Cumulative childhood trauma and complex psychiatric symptoms in pregnant women and expecting men. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1). https://doi.org/10.1186/s12884-021-04327-x
15. 15. TÜİK. (2022). Güvenlik Birimine Gelen veya Getirilen Çocuk İstatistikleri, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Guvenlik-Birimine-Gelen-veya-Getirilen-Cocuk-Istatistikleri-2022-49662 [Son Erişim: 19.01.2025]
16. 16. Yang, C., Chen, P., Xie, J., He, Y., Wang, Y., & Yang, X. (2021). Childhood socioeconomic status and depressive symptoms of young adults: mediating role of childhood trauma. Frontiers in Psychiatry, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.706559
17. 17. Kaščáková, N., Fürstová, J., Hašto, J., Gecková, A. M., & Tavel, P. (2020). The unholy trinity: childhood trauma, adulthood anxiety, and long-term pain. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), 414. https://doi.org/10.3390/ijerph17020414 18. Saadati, N., Kiliçaslan, F., & Salami, M. O. (2024). The Psychosomatic Effects of Childhood Trauma: Insights from Adult Survivors. Journal of Personality and Psychosomatic Research (JPPR), 2(2), 34-40. 19. Cloitre, M., Stolbach, B., Herman, J. L., Kolk, B. v. d., Pynoos, R. S., Wang, J., … & Petkova, E. (2009). A developmental approach to complex ptsd: childhood and adult cumulative trauma as predictors of symptom complexity. Journal of Traumatic Stress, 22(5), 399-408. https://doi.org/10.1002/jts.20444
18. 20. London, S. J., Quinn, K. A., Scheidell, J. D., Frueh, B. C., & Khan, M. R. (2017). Adverse experiences in childhood and sexually transmitted infection risk from adolescence into adulthood. Sexually Transmitted Diseases, 44(9), 524-532. https://doi.org/10.1097/olq.0000000000000640
19. 21. Meneguzzo, P., Cazzola, C., Castegnaro, R., Buscaglia, F., Bucci, E., Pillan, A., … & Todisco, P. (2021). Associations between trauma, early maladaptive schemas, personality traits, and clinical severity in eating disorder patients: a clinical presentation and mediation analysis. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.661924
20. 22. Michopoulos, V., Powers, A., Moore, C., Villarreal, S., Ressler, K. J., & Bradley, B. (2015). The mediating role of emotion dysregulation and depression on the relationship between childhood trauma exposure and emotional eating. Appetite, 91, 129-136. https://doi.org/10.1016/j.appet.2015.03.036
21. 23. Kong, S. and Bernstein, K. S. (2009). Childhood trauma as a predictor of eating psychopathology and its mediating variables in patients with eating disorders. Journal of Clinical Nursing, 18(13), 1897-1907. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2008.02740.x
22. 24. Ruscio, A. M., Stein, D. J., Chiu, W. T., & Kessler, R. C. (2008). The epidemiology of obsessive-compulsive disorder in the national comorbidity survey replication. Molecular Psychiatry, 15(1), 53-63. https://doi.org/10.1038/mp.2008.94
23. 25. Maia, A. L. S., Oliveira, J., Lajnef, M., Mallet, L., Tamouza, R., Leboyer, M., … & Oliveira‐Maia, A. J. (2019). Oxidative and nitrosative stress markers in obsessive–compulsive disorder: a systematic review and meta‐analysis. Acta Psychiatrica Scandinavica, 139(5), 420-433. https://doi.org/10.1111/acps.13026
24. 26. Roh, D., Jang, K. W., & Kim, C. (2023). Clinical advances in treatment strategies for obsessive-compulsive disorder in adults. Clinical Psychopharmacology and Neuroscience, 21(4), 676-685. https://doi.org/10.9758/cpn.23.1075
25. 27. Türk Psikiyatri Derneği, “Obsesif Kompulsif Bozukluk,” https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/29/obsesif-kompulsif-bozukluk. [Son Erişim: 19.01.2025]
26. 28. Sereyim, S. (2018). Obsesif Kompulsif ve İlişkili Bozuklukla Tanısı Almış Bireylerin İnternet Bağımlılığı Açısından Sağlıklı Gönüllülerle Karşılaştırılması, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, https://avesis.aybu.edu.tr/yonetilen-tez/0cb34268-a0ee-4a34-931c-d6f35b5a0eba/obsesif-kompulsif-ve-iliskili-bozukluklar-tanisi-almis-bireylerin-internet-bagimliligi-acisindan-saglikli-gonullulerle-karsilastirilmasi. [Son Erişim: 19.01.2025]
27. 29. Şahin HE. ve Ediboğlu GO. (2022) Obsesif kompulsif bozukluk: kısa bir gözden geçirme. Çukurova Tıp Öğrenci Dergisi, 2(2), 51-58.
28. 30. Krebs, G. ve Heyman, I. (2014). Obsessive-compulsive disorder in children and adolescents. Archives of Disease in Childhood, 100(5), 495-499. https://doi.org/10.1136/archdischild-2014-306934
29. 31. Feng, B., Yang, S., Zhang, N., & Qiu, S. (2020). Clinical characteristics of moderate–severe obsessive–compulsive disorder in children and adolescents in china. Journal of International Medical Research, 48(5). https://doi.org/10.1177/0300060520922679
30. 32. Işıklı, S. ve Gönül, A.S. (2012). Obsesif Kompulsif Bozukluğun Nörobiyolojisi. Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics. 5(3):24-32.
31. 33. Koçak, L. (2016). Obsessive-compulsive disorder in childhood and its treatment with cognitive behavioral therapy. Journal of Family Counseling and Education, 1(1), 31-40. https://doi.org/10.32568/jfce.286625.
32. 34. Kashdan, T. B. and Rottenberg, J. (2010). Psychological flexibility as a fundamental aspect of health. Clinical Psychology Review, 30(7), 865-878. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.03.001
33. 35. Yıldız, E. (2021). Posttraumatic growth and positive determinants in nursing students after covid‐19 alarm status: a descriptive cross‐sectional study. Perspectives in Psychiatric Care, 57(4), 1876-1887. https://doi.org/10.1111/ppc.12761
34. 36. Guo, J., Huang, X., Zheng, A., Chen, W., Lei, Z., Tang, C., … & Li, X. (2022). The influence of self-esteem and psychological flexibility on medical college students' mental health: a cross-sectional study. Frontiers in Psychiatry, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.836956
35. 37. Yavuz, H., Tümkaya, S., Üzer, A., Yücens, B. (2022). Childhood trauma, neurological soft signs, and their relationship in obsessive–compulsive disorder. Dusunen Adam:The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences. https://doi.org/10.14744/dajpns.2022.00198
36. 38. Yu, Y., Yu, Y., & Hu, J. (2021). Covid-19 among chinese high school graduates: psychological distress, growth, meaning in life and resilience. Journal of Health Psychology, 27(5), 1057-1069. https://doi.org/10.1177/1359105321990819
37. 39. Mathews, C. A., Kaur, N., & Stein, M. M. B. (2008). Childhood trauma and obsessive-compulsive symptoms. Depression and Anxiety, 25(9), 742-751. https://doi.org/10.1002/da.20316
38. 40. Kart, A. and Türkçapar, H. (2019). The effects of childhood emotional abuse on aggressive obsessions among patients with obsessive compulsive disorder may be mediated by symptoms of depression and anxiety. Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 29(4), 411-417. https://doi.org/10.1080/24750573.2019.1636483
39. 41. Coban, A. and Tan, O. (2019). The relationship between childhood trauma and obsessive-compulsive disorder, comorbid attention deficit hyperactivity disorder, and impulsivity, Archives of Neuropsychiatry. https://doi.org/10.29399/npa.23654
40. 42. Boger, S., Ehring, T., Berberich, G., & Werner, G. G. (2020). Impact of childhood maltreatment on obsessive-compulsive disorder symptom severity and treatment outcome. European Journal of Psychotraumatology, 11(1). https://doi.org/10.1080/20008198.2020.1753942
41. 43. Gershuny, B. S., Baer, L., Parker, H. A., Gentes, L. B. A. E., Infield, L. B. A. A., & Jenike, M. A. (2008). Trauma and posttraumatic stress disorder in treatment-resistant obsessive-compulsive disorder. Depression and Anxiety, 25(1), 69-71. https://doi.org/10.1002/da.20284
42. 44. D’Angelo, M., Valenza, M., Iazzolino, A. M., Longobardi, G., Di Stefano, V., Visalli, G., … & Steardo, L. (2024). Exploring the interplay between complex post-traumatic stress disorder and obsessive–compulsive disorder severity: implications for clinical practice. Medicina, 60(3), 408. https://doi.org/10.3390/medicina60030408
43. 45. Borrelli, D. F., Dell’Uva, L., Provettini, A., Gambolò, L., Di Donna, A., Ottoni, R., … & Tonna, M. (2024). The relationship between childhood trauma experiences and psychotic vulnerability in obsessive compulsive disorder: an italian cross-sectional study. Brain Sciences, 14(2), 116. https://doi.org/10.3390/brainsci14020116
44. 46. Doğruer, N., Gökkaya, F., Volkan, E., & Güleç, M. (2022). Psikolojik dayanıklılığın yordayıcıları: çocukluk çağı travma yaşantıları ve affetme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(Ek 1), 242-250. https://doi.org/10.18863/pgy.1160408
45. 47. Xu, Y., Shao, J., Zeng, W., Wu, X., Huang, D., Zeng, Y., … & Wu, J. (2021). Depression and creativity during covid-19: psychological resilience as a mediator and deliberate rumination as a moderator. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.665961
46. 48. Özaslan, H., Gün, R. Ş., & Akduman, G. G. (2022). Examination of the relationship between childhood trauma and psychological resilience in preschool teachers. Educational Process International Journal, 11(2). https://doi.org/10.22521/edupij.2022.112.6
47. 49. Kıray, P. (2018). Çocukluk Çağı Travmaları, Algılanan Sosyal Destek ve Algılanan Anne Baba Tutumunun Psikolojik Sağlık ile Arasındaki İlişki, T.C. Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/377201/yokAcikBilim_10190173.pdf. [Son Erişim: 19.01.2025]
48. 50. Kocatürk, M. (2020). The role of childhood traumas, emotional self-efficacy and internal-external locus of control in predicting psychological resilience. International Journal of Education and Literacy Studies, 8(3), 105. https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.8n.3p.105
49. 51. Pietrzak, M. R. H. and Cook, J. M. (2013). Psychological resilience in older u.s. veterans: results from the national health and resilience in veterans study. Depression and Anxiety, 30(5), 432-443. https://doi.org/10.1002/da.22083
50. 52. Yilmaz Dinç, S. and Sapmaz, F. (2023). The effect of eye movement desensitization and reprocessing-based online group counseling for university students: psychological need satisfaction, psychological resilience, psychological well-being, and small ‘t’ trauma.. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy. https://doi.org/10.1037/tra0001629
51. 53. Vezir, Ç. (2024). Genç Yetişkinlerde Cinsel Bağımlılık, Çocukluk Çağı Ruhsal Travmaları ve Psikolojik Esnekliğin Aracı Rolü, Yakın Doğu Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü Klinik Psikoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, https://docs.neu.edu.tr/library/9687032406.pdf. [Son Erişim: 19.01.2025].
52. 54. Yıldız, E. (2021). Toplum ruh sağlığı ve psikolojik esneklik konusunda neler söylenebilir?, Toplum Ruh Sağlığında Hemşirelik Yaklaşımları, Cilt 1, 12-18.
53. 55. Onaral, G. (2021). Obsesif-kompulsif bozuklukta üçüncü kuşak terapilerin etkililiği: bir gözden geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(2), 292-331. https://doi.org/10.18863/pgy.779029
54. 56. Cengiz, S. and Peker, A. (2020). Obsesif kompulsif bozuklukta emdr terapinin etkisi: olgu sunumu. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 201-217. https://doi.org/10.37217/tebd.666962
55. 57. Çimen, İ. D., Yavuz, S., Akpınar, Ş. N., Gürkan, M. D., Denktaş, A., & Memik, N. Ç. (2023). Okb tanılı çocuk ve ergenlerin belirtilerinin, anne baba tutumları ve algılanan evlilik çatışması ile i̇lişkisi. Osmangazi̇ Journal of Medicine. https://doi.org/10.20515/otd.1186779