Derleme

Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler

Cilt: 15 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler

Öz

Amaç: İnsan vücudunun en geniş organı olan cilt, çeşitli çevresel travmalara ve bulaşıcı patojenlere karşı fiziksel bir bariyer görevi görmekte olup, D vitamini sentezi, vücut ısısının düzenlenmesi ve duyusal algı gibi hayati işlevleri yerine getirmektedir. Ancak, içsel etmenler (genetik ve hormonal) ve dışsal faktörler (UV radyasyonu, hava kirliliği, yetersiz beslenme) cildin yapısal bütünlüğünü bozarak yaşlanma sürecini hızlandırmaktadır. Bu derlemenin amacı, fitokimyasalların cilt sağlığı üzerindeki biyolojik etkilerini ve mekanizmalarını inceleyerek, biyoaktif bileşenlerin potansiyel koruyucu ve terapötik rollerini değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmada, fitokimyasalların cilt sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendiren güncel literatür derlenmiştir. Bazı biyoaktif bileşenlerin cilt üzerinde gösterdiği antioksidan, anti-inflamatuar ve fotoprotektif mekanizmalar ele alınmış, ilgili klinik ve deneysel çalışmalar incelenmiştir. Bulgular: Yapılan araştırmalar, karotenoidler ve polifenoller gibi fitokimyasalların antioksidan özellikleri sayesinde oksidatif stresi azalttığını, inflamasyonu baskıladığını ve cildin yapısal bütünlüğünü koruma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle taze meyve, sebze ve çay gibi polifenoller ve karotenoidler açısından zengin besinlerin yeterli ve dengeli bir diyetin parçası olarak tüketimi, cilt sağlığını destekleyici etkili bir strateji olarak öne çıkmaktadır. Bu bileşiklerin UV hasara karşı koruyucu etkiler sunduğu ve cilt yaşlanmasını geciktirdiği belirlenmiştir. Sonuç: Fitokimyasalların cilt sağlığı üzerindeki terapötik etkileri, son yıllarda beslenme ve sağlık bilimlerinin önemli bir araştırma alanı haline gelmiştir. Bununla birlikte, bazı fitokimyasalların yüksek dozda veya uzun süreli alımında toksik, alerjen, kanserojen ve genotoksik etkiler bildirilmiştir. Bu nedenle yararlı etkilerin yanı sıra güvenli kullanım düzeylerinin de dikkate alınması önemlidir. Fitokimyasalların biyoyararlanımı, uzun vadeli etkileri ve optimal alım düzeyleri konusunda daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma derleme türünde hazırlanmıştır. Etik Kurul Onayı gerektirmeyen çalışmalar türündedir.

Kaynakça

  1. 1. Zou Z, et al. A single-cell transcriptomic atlas of human skin aging. Dev Cell 2021;56(3):383-97.
  2. 2. Abdo JM, Sopko NA, Milner SM. The applied anatomy of human skin: A model for regeneration. Wound Med 2020;28:100179.
  3. 3. Woo WM. Skin structure and biology. Imaging Technol Transdermal Deliv Skin Disord 2019:1-14.
  4. 4. Yousef H, Alhajj M, Sharma S. Anatomy, skin (integument), epidermis. 2017.
  5. 5. Anderton H, Alqudah S. Cell death in skin function, inflammation, and disease. Biochem J 2022;479(15):1621-51.
  6. 6. Fam VW, et al. Plant-based foods for skin health: A narrative review. J Acad Nutr Diet 2022;122(3):614-29.
  7. 7. Ahmed IA, Mikail MA. Diet and skin health: The good and the bad. Nutrition 2024;112350.
  8. 8. Ioanna L. Nutrition and skin health in the third age. Int J Caring Sci 2022;15(3).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Tıp (Diğer), Sağlığın Geliştirilmesi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2025

Kabul Tarihi

1 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çınar, E. N., Eravcı, H., Öksüz, M., & Toprak, K. (2025). Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler. Lokman Hekim Dergisi, 15(3), 828-838. https://doi.org/10.31020/mutftd.1625797
AMA
1.Çınar EN, Eravcı H, Öksüz M, Toprak K. Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler. Lokman Hekim Dergisi. 2025;15(3):828-838. doi:10.31020/mutftd.1625797
Chicago
Çınar, Ezgi Nur, Hilal Eravcı, Merve Öksüz, ve Kadriye Toprak. 2025. “Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler”. Lokman Hekim Dergisi 15 (3): 828-38. https://doi.org/10.31020/mutftd.1625797.
EndNote
Çınar EN, Eravcı H, Öksüz M, Toprak K (01 Eylül 2025) Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler. Lokman Hekim Dergisi 15 3 828–838.
IEEE
[1]E. N. Çınar, H. Eravcı, M. Öksüz, ve K. Toprak, “Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler”, Lokman Hekim Dergisi, c. 15, sy 3, ss. 828–838, Eyl. 2025, doi: 10.31020/mutftd.1625797.
ISNAD
Çınar, Ezgi Nur - Eravcı, Hilal - Öksüz, Merve - Toprak, Kadriye. “Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler”. Lokman Hekim Dergisi 15/3 (01 Eylül 2025): 828-838. https://doi.org/10.31020/mutftd.1625797.
JAMA
1.Çınar EN, Eravcı H, Öksüz M, Toprak K. Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler. Lokman Hekim Dergisi. 2025;15:828–838.
MLA
Çınar, Ezgi Nur, vd. “Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler”. Lokman Hekim Dergisi, c. 15, sy 3, Eylül 2025, ss. 828-3, doi:10.31020/mutftd.1625797.
Vancouver
1.Ezgi Nur Çınar, Hilal Eravcı, Merve Öksüz, Kadriye Toprak. Beslenme ve Cilt Sağlığı İlişkisinde Fitokimyasalların Yeri: Biyolojik Mekanizmalar ve Terapötik Etkiler. Lokman Hekim Dergisi. 01 Eylül 2025;15(3):828-3. doi:10.31020/mutftd.1625797

Cited By

Creative Commons Lisansı
                                                                            Bu Dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin süreli bilimsel yayınıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.  Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir 

Kapak 

Ayşegül Tuğuz

İlter Uzel’inDioskorides ve Öğrencisi adlı eserinden 

Adres

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik  Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir/ Mersin