Bir Kamu Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Kurumsal Sağlık Okuryazarlığına Yönelik Değerlendirmeleri

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, bir kamu hastanesinde çalışan hemşirelerin kurumsal sağlık okuryazarlığına yönelik değerlendirmelerini tespit etmektir. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda, 17 Ocak 2024- 17 Mart 2024 tarihleri arasında bir kamu hastanesinde çalışan 229 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, kişisel özellikler formu ve 7’li Likert tipi Sağlık Okuryazarı Sağlık Kurumları-10 Ölçeği (Health Literate Health Care Organization-10 Questionnaire [HLHO-10]) aracılığıyla anket tekniği kullanılarak toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler için sayı, yüzde, minimum-maksimum ve ortalama±standart sapma değerleri belirtilmiştir. Verilerin analizinde t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmış, tüm sonuçlar p<0,05 durumunda istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Hemşirelerin HLHO-10 ölçeğine verdikleri toplam puan ortalaması 70 üzerinden 42,34±10,23 olarak saptanmıştır. Hemşirelerin kurumsal sağlık okuryazarlığına yönelik değerlendirmelerinde iletişim standartları niteliğinin en yüksek puanı aldığı (5,09±1,34), medya çeşitliliği niteliğinin en düşük puanı aldığı (3,56±1,50) görülmüştür. Hemşirelerin çalıştıkları birimlere göre kurumsal sağlık okuryazarlığı puan ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu (p <0,001); cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çalışılan pozisyon, mesleki çalışma süresi ve mevcut kurumda çalışma süresine göre ise anlamlı bir farklılığın olmadığı (p> 0,05) belirlenmiştir. Sonuç: Kurumun kalite çalışmalarında kurumsal sağlık okuryazarlığına da yer verilmesi, kurumda bilgilendirme ekranlarının kullanılması, farkındalığı artıracak broşür, video gibi görsel / işitsel kaynakların geliştirilmesi, hizmet içi eğitimler düzenlenmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hastane
• Hemşire
• Kurumsal sağlık okuryazarlığı

Evaluations of Institutional Health Literacy by Nurses Working in a Public Hospital

Öz

Objective: The aim of this study is to determine the assessments of organizational health literacy among nurses working in a public hospital. Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 229 nurses working in a public hospital between January 17, 2024 and March 17, 2024. Data were collected using a survey technique with a personal characteristics form and the Health Literate Health Care Organization-10 Questionnaire [HLHO-10]) with a 7-point Likert scale. Descriptive statistics were presented using number, percentage, minimum-maximum and mean±standard deviation values. T-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the data and all results were considered statistically significant if p<0.05. Findings: The mean total score given by the nurses on the HLHO-10 scale was found to be 42.34±10.23 out of 70. In nurses’ evaluations of organizational health literacy, communication standards received the highest score (5,09±1,34), while media diversity received the lowest score (3,56±1,50). A statistically significant difference was found in the mean organizational health literacy scores of nurses based on their work unit (p <0.001); however, no significant difference was found based on gender, age, education level, position held, years of professional experience, and length of service at the current institution (p> 0.05). Conclusion: It is recommended that organizational health literacy be included in the institution’s quality studies, information screens be used in the institution, visual/auditory resources such as brochures and videos that will increase awareness be developed and in-service training be organized.

Anahtar Kelimeler

• Hospital
• Nurse
• Organizational health literacy

Kaynakça

1. 1.Who.int/news-room/fact-sheets/detail/health-literacy [Internet]. World Health Organization, health literacy. [updated 2025 December 22; cited 2025 December 27]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/health-literacy
2. 2. Brach C, et al. Ten attributes of health literate health care organizations. NAM perspectives discussion paper 2012, National Academy of Medicine, Washington, DC.
3. 3. Brega AG, et al. Organizational health literacy: Quality improvement measures with expert consensus. Health Literacy Research and Practice 2019;3(2): e127-e146. doi: 10.3928/24748307-20190503-01
4. 4. Farmanova E, Bonneville L, Bouchard L. Organizational health literacy: review of theories, frameworks, guides, and implementation issues. Inquiry 2018; 55:1-17. doi: 10.1177/0046958018757848.
5. 5. Wilandika A, Pandin MGR, Yusuf A. The roles of nurses in supporting health literacy: a scoping review. Front Public Health 2023; 11:1022803. doi: 10.3389/fpubh.2023.1022803.
6. 6. Hayran O, Özer O. Organizational health literacy as a determinant of patient satisfaction. Public Health 2018;13:20-26. doi: 10.1016/j.puhe.2018.06.011.
7. 7. Aydın Büyük S, et al. Kurumsal sağlık okuryazarlığı olgusuna ilişkin bir durum çalışması: kamu hastaneleri üzerine bir inceleme. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi 2020; 23(4):587-604.
8. 8. Dündar Ege Ş, Hayran O. Kurumsal sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi için ölçek geliştirilmesi. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi 2022;7(2):243-256.

9. 9. Kowalski C, et al. The health literate health care organization 10 item questionnaire (HLHO-10): development and validation. BMC Health Serv Res 2015; 15:47. doi: 10.1186/s12913-015-0707-5.
10. 10. Prince LY. Assessing organizational health literacy at an academic health center: a quantitative research study. University of Arkansas Graduate Theses and Dissertations, 2017, USA.
11. 11. Howe CJ, et al. Assessing organizational focus on health literacy in North Texas Hospitals. American Journal of Nursing 2020;120(12):24-33. doi: 10.1097/01.NAJ.0000723424.47838.4d.
12. 12. Singer D, et al. A psychometric analysis of the health literate health care organization-10 item questionnaire. Health Lit Res Pract 2022;2: e137-e141. doi: 10.3928/24748307-20220518-01.
13. 13.Fadan OY, et al. The role of nurse leadership in enhancing healthcare administration: challenges, skills, and future prospects. International Journal of Health Sciences 2017;1(S1), 303-328. doi:10.53730/ijhs.v1nS1.15406
14. 14. Altin S, Stock S. Health literate health care organizations and their role in future health care. J Nurse Care 2015;4:1-3. doi:10.4172/2167-1168.1000238
15. 15. Özer, O. Sağlık hizmeti sunan kuruluşların kurumsal sağlık okuryazarlığı ile hizmet sundukları kişilerin sağlık okuryazarlığı ve hasta memnuniyet düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi 2018, İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
16. 16. Bonaccorsi G, et al. Health-literate healthcare organizations and quality of care in hospitals: a cross-sectional study conducted in Tuscany. Int J Environ Res Public Health 2020;17(7):2508. doi: 10.3390/ijerph17072508.
17. 17. Khorasani EC, et al. Attributes of organizational health literacy in health care centers in Iran: a qualitative content analysis study. Int J Environ Res Public Health 2022;19(4):2310. doi: 10.3390/ijerph19042310.
18. 18. Rathmann K, et al. Organizational health literacy in facilities for people with disabilities: first results of an explorative qualitative and quantitative study. Int J Environ Res Public Health 2020;17(8):2886. doi: 10.3390/ijerph17082886.