Kültürel Bellek ve Mutfak Tıbbı Ekseninde Geleneksel Bir Yemek: Hangel
Öz
Beslenme, kronik hastalıkların önlenmesi ve yönetiminde temel bir unsur olmasına rağmen, bireylere yeme içme konusunda önerilerde bulunan bilgi temelli yaklaşımlar sürdürülebilir davranış değişikliği sağlamada sınırlı kalmaktadır. Bu bağlamda “Mutfak Tıbbı” (Culinary Medicine), beslenme bilgisini mutfak pratikleri ve klinik uygulamalarla birleştiren kanıta dayalı disiplinlerarası bir model olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, beslenmeye yönelik müdahalelerin başarısı, bireylerin kültürel belleği ve yerel mutfak alışkanlıklarıyla ne ölçüde örtüştüğüne de bağlıdır. Bu çalışma, geleneksel bir lezzet olan Hangel’i kültürel bellek ve mutfak tıbbı ekseninde değerlendiren anlatı derlemesi niteliğinde kavramsal bir analizdir. Çalışmanın amacı, Hangel’in beslenme ve kültürel özelliklerini birlikte ele almak ve geleneksel yemeklerin sağlık odaklı beslenme yaklaşımlarına kültürel bütünlük korunarak uyarlanma potansiyelini tartışmaktır. Kaynakların belirlenmesinde PubMed, Google Scholar ve DergiPark veri tabanlarından yararlanılmış; seçilen kaynaklar mutfak tıbbı ve kültürel bellek olmak üzere iki temel analitik boyutta incelenmiştir. Hangel’in temel bileşenleri ve geleneksel hazırlanış özellikleri mutfak tıbbı açısından; yemeğin aile içi ve kuşaklararası aktarımı, kolektif hazırlama pratikleri, misafirperverlik ve bölgesel aidiyetle ilişkisi ise kültürel bellek bağlamında ele alınmıştır. Bu yaklaşım, Hangel’in sadece beslenme özellikleriyle değil, toplumsal kimlik ve kültürel süreklilik açısından taşıdığı anlamla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, Hangel örneğinden hareketle farklı geleneksel yemeklere de uyarlanabilecek beş aşamalı kavramsal bir çerçeve önermektedir.
Anahtar Kelimeler
A Traditional Dish in the Context of Cultural Memory and Culinary Medicine: Hangel
Öz
Although nutrition is a fundamental element in the prevention and management of chronic diseases, knowledge-based approaches that provide individuals with recommendations regarding eating and drinking remain limited in achieving sustainable behavior change. In this context, “Culinary Medicine” stands out as an evidence-based interdisciplinary model that combines nutrition knowledge with culinary practices and clinical applications. However, the success of nutrition-related interventions depends on the extent to which they align with individuals’ cultural memory and local culinary habits. This study is a conceptual analysis in the form of a narrative review that evaluates Hangel, a traditional delicacy, within the framework of cultural memory and culinary medicine. The aim of the study is to address the nutritional and cultural characteristics of Hangel together and to discuss the potential for adapting traditional dishes to health-oriented nutrition approaches while preserving cultural integrity. PubMed, Google Scholar, and DergiPark databases were used to identify the sources; the selected sources were examined within two main analytical dimensions: culinary medicine and cultural memory. The basic components of Hangel and its traditional preparation characteristics were addressed from the perspective of culinary medicine, while the transmission of the dish within the family and across generations, collective preparation practices, hospitality, and its relationship with regional belonging were examined in the context of cultural memory. This approach reveals that Hangel should be evaluated not only in terms of its nutritional characteristics but also together with the meaning it carries in terms of social identity and cultural continuity. The study proposes a five-stage conceptual framework that can also be adapted to different traditional dishes, based on the example of Hangel.
Anahtar Kelimeler