Kent Meydanının Mekânsal Özellikleri ve İyileştirilmesi: Isparta Kent Meydanı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Günümüz şehirlerinde kavşak veya geçiş noktaları olarak görülen kent meydanları, kent kültürünü oluşturan önemli kamusal alanlardır. Isparta kent meydanı, yoğun trafik akışının olduğu bir geçiş meydanıdır. Meydanın yakın çevresinde, meydan ile etkileşimsiz tarihi yapılar ve kültürel semboller bulunmaktadır. Zaman içerisinde araç trafiğin yoğunlaşması ile yayalaşma azalmış ve meydan çevresindeki tarihi yapılar görünürlüğünü kaybetmiştir. Isparta Kent meydanının mevcut mekânsal özelliklerini geliştirmek bu çalışmanın esas hedefidir. Tarihi çevresi göz önünde bulundurularak öngörülen yayalaştırma alternatifleri ve bütünleşik bir meydan tasarımı çalışmanın diğer amaçlarıdır. Bu kapsamda çalışma alanına ait plan ve raporlar, hâlihazır haritalar Isparta Belediyesi’nden temin edilmiştir. Alanda fotoğraf çekimleri ve meydan hareketliliği ile ilgili yerinde gözlemler yapılmış ve elde edilen bilgiler ile alana yönelik mekânsal analiz, yayalaştırma ve kent meydanı tasarımı için haritalar geliştirilmiştir. Haritalar Autocad, Photoshop ve Lumian bilgisayar programları aracılığıyla hazırlanmıştır. Geliştirilen mekânsal çözümlerin, demografik ve kültürel açıdan benzerlik gösteren şehirlerdeki meydan tasarım fikirlerine yol göstermesi hedeflenmektedir. 

Anahtar Kelimeler

• kent meydanı
• mekan analizi
• yayalaştırma
• Isparta

Spatial Properties and Improvement of the Urban Square: An Investigation on Isparta Urban Square

Öz

Urban squares which are seen as intersections or crossing points in today's cities, are important public spaces that make up the urban culture. Isparta urban square is a crossing square with heavy traffic flow. In the immediate vicinity of the square, there are historical buildings and cultural symbols that do not interact with the square. With the intensification of vehicular traffic over time, pedestrianization has decreased and the historical structures around the square have lost their visibility. The main goal of this study is to develop the existing spatial characteristics of Isparta Urban Square. Pedestrianization alternatives envisaged by considering its historical environment and an integrated square design are other aims of the study. In this context, plans, reports and current maps of the study area were obtained from Isparta Municipality. On-site observations were made regarding photographic taking and square activity in the area, and maps were developed for spatial analysis, pedestrianization and urban square design for the area with the information obtained. The maps were prepared using Autocad, Photoshop and Lumian computer programs. It is aimed that the developed spatial solutions will guide the square design ideas in cities that are demographically and culturally similar.

Anahtar Kelimeler

• urban square
• spatial analysis
• pedestrianization
• Isparta

Kaynakça

1. Altınçekiç, Hande Sanem, İstanbul Metropolünde Meydanların Rekreasyonel İşlev Yönünden Önemi Üzerine Araştırmalar, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul 2000, 237s.
2. Altınçekiç Çınar, Hande Sanem; Ergin, Berna; Tanfer, Merve, “Tarihsel Süreç İçinde Kent Kimliğinin Mekânsal Kalite Değerlendirmesi Üzerine Bir Araştırma (Taksim Meydanı)” Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 2014, 15 (2), 132-148.
3. Anonymous, Isparta Turizm Envanteri, Isparta Valiliği İl Turizm Müdürlüğü, Isparta 1997.
4. Atik, Damla; Keleş, Emine; Bayrak, Gökçen, "Unable to Inhale in an Historical Square." European Journal of Sustainable Development, 2018, 7(3), 274-274.
5. Carr, Stephen; Mark, Francis; Leanne, Rivlin; Andrew, Stone, Public space. Cambridge University Press, 1992. Çınar, Hande Sanem; Çermikli, Beyza, "Point density analysis with cognitive mapping technique: Istanbul-historical city center." Fresenius Environmental Bulletin, 28.12 2019, 9192-9199.
6. Çınar, Hande Sanem; Kanbur, N. Çavdur; E. Dinçer; B. Özdemir; A; İokhim, P. “Research on Urban Identity: Example of Beşiktaş Pier Square”, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 2021, 23 (2), 1-1.
7. Çulcuoğlu, Gaye, “Meydanların Önemi ve Tarihsel Gelişimi”, Bilkent Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümü, Ankara 1995, 19-20s.
8. Demirgil, Selçuk, Mazideki Isparta, Isparta Belediyesi, Isparta 2007,585s.

9. Erdönmez, Müyesser Ebru; Apak, Hande, “Kentsel Bellekte Meydan San Marco Meydanı”, Kent Akademisi, 2015, 8 (23), 73-96.
10. Erdönmez, Ebru, Kamusal Alanların Biçimlenmesi, İTÜ Vakfı Dergisi, Sayı 63, İstanbul 2014.
11. Güneri Torlak, Merve; Yerli, Özgür, “Mersin Kent Meydanlarının Peyzaj Mimarlığı Açısından Değerlendirilmesi”, Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 2019, 15.1: 24-37.
12. Jun, Zhang, Hexiang Gao, "Application of Cultural Symbols in Modern Urban Square Design: Taking Harbin A Cheng Public Square Design as an Example", Huazhong Architecture, Issue 5, Page 96-99, 2013.
13. İlgar, Evren, Kent Kimliği Ve Kentsel Değişimin Kent Kimliği Boyutu: Eskişehir Örneği. Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 144s, Eskişehir 2008.
14. San Juan, César, Subiza-Pérez, Mikel, Vozmediano, Laura, "Restoration and the city: the role of public urban squares", Frontiers in psychology, 8, 2093, 2017.
15. Semerci, Fatih, Kentsel Tasarım Gereklilikleri Açısından Beyazıt Meydanı Örneği, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 142s, İstanbul 2008.
16. Kır, İnci, Kent Meydanlarının Kent Kimliği Üzerine Etkileri; İzmir Örneği, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 78s, İzmir 2009.
17. Kishlansky, Mark; Geary, Patrick; O’Brien, Patricia; A Brief History of Western Civilization, Pearson Longman, United States 2005.
18. Levy, Bertrand, “Urban Square As The Place of History, Memory, Identity”. Memory of the City, 156-173, 2012.
19. Lynch, Kevin, The Image of the City. The M.I.T. Press, Cambridge 1960.
20. Marcus, Clare Cooper; Carolyn, Francis, People places: design guidlines for urban open space. John Wiley & Sons, 1997.
21. Moughtin, Cliff, Urban Design ‘Street and Square’, Butterworth Architecture, Oxford 2007.
22. Öztan, Yüksel, Şehir İçi Park ve Rekreasyon Alan Planlaması. A.Ü. Ziraat Fak. Pey. Mim. Bolümü, 1980 Ankara.
23. Saka Kocaman, Öznur, Bir Kamusal Mekan Olarak Meydanın Çocuk Gözüyle Değerlendirilmesi: Türkiye, Isparta İli, Hükümet Meydanı Örneği, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 151s, İstanbul 2018.
24. Semerci, Fatih, Kentsel Tasarım Gereklilikleri Açısından Beyazıt Meydanı Örneği, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 142s, İstanbul 2008.
25. Soufiane, Fezzai; Said, Mazouz; Atef, Ahriz, “Sustainable urban design of historical city centers”. Energy Procedia, 2015, 74: 301-307.
26. Taylor, Ken, “Cultural landscape and Asian values: seeking to change from international experience to Asian framework”, Chinese Garden, 23 (11) 4-9, 2007.
27. Wei-bing, Y. U, Discussion about urban square design, Journal of Ezhou University, 2, 2009.
28. Whyte, William Hollingsworth, Social Life of small urban space, In D. Watson, A. J. Plattus & R. G. Shibley (Eds.), Time-Saver Standards for Urban Design, New York 2003.
29. Yazar, Bayçın Şebnem, İzmir Turan’da Bölgesiyle Bütünleşen Meydan Tasarımı, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 85s, İzmir 2006.
30. Zakariya, Khalilah; Nor Zalina Harun; Mazlina Mansor, "Spatial characteristics of urban square and sociability: A review of the City Square, Melbourne." Procedia-Social and Behavioral Sciences, 153:678-688, 2014.
31. Zucker, Paul, “Town and square: From the agora to the village green”, Journal of Aesthetics and Art Criticism, 19.1, 1960.