İş-Eylem Yapısına Bağlı Dönüşümde Ofis Mekânlarına Güncel Yaklaşımlar

Öz

Dönüşüm kavramı, yıllar boyunca, gerek doğada gerekse insan yaşamında koşulların, bireyler ve çevresel faktörlerle birlikte değişime uğradığı bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Dönüşüm kavramı, mimari gibi tasarımsal yönü kuvvetli, sürekli değişime uğrayan bir alanda da önemini korumuştur. Dönüşüme uğrayan mimaride, günümüze kadar oluşan çalışma mekânlarının şekillenişinde iş-eylem yapısı, teknoloji, yaşam tarzlarındaki farklılıklar, ortamların fiziksel ve sosyal kriterleri, sürdürülebilirlik, kullanıcının psikolojik durumu büyük rol oynamıştır. Tarih boyunca medeniyetlerin, günlük yaşam işlerinin devamını sağlayabilmeleri için geliştirdikleri çalışma mekânlarının, çalışanın veriminde, oluşan işin kalitesinde büyük etkisi olmuştur. Çalışma mekânları; eski adıyla “bürolar” ve güncel adıyla “ofisler”, birçok değişime uğramıştır. Bu yönde çalışma mekânlarının tarihsel gelişimin incelenmesi, gelişimde rol oynayan faktörlerin farkına varılması bakımından oldukça önemlidir. Buna bağlı olarak makale kapsamında öncelikle iş-eylem yapısı altında çalışma kavramının ortaya çıkışıyla beraber, kullanıcılarda, mimaride, yapıda ve çalışma mekânlarında oluşan değişimlerden bahsedilmesi amaçlanmıştır. Gelişen teknoloji, kullanıcı ihtiyaçlarının değiştiği pandemi gibi dönemler, çalışma mekânlarının gerek şeklini gerekse yerini sorgulatmıştır. Bu değişimler dahilinde Türkçe’de “ortak çalışma” kavramı olarak karşılık bulan “co-working” kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram dönemsel değişimler gereği; ofis mekânında, uzaktan veya evden çalışanlar için “paylaşımlı ofis alanları”nı oluşturmuştur. Paylaşımlı ofislerin tarihsel gelişiminde önemli ve en güncel noktaya son 4 ofis tipolojisiyle birlikte ulaşılmıştır. Bunlar; “Gündelik Ofisler, Sanal Ofisler, Aktivite Tabanlı Ofisler, Workplace 3.0 Ofisleri”dir. Bu güncel ofis kavramları araştırılarak son durumda oluşan aktif çalışma alanlarının fiziksel, psikolojik ve sosyal kullanımlarına göre değerlendirme kriterleri çerçevesinde incelenmesi sağlanmıştır. Buna bağlı olarak Türkiye’deki iki büyük kıyı şehri olan İzmir ve İstanbul’dan seçilen ikişer paylaşımlı ofis bu alt kavramlar çerçevesinde, içerik analizi yöntemiyle incelenip değerlendirilmiş ve sonuç bölümünde de ofislerin en son kullanımlarına hitap eden kriterler çerçevesinde tartışılması yoluyla ofis tasarımlarını etkileyen güncel maddeler belirlenmiştir. Oluşturulan bu çalışmanın gelecekteki ofis mekânlarının dönüşümlerinde kullanılacak bilgiler dahilinde bir kaynak teşkil etmesi ve ofis mekân tasarımlarında bir kitapçık görevi görmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dönüşüm
• Büro Mekânları
• Co-Working
• Paylaşımlı Ofisler

Current Approaches to Office Spaces in Transformation Based on Work-Action Structure

Öz

The concept of transformation signifies the evolving nature of conditions, individuals, and environmental factors impacting both nature and human life. This notion has remained crucial in architecture, constantly changing with strong design aspect. Work-activity structure, technology, differences in lifestyles, physical and social criteria of the environment, sustainability, psychological state of the user have played a major role by shaping working spaces that is in the transformed architecture until today. Civilisations’ workspaces ensured the continuation of daily life work and impacted the efficiency of the employee and quality of the work. Working spaces, formerly known as “bureaux”, currently known as “offices”, have undergone historical development. The examining of workspace is essential for recognising the factors that plays a role in development. This study explores transformation in users, architecture, structure and working spaces in scope and concept of working under the work-action structure. Developing technology, periods such as the pandemic, user needs have differentiated and questioned the shape and location of workspaces. Accordingly the concept of "co-working", corresponds to "joint work" in Turkish, has emerged. It has created "shared office spaces" for workers remotely or from home in the office spaces within periodic changes. The key and up-to-date point in the historical development of shared offices has been reached with the last 4 office typologies: "Casual Offices, Virtual Offices, Activity Based Offices, Workplace 3.0 Offices". By researching typologies, it has been ensured that the active workspaces formed in the last situation are analysed within evaluation criterias according to their physical, psychological and social uses. Two shared offices selected from two major coastal cities Izmir and Istanbul in Turkey, have been analysed by content analysis method through these sub-concepts. It affecting office designs have been determined by discussing offices’ latest using criterias. This study is intended to be a source, serving as a booklet that will used for learning the transformed design of future office spaces.

Anahtar Kelimeler

• Transformation
• Bureau Spaces
• Co-Working
• Shared Offices

Kaynakça

1. Albayrak, Ş. (2022). Çalışmanın Güncel Anlamı ve Yeni Bir Çalışma Mekânı Olarak Ortak Çalışma (Cowork) Mekânları: İstanbul’daki Dam Ve Kolektif House Levent Üzerinden Bir İnceleme (Yayın No. 771933). Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. s. 140-142-144-146-147.
2. Altınkoç, Y. Ö. (2005). Büro Binaları Tasarımında Temel İlkeler ve İç Mekan Organizasyonu. (Yayın No. 167801). Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. s. 51.
3. Arnold, T., Hascher, R., Jeska, S., & Klauck, B. (2002). A design manual : office buildings / edited by Rainer Hascher, Simone Jeska, Birgit Klauck ; authors, Thomas Arnold... [et al. ; translation from German, Fiona Greenwood]. Birhäuser. (13- 29, 47-60).ISBN : 3764366508
4. Aydın, F. (2019). Paylaşımlı Ofislerde Mekan Organizasyonu Üzerine Bir Inceleme (Yayın No. 28736546). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global.(2572302371). s.46-119-115. https://www.proquest.com/dissertations-theses/paylaşımlı-ofislerde-mekan-organizasyonu-üzerine/docview/2572302371/se-2
5. Begeç, H. (2011). İletişim Teknolojisinin Büro Mekanı Üzerindeki Etkileri ve Yeni Mekan Kullanım Önerilerinin Medya Yapılarında İncelenmesi. Deü Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, Dergipark Akademik, 13(3), 23-38.
6. Çimen, T. (2008). Teknolojik Gelişmelerin Sonucunda Değişen Üretim İlişkilerinin, Ofis Yapılarına Etkisi ve Ofis Mekanları (Yayın No. 252352). Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. s.5-21-73-74. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=NtBAevXNhYaNqJFoAcdBdtqe2VzHoOEw8UiF3nKY-i-GQCdWSDAySwYjQXlueU52
7. Duffy, F.(1997). Francis Duffy; with Contributions from Kenneth Powell / The New Office, Conron Octapus, London.
8. Erdener, H. E. (1996). Büro Binalarında Yeni Kullanım Yöntemleri, Yapı Dergisi, (181), 77-83.

9. Erdoğan, Z., (2001). İlk ve Orta Dereceli Okulların Ergonomik Açıdan İncelenmesi ve İyileştirme Önerileri (Yayın No. 105239). Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
10. Göçer, Ö., Karahan, E. ve Oygür İlhan, I. (2018). Esnek Çalışma Mekânlarının Çalışan Memnuniyetine Etkisinin Akıllı Bir Ofis Binası Örneğinde İncelenmesi. Megaron. 13(1), 39-50.DOI: 10.5505/megaron.2017.46547 Heuser, K., (1976). Innenarchitektur Und Raumgestaltung, Bauverlag Wiesbaden, Berlin.
11. İmal, M.F. (2009) Sektörel Ofis Binalarında Çalışma Mekanları ve Sosyal Alanlar (Yayın No. 268371). Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.s.15 https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=ZeTyprYuef2HkaF3xt4wYi8ECQY8dCOAKJQSC-tlVZYz001dF6bs3hiW-pL2B1Ji
12. İtez, Ö. (2017). Habita Coworking. Arkitera. https://www.arkitera.com/proje/habita-coworking/
13. Jezard, A. (2017). The traditional office is dead. Here's why. World Economic Forum. https://www.weforum.org/agenda/2017/11/forget-the-open-plan-office-modern-work-spaces-should-be-agile
14. Karaoğlu Tekin, Ö. (2019). Paylaşımlı Ofislerin İç Mekân Tasarım Anlayışları (Yayın No. 573648). Sanatta Yeterlik Tezi, Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.s.86 https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=jNRDC1RLfVd4_T7x7ZXmmQkB0pLPTy4xsQHJinmqMAZ4aCg00T52co2iT7BSPVZR
15. Makaklı, E., Yücesan, E. ve Ozar, B. (2019). Co-Working Space Concept in the Spatial and Urban Context: A Case Study of ‘Kolektif House’. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. (14), 297- 312. Doi:https://doi.org/10.16947/fsmia.667316
16. Mimarizm.com (2023). Withco Coworking Space, XL Mimarlık+Mühendislik Tasarımıyla Genişliyor. Mimarizm. https://www.mimarizm.com/haberler/gundem/withco-coworking-space-xl-mimarlik-muhendislik-tasarimiyla-genisliyor_135645?ysclid=lr56k5xpt7653636473
17. Morgan Lovell. (t.y.). The Evolution Of Office Design. Morgan Lovell. https://www.morganlovell.co.uk/the-evolution-of-office-design
18. Nakışcı, G. (2018). Ofis İç Mekan Tasarımında Rengin Kullanımı (Yayın No. 489650). Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep. s.93-90. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=RrI-Krk3A-RkF4YfHofuk9ULxVdUhcFYSOwKtO-GigzcY_KCB7vzLejlk2rpAnK0
19. Sakallı, E. (1997). Büro Yapılarında İç Mekan Organizasyonu Faktörleri (Yayın No. 067584). Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, Trakya. s.19-20. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=8tbPippmWV_b-Irrn9YEArsYz-Fx6YBQ9UCH0SwV5l1c15Ycnq6DHWm6-Qs3b7BR
20. Türk Dil Kurumu (2024). “Dönüşüm”, Türkçe sözlük. https://sozluk.tdk.gov.tr/
21. Yamaner, F., (2001). Farklı Fonksiyonlarda Renk Kullanımına İlişkin Yaklaşımların Değerlendirilmesi (Yayın No. 106145). Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5T1_CZ5-UGb9QCmoURec4HVnYFpzeC8TqzsLjnsEQ5TCL5yPAj8k3dr8AeZmWeKv
22. Yılmaz, E. ve Yılmaz E. (2020). WITHCO Paylaşımlı Ofis ve Ortak Çalışma Alanı. Raf Dergisi,(86).https://www.raf.com.tr/withco-paylasimli-ofis-ve-ortak-calisma-alani/
23. Webrazzi. (2016). Kolektif House'un 3. ve en büyük tesisi Levent'i gezdik [GirişimOfisleri].[Video].YouTube.https://www.youtube.com/watch?v=-Z4AQs6hGn4
24. WithCo. (t.y.). Withco Ne Sunuyor?. WithCo Coworking Space. https://withcoworking.com/hakkimizda/
25. URL-1: https://mavink.com/explore/Liverpool-Glass-Building Erişim tarihi:9/01/24,15.05
26. URL-2: https://en.m.wikipedia.org/wiki/File:Boley_Clothing_Co_Building_1909_Kansas_City_MO.jpg Erişim tarihi:10/12/23,15.05
27. URL-3: https://mavink.com/post/17501E1A0B563ECFB7615C3907FFD14EC9AM2D1239/larkin-building-buffalo-new-york Erişim tarihi:20/12/23,15.05
28. URL-4: https://www.morganlovell.co.uk/the-evolution-of-office-design Erişim tarihi:20/12/23,15.05
29. URL-5: https://www.weforum.org/agenda/2017/11/forget-the-open-plan-office-modern-work-spaces-should-be-agile Erişim tarihi:7/12/23,15.07
30. URL-6: https://withcoworking.com/hizmet/withco-hazir-ofis/ Erişim tarihi:14/01/24,15.07
31. URL-7: https://www.architectureartdesigns.com/withco-coworking-space-by-xl-architecture-engineering-in-izmir-turkey/ Erişim tarihi:14/01/24,15.07
32. URL-8: https://kiralikofis.com/workinton-bayrakli-tower/ Erişim tarihi:16/01/24,16.25
33. URL-9: https://www.workinton.com/sanal-ofis/) Erişim tarihi:16/01/24,16.25
34. URL-10: https://www.workinton.com/izmir-bayrakli-tower/ Erişim tarihi:16/01/24,16.25
35. URL-11: https://www.workinton.com/hazir-ofis/?_gl=1*29io34*_up*MQ..&gclid=CjwKCAiA75itBhA6EiwAkho9e3nj2I6PlStRkOyLYydavY7FvvkANQ4-X8cIK5-2aY7ehThd5o89qxoC55IQAvD_BwE) Erişim tarihi: 16/01/24,16.26
36. URL-12: https://www.google.com/search?client=opera&q=izmir+bayraklı+tower+workinton&sourceid=opera&ie=UTF-8&oe=UTF-8#lpg=cid:CgIgAQ%3D%3D,ik:CAoSLEFGMVFpcE5vc2RDU0EzQXRnUE5CeHBxREJOMVpLeDJrTFQxQ01WVUNnX1Nu Erişim tarihi: 16/01/24,16.27
37. URL-13: https://artika.com.tr/proje/kolektif-house-levent-1/ Erişim tarihi:17/01/24,16.27
38. URL-14: https://www.kontraist.com/projects/kolektif-house-1 Erişim tarihi:17/01/24,16.27
39. URL-15: https://www.arkitera.com/proje/habita-coworking/ Erişim tarihi:20/01/24,16.27
40. URL-16: Open Street Map Withco Erişim tarihi:14/01/24,16.27
41. URL-17: https://kiralikofis.com/kolektif-house-levent/ Erişim tarihi:17/01/24,16.27
42. URL-18: https://www.mimarizm.com/haberler/gundem/withco-coworking-space-xl-mimarlik-muhendislik-tasarimiyla-genisliyor_135645?ysclid=lr56k5xpt7653636473
43. URL-19: https://withcoworking.com/hakkımızda Erişim tarihi:14/01/24,15.07
44. URL-20: https://www.youtube.com/watch?v=-Z4AQs6hGn4 Erişim tarihi:14/01/24,15.08