Renk ve Doku Etkileşiminin Mekân Tasarımında Algıya Etkisi Üzerine Bir Araştırma

Öz

Mekân oluşumuna katkıda bulunan renk, doku ve form kavramları tek başlarına bir mekânda var olamaz; mekânsal bütünlük içinde bir arada anlam kazanırlar. Her yüzeyin rengi olduğu gibi, aynı zamanda dokusu da vardır. Bu sebeple, görsel konforu etkileyen bu duyusal uyaranların oluşturduğu algısal farklılıkların tek olarak incelenmesi yetersiz kalmaktadır. Formları ve renkleri birbiriyle ilişkilendiren çalışmalarda keskin şekillerin dinamik etki gösteren sıcak renklerle, yuvarlak şekillerin ise statik etki gösteren soğuk renklerle sembolize edildiği görülür. Form ve renk arasındaki bu ilişki, mekân içerisinde hem kendi içlerinde çeşitlilikleriyle bir araya geldiklerinde, hem de mekân içerisindeki bütünlüklerinde farklı ölçülerde etki göstermektedir. Bunun yanı sıra bireylerin de form ve renk arasında psikolojik anlamda bir ilişki kurduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın amacı da tam olarak bu sebeple renklerin ve dokuların bireyler üzerine etkisini sıfat çiftleri üzerinden anlamsal farklılık ölçeği yöntemi ile araştırmak ve bireylerin hangi renkleri hangi formlarla nitelendirdiklerini, birbirleri ile etkileşimde olduklarında hangi algısal değişimlere sebep olduklarını ortaya çıkarmaktır. 100 katılımcı ile yapılan dairesel formlu ve üçgensel formlu yüzeylere sahip mekân deneyimi sonrası yapılan anket sonucunda, çoğunlukla sarı rengin sıcak, coşkulu ve pozitif; mor rengin soğuk, melankolik ve gizemli; dairesel formlu kabinin ferah, sakinleştirici ve durağan; üçgen formlu kabinin ise sert, sıkışık ve güçlü olarak değerlendirildiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Renk
• Doku
• Form
• Mekan Algısı
• Mekân Tasarımı

Destekleyen Kurum

Maltepe Üniversitesi

Etik Beyan

Etik Kurul Beyanı Bu makale, “Renk ve Doku Etkileşimi: Mekansal Tasarımda Algısal Değişimler” başlıklı bilimsel araştırma önerisi olarak 9 Ocak 2025 tarihinde gerçekleştirilen Maltepe Üniversitesi Etik Kurulu toplantısında incelenmiştir. 09/01/2025 tarihli ve 2025/01 sayılı etik kurul onayı Maltepe Üniversitesi Etik Kurulundan alınmıştır.

A Study on the Effect of Color and Texture Interaction on Perception in Space Design

Öz

The concepts of color, texture and form, which contribute to the formation of space, cannot exist alone in a space; they gain meaning together within spatial integrity. Just as every surface has color, it also has texture. For this reason, examining the perceptual differences created by these sensory stimuli that affect visual comfort individually is insufficient. In studies that relate forms and colors to each other, it is seen that sharp shapes are symbolized with warm colors that have a dynamic effect, while round shapes are symbolized with cold colors that have a static effect. This relationship between form and color has different effects both when they come together with their own diversity within the space and when they are integrated within the space. In addition, it shows that individuals also establish a psychological relationship between form and color. For this very reason, the aim of this study is to investigate the effects of colors and textures on individuals through the semantic difference scale method over adjective pairs and to reveal which colors individuals describe with which forms and what perceptual changes they cause when they interact with each other. As a result of the survey conducted with 100 participants after experiencing spaces with circular and triangular surfaces, it was seen that the color yellow was mostly evaluated as warm, enthusiastic and positive; the color purple as cold, melancholic and mysterious; the circular cabin as spacious, calming and static; and the triangular cabin as rigid, confined, and strong.

Anahtar Kelimeler

• Color
• Texture
• Form
• Spatial Perception
• Spatial design

Destekleyen Kurum

Maltepe University

Etik Beyan

Ethics Committee Declaration This article was examined as a scientific research proposal titled "Color and Texture Interaction: Perceptual Changes in Spatial Design" at the Maltepe University Ethics Committee meeting held on January 9, 2025. Ethics committee approval dated 09/01/2025 and numbered 2025/01 was obtained by Maltepe University Ethics Committee.

Kaynakça

1. Alakuş, Y. Z. (2009). Renk Olgusu ve Günümüz Mimarisindeki Yeri. (Yüksek Lisans Tezi).T.C. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Alici, N. (2019). İç Mekânda Renk ve Renklerin İnsan Psikolojisine Etkileri. (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi/Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.
3. Arer, U. Y. (2017). Doğal Malzemenin Renk ve Dokusunun Mekâna Etkileri 21. yy Mimarisinden Örnekler. (Yüksek Lisans Tezi). T.C. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
4. Aslan, F., Aslan, E. & Atik, A. (2015). İç Mekânda Algı. İnönü Üniversitesi/Sanat ve Tasarım Dergisi, 5 (11), 139-151. doi:10.16950/std.60957
5. Aydıntan, E. (2001). Yüzey Kaplama Malzemelerinin İç Mekân Algısına Anlamsal Boyutta Etkisi Üzerine Deneysel Çalışma. (Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
6. Aytuğ, A. (2012). Mimaride Doku Kullanımının Psikolojik Etkileri Üzerine Bir Araştırma. Studies in Psychology. 17, 37-46. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/100143
7. Ching, F. D. K. (2016). İç Mekân Tasarımı-Resimli (6. Baskı). B. Elçioğlu (Çev). İstanbul: Yem. (Özgün eser 1946’da yayınlanmıştır).
8. Daldal, A. (2000). Mimaride Renk Olgusu -Konut Cephelerinde Renk Kullanımı- (Yüksek Lisans Tezi). D.E.Ü./Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

9. Erciş, M. A. D. & Özpolat, K. (2023). Bauhaus Okulunda Renk Teorileri. International Social Sciences Studies Journal, 9 (111), 6830-6839. doi:10.29228/sssj.69193
10. Göler, S. (2009). Biçim, Renk, Malzeme, Doku ve Işığın Mekân Algısına Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi/Fen Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
11. Hasol, D. (2012). Mimarlık Cep Sözlüğü. İstanbul: YEM.
12. Özkan, A. (2007). İç mekân Tasarımı Kuram ve Yöntemleri Işığında Günümüz Türk İç Mekân Tasarımcıları ve Tasarım Anlayışlarına Bir Yaklaşım. (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
13. Porter, T. (1979). How Architects Visualize. New York: Studio Vista.
14. Rasmussen, S. E. (1994). Yaşanan Mimari. İstanbul: Remzi.
15. Ulusoy, B. (2016). Renk ve Malzeme Çiftlerinin Sıcaklık Algısıyla İlişkisi. (Doktora Tezi). İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi/Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü İç Mimarlık Ana Bilim Dalı, Ankara.