Deprem Sonrası Geçici Barınma Mekânlarında Adaptif Mobilya Tasarım Kriterleri

Öz

Depremler, bireyler üzerinde yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda bilişsel ve sosyolojik açıdan da kalıcı etkiler bırakmaktadır. Bu etkilerin hafifletilmesinde, kentsel çevreden iç mekân donatılarına uzanan çok katmanlı tasarım kararları belirleyici rol oynamaktadır. Deprem sonrası geçici barınma mekânlarında kullanılan mobilyalar, yalnızca temel işlevleri karşılayan donatılar değil aynı zamanda sarsıntı kaynaklı riskleri azaltan, mekânsal uyumu destekleyen ve kullanıcıların psikososyal iyileşme süreçlerine katkı sağlayan önemli iç mekân bileşenleri olarak değerlendirilmektedir. Geçici barınma mekânlarının zorlu ve belirsiz koşullarında mobilyanın söz konusu nitelikleri sürdürülebilir biçimde karşılayabilmesi, adaptif tasarım yaklaşımıyla bütüncül olarak ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, deprem ve mobilya ilişkisini ele alan bilimsel araştırmaları tematik olarak sınıflandırarak, deprem sonrası geçici barınma mekânlarında kullanılabilecek adaptif mobilya çözümlerinin geliştirilmesi için gerekli tasarım ilkelerini bilimsel temelde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma, deprem sonrası geçici barınma mekânlarında mobilyanın literatürde ele alınış biçimlerini teknik, tasarımsal ve terapötik etki özellikleri bağlamında inceleyen, 23 akademik yayını kapsayan literatür temelli bir derleme olarak kurgulanmıştır. Çalışmada terapötik etki kavramı; mobilyanın kullanıcıda güven duygusu oluşturma, kaygıyı azaltma ve sosyal etkileşimi destekleme potansiyeli üzerinden ele alınmıştır. İçerik analizi bulguları, devrilme riski, ağırlık merkezi, sabitleme ve dayanım gibi teknik; hafiflik, modülerlik ve yerel malzeme kullanımı gibi tasarımsal; güven hissi oluşturma, kaygı azaltma ve sosyal uyumu destekleme gibi terapötik özelliklerin, geçici barınma mekânları için adaptif mobilya tasarımının temel bileşenlerini oluşturduğunu göstermektedir. Sonuç olarak elde edilen bulgular, deprem sonrası geçici barınma mekânlarında kullanılacak mobilyaların adaptif olarak değerlendirilebilmesi için teknik güvenlik, tasarımsal esneklik ve terapötik etki boyutlarının birlikte ele alınmasının zorunlu olduğunu ve bu bütüncül uyarlanabilirliğin afet sonrası belirsiz ve kısıtlı yaşam koşullarında kullanıcı odaklı mekânsal sürekliliğin sağlanmasında belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Deprem Sonrası İyileşme
• Kullanıcı Deneyimi
• Terapötik Mobilya
• Adaptif Tasarım
• Geçici Barınma Mekânları

Adaptive Furniture Design Criteria for Post-Earthquake Temporary Shelters

Öz

Earthquakes have enduring impacts on individuals not only physically, but also cognitively and sociologically. Mitigating these impacts requires multilayered design decisions extending from the urban context to interior furnishings. In post-earthquake temporary shelter environments, furniture is not merely a functional provision; rather, it constitutes a critical interior component that reduces seismic-related risks, supports spatial adaptation, and contributes to users’ psychosocial recovery processes. Under the challenging and uncertain conditions of temporary shelters, the sustainable fulfillment of these roles necessitates that furniture be addressed through a holistic adaptive design approach. This study aims to establish scientifically grounded design principles for developing adaptive furniture solutions for post-earthquake temporary shelter environments by thematically classifying scientific research addressing the relationship between earthquakes and furniture. Accordingly, the study is structured as a literature-based review covering 23 academic publications that examine how furniture is addressed in post-earthquake temporary shelters within the context of technical, design-related, and therapeutic characteristics. Within the scope of the study, the concept of therapeutic effect is discussed in terms of furniture’s potential to foster a sense of security, reduce anxiety, and support social interaction among users. The findings of the content analysis indicate that technical features such as overturning risk, center of gravity, anchoring, and structural resistance; design-related features such as lightness, modularity, and the use of local materials; and therapeutic features such as fostering a sense of security, reducing anxiety, and supporting social cohesion constitute the fundamental components of adaptive furniture design for temporary shelter environments. In conclusion, the findings reveal that for furniture used in post-earthquake temporary shelters to be evaluated as adaptive, technical safety, design flexibility, and therapeutic effect dimensions must be addressed collectively. This holistic adaptability plays a decisive role in ensuring user-centered spatial continuity under uncertain and constrained living conditions that emerge after disasters.

Anahtar Kelimeler

• Post-Earthquake Healing
• User Experience
• Therapeutic Furniture
• Adaptive Design
• Temporary Shelter Spaces

Kaynakça

1. Abu-Hannoud, E., Alameri, J. & Bani Ismail, H. A. (2024). The Power of Recycled Furniture in Preparing for and Recovering from Natural Disasters: Earthquakes. Rocznik Ochrona Środowiska, 26, 187-200. doi: 10.54740/ros.2024.020
2. Açık, C. (2025). Konut İç Mekân ve Mobilya Donatılarının Deprem Davranışlarının İncelenmesi (Kahramanmaraş Örneği). Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 104-114. doi: 10.35341/afet.1420643
3. Altıparmakoğlu Sakarya, G., Sakarya, K., Pınar, E. & Büker, M. B. (2023). Yapısal olmayan elemanlarla deprem güvenliği sağlamaya yönelik bir mobilya tasarım önerisi. Journal of Architectural Sciences and Applications, 8(Özel Sayı), 615-630. doi: 10.30785/mbud.1332612
4. Bualong, D., Cordova, A. R. S., Eusebio, A. S. & Fernando, P. E. R. (2023). Tensegriture: Integrating Tensile Integrity into Furniture to Reduce Earthquake Damage. American Journal of Innovative Science and Engineering, 2(3), 15-25. doi: 10.54536/ajise.v2i3.1921
5. Carlsen, M. B. (1988). Meaning-making: Therapeutic processes in adult development. WW Norton & Co.
6. Cimellaro, G. P., Domaneschi, M. & Qu, B. (2020). Overturning risk of furniture in earthquake-affected areas. Journal of Vibration and Control, 26(5–6), 362-374. doi: 10.1177/1077546319879537
7. Clarke, V. & Braun, V. (2013). Teaching thematic analysis: Overcoming challenges and developing strategies for effective learning. The Psychologist, 26(2), 120-123.
8. De Luca, A. V. & Guidi, L. G. (2020). Base isolation issues in Italy: Integrated architectural and structural designs. Soil Dynamics and Earthquake Engineering, 130, 105912. doi: 10.1016/j.soildyn.2019.105912

9. Ekin, H. G. & Akkaya, B. (2025). A Collaborative Approach to Designing Post-Disaster Living Spaces After the 2023 Earthquake in Türkiye. Poster sunumu, Moholy-Nagy University of Art and Design, Innovation Center. doi: 10.1515/9783839476031-003
10. Ertaş Beşir, Ş. & Dereci, S. (2021). Deprem sırasında konut iç mekânlarında yapısal olmayan elemanların yarattığı riskler ve alınabilecek önlemler. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(42), 350-360. doi: 10.31576/smryj.818
11. Fewella, L. N. (2024). The behavioral smart furniture and its relevance to family emotional dynamics. Ain Shams Engineering Journal, 15(11), 103030. doi: 10.1016/j.asej.2024.103030
12. Galluccio, G., Deal, B., Brooks, R., Russo Ermolli, S., Rigillo, M., Perriccioli, M., ... & Bevilacqua, C. (2024). Design for Resilient Post-Disaster Wood Waste Upcycling: The Katrina Furniture Project Experience and Its “Legacy” in a Digital Perspective. Buildings, 14(7). doi: 10.3390/buildings14072065
13. Gao, T., Tian, J., Zhang, X. & Zhou, H. (2021). Research on Urban Furniture Intervention to Foster Community Emotional Healing. Congress of the International Association of Societies of Design Research içinde (s. 3097–3111). Singapore: Springer Nature Singapore. doi: 10.1007/978-981-19-4472-7_200
14. Gomes, R. (2020, July). Designing for Unpredictable Households: Furniture Design Requests for a Flexible Use of Dwellings. International Conference on Applied Human Factors and Ergonomics içinde (s. 175–184). Cham: Springer International. doi: 10.1007/978-3-030-51626-0_21
15. Gu, P., Hashemian, M. & Nee, A. Y. C. (2004). Adaptable Design. Annals of CIRP, 53(2), 539-557. doi: 10.1016/S0007-8506(07)60028-6
16. Gu, P., Xue, D. & Nee, A. Y. C. (2009). Adaptable design: concepts, methods, and applications. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part B: Journal of Engineering Manufacture, 223(11), 1367-1387. doi: 10.1243/09544054JEM1387
17. Hu, R., Linner, T., Trummer, J., Güttler, J., Kabouteh, A., Langosch, K. & Bock, T. (2020). Developing a smart home solution based on personalized intelligent interior units to promote activity and customized healthcare for aging society. Journal of Population Ageing, 13(2), 257-280. doi: 10.1007/s12062-020-09267-6
18. Isobe, D., Yamashita, T., Tagawa, H., Kaneko, M., Takahashi, T. & Motoyui, S. (2018). Motion analysis of furniture under seismic excitation using the finite element method. Japan Architectural Review, 1(1), 44-55. doi: 10.1002/2475-8876.1015
19. Karamanoğlu, M. & Ulay, G. (2017). Deprem riski yüksek bölgelerde iç mekân düzenlemelerinin incelenmesi (Tosya örneği). Journal of Forestry Faculty, 186–193. doi: 10.17475/kastorman.297200
20. Li, Y., Xue, D. & Gu, P. (2006). Adaptable Design Process for Product Adaptability: Method and Application. 16th CIRP Design Seminar. doi:10.1243/09544054JEM1387
21. Li, Y., Xue, D. & Gu, P. (2008). Design for product adaptability. Concurrent Engineering, 16(3), 221-232. doi: 10.1177/1063293X08096178
22. Lines, R., Walker, J. F. & Yore, R. (2022). Progression through emergency and temporary shelter, transitional housing and permanent housing: A longitudinal case study from the 2018 Lombok earthquake, Indonesia. International Journal of Disaster Risk Reduction, 75, 102959. doi: 10.1016/j.ijdrr.2022.102959
23. Mennicken, S., Brush, A. B., Roseway, A. & Scott, J. (2014, September). Finding roles for interactive furniture in homes with EmotoCouch. Proceedings of the 2014 ACM International Joint Conference on Pervasive and Ubiquitous Computing: Adjunct Publication, 923-930. doi: 10.1145/2638728.2641547
24. Ming, C., Li, J., Da-Zhi, L. & Jian-hua, L. (2015, September). Furniture innovative design with earthquake self-rescue function: from furniture form and structure perspective. 2015 Conference on Informatization in Education, Management and Business (IEMB-15) içinde (s. 35-40). Paris: Atlantis. doi: 10.2991/iemb-15.2015.7
25. Namey, E., Guest, G., Thairu, L. & Johnson, L. (2008). Data reduction techniques for large qualitative data sets. Handbook for team-based qualitative research içinde. Rowman Altamira.
26. Özcan, S. & Özcan, C. (2023). The effect of accessories used in interior furniture on increasing safety and prevention of overturn. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 23(1), 22-30. doi: 10.17475/kastorman.1269480
27. Özçelik, A. & Gülşen, Y. (2025). Geçici barınma mekânlarının kurulumu ve standartları (Kahramanmaraş Depremleri Malatya ili örneği). Türk Deprem Araştırma Dergisi, 7(2), 300-309. doi:10.46464/tdad.1635513
28. Pietroni, L., Mascitti, J. & Galloppo, D. (2021). Life-saving furniture during an earthquake. Intelligent, interconnected and interacting. AGATHÓN | International Journal of Architecture, Art and Design, 10, 218-229. doi:10.19229/2464-9309/10202021.
29. Saito, K., Higuchi, T. & Nakazawa, S. (2016, September). A study of seismic risk evaluation consideration of overturning furniture for middle and low rise buildings. Proceedings of IASS Annual Symposia içinde (Vol. 2016, No. 4, s. 1-10). International Association for Shell and Spatial Structures (IASS). doi:10.28979/jarnas.1467032
30. Shahjalal, M., Yahia, A. K. M., Morshed, A. S. M. & Tanha, N. I. (2024). Earthquake-resistant building design: Innovations and challenges. Global Mainstream Journal of Innovation, Engineering & Emerging Technology, 3(04), 101-119. doi: 10.62304/jieet.v3i04.209
31. Shareef, S. S. (2023). Earthquake consideration in architectural design: Guidelines for architects. Sustainability, 15(18), 13760. doi: 10.3390/su151813760
32. Sofiana, Y., Wahidiyat, M. & Sylvia Caroline, O. (2018, March). Bamboo as sustainable material for furniture design in disaster and remote areas in Indonesia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 126, 012150. IOP Publishing. doi:10.1088/1755-1315/126/1/012150
33. Song, Z., Rahmadya, B., Sun, R. & Takeda, S. (2023). A feasibility study on monitoring earthquake-caused furniture vibrations using radiofrequency identification sensor tags. Sensors, 23(6), 3279. doi: 10.3390/s23063279
34. Sukeda, H., Horry, Y., Maruyama, Y. & Hoshino, T. (2006). Information-accessing furniture to make our everyday lives more comfortable. IEEE Transactions on Consumer Electronics, 52(1), 173-178. doi:10.1109/ICCE.2006.1598292
35. Stepinac, M., Lourenço, P. B., Atalić, J., Kišiček, T., Uroš, M., Baniček, M. & Novak, M. Š. (2021). Damage classification of residential buildings in historical downtown after the ML5.5 earthquake in Zagreb, Croatia in 2020. International Journal of Disaster Risk Reduction, 56, 102140. doi:10.1007/978-3-031-39603-8_85
36. Sweet, T. (2018). Furniture design for disaster: A case study for psychologically resilient objects. Journal of Interior Design, 43(1), 19-27. doi:10.1111/joid.12110
37. Tian, N. C. & Selimin, M. A. (2021). Built-in motion sensor bedside table inspired by tangram. Research in Management of Technology and Business, 2(1), 222-231. https://publisher.uthm.edu.my/periodicals/index.php/rmtb/article/view/1772
38. Uckun, S., Mackey, R., Do, M., Zhou, R., Huang, E. & Shah, J. J. (2014). Measures of product design adaptability for changing requirements. AI EDAM, 28(4), 353-368. doi: 10.1017/S0890060414000523
39. Ulay, G. & Bekiroğlu, M. S. (2016). Deprem faktörünün mobilya kullanımı üzerine etkisinin incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 21(1), 43-54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyufbed/issue/24188/256525
40. Ulrich, R. S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420-421. doi: 10.1126/science.6143402
41. Uzun, O., Perçin, O. & Küreli, İ. (2015). Mobilya ve iç mekânlarda deprem hazırlıklarının belirlenmesi (Simav ve Düzce örneği). Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi, 15(2), 183-196. doi: 10.17475/kuofd.07535
42. Yang, R. C., Wu, R. C., Chiang, C. T., Chiu, Y. H., Ouyang, C. S., Lin, Y. T. & Lin, L. C. (2021). Objective evaluation of therapeutic effects of ADHD medication by analyzing movements using a smart chair with piezoelectric material. Applied Sciences, 11(12), 5478. doi: 10.3390/app11125478
43. Xu, Z., Zhang, H., Wei, W. & Yang, Z. (2019). Virtual scene construction for seismic damage of building ceilings and furniture. Applied Sciences, 9(17), 3465. doi: 10.3390/app9173465