Penâhî’s Poetry Miscellanea (National Library MS 06 Mil Yz A 4922) and Its Classification According to MESTAP

Yıl 2024, Sayı: 7, 81 - 100, 30.10.2024

Ömercan Çetinkaya

Öz

This study addresses new perspectives that can be developed towards the miscellanea (mecmua) genre through an example work (Penâhî Mecmuası). This miscellanea was compiled by Mustafa Müslim Ocak (d. 1945), known by his pseudonym Penâhî, in 1902. This mecmua is recorded under the name Mecmû'a-i Eş'âr in Ankara National Library Manuscripts Collection, with the fixture number 06 Mil Yz A 4922, referred to as Penâhî Mecmuası in this article. The first aim of this study is to reveal the possibilities provided to the reader of a miscellanea whose compiler and compilation date is known. The second aim of this study is to contribute to the MESTAP project through the classification of the miscellanea. It is seen that Penâhî Mecmuası has many aspe worth examining with its aspects such as the compiler's writing preferences and mistakes, the poets and number of poems he includes, his own text/poem or note, his literary style, and mystical views. Applying the perspective developed on the materials in this miscellanea to others with similar characteristics and bringing their contents together with researchers through the MESTAP project will provide essential gains for miscellanea studies.

Anahtar Kelimeler

Miscellanea , Penâhî Mecmuası , Alevî-Bektashi tradition , 19th century , sufi literature , sufi history , MESTAP

Penâhî Mecmuası (Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 4922) ve MESTAP’a Göre Tasnifi

Öz

Bu çalışma, mecmua türüne yönelik geliştirilebilecek mecmuada metinlerarası ilişkiler ve mecmua-mürettip ilişkileri gibi yeni bakış açılarını Penâhî Mecmuası üzerinden ele almaktadır. Bu mecmua, Penâhî mahlasıyla bilinen Mustafa Müslim Ocak (ö. 1945) tarafından 1902 tarihinde derlenmiştir. Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 4922 demirbaş numarasında Mecmû'a-i Eş'âr adıyla kayıtlı bu mecmua, bu çalışmada Penâhî Mecmuası olarak adlandırılmıştır. Bu çalışmanın ilk amacı, mürettibi ve istinsah tarihi bilinen bir mecmuanın okuyucusuna sağladığı imkânları ortaya koymaktır. Çalışmanın ikinci amacı ise, mecmuanın tasnifi ile MESTAP projesine katkı sağlamaktır. Mürettibin yazım tercihleri ve hataları, mecmuasında yer verdiği şairler ve şiir sayıları, kendine ait metin/şiir veya not içermesi, mürettibin edebi zevki ve tasavvufi görüşleri gibi yönleriyle Penâhî Mecmuası'nın incelenmeye değer birçok malzemeye sahip olduğu görülmektedir. Bu mecmuadaki malzemelere ilişkin geliştirilen bakış açısının, benzeri özelliklere sahip diğer mecmualara da uygulanması ve içeriklerinin MESTAP projesi ile araştırmacılarla buluşturulması mecmua çalışmaları için önemli kazanımlar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Mecmua , Penâhî Mecmuası , Alevî-Bektaşî geleneği , 19. yüzyıl , tasavvuf edebiyatı , tasavvuf tarihi

Kaynakça

• Aynur, Hatice, Müjgan Çakır, Hanife Koncu, Selim S. Kuru ve Ali Emre Özyıldırım (hazırlayanlar). Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı. İstanbul: Turkuaz, 2012.
• Gürbüz, Mehmet. “Şiir Mecmuaları Üzerine Bir Tasnif Denemesi.” Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı içinde, hazırlayanlar Hatice Aynur, Müjgân Çakır, Hanife Koncu, Selim S. Kuru ve Ali Emre Özyıldırım, 97-113. İstanbul: Turkuaz, 2012.
• Hilmî. Mehmed Ali Hilmi Dedebaba Dîvânı. Hazırlayan Gülbeyaz Karakuş. İstanbul: Revak, 2012.
• Kara, Mustafa. Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi. İstanbul: Dergâh, 2018.
• Kılıç, Atabey. “Mecmûa Tasnifine Dâir.” Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı içinde, hazırlayanlar Hatice Aynur, Müjgân Çakır, Hanife Koncu, Selim S. Kuru ve Ali Emre Özyıldırım, 75-96. İstanbul: Turkuaz, 2012.
• Köksal, M. Fatih. “Şiir Mecmualarının Önemi ve ‘Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi’ (MESTAP).” Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı içinde, hazırlayanlar Hatice Aynur, Müjgân Çakır, Hanife Koncu, Selim S. Kuru ve Ali Emre Özyıldırım, 409-431. İstanbul: Turkuaz, 2012.
• Köprülü, M. Fuad. Edebiyat Araştırmaları. Ankara: TTK, 1999.
• Maden, Fahri. Bektaşî Tekkelerinin Kapatılması. Ankara: TTK, 2020.
• Penâhî. Mecmû’a-i Eş’âr (Penâhî Mecmuası). Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 4922, 51 varak.
• Sevengil, Ahmet. Çağımızın Halk Şairleri. İstanbul: Atlas, 1967.
• Yılmaz, Mehmet. “Darendeli Şairlerden Penâhî.” Somuncu Baba Kültür Edebiyat ve Araştırma Dergisi, no. 6 (Eylül 1995): 37-40.