Literature Against Life: Communication and Evil in the Writings of Ömer Seyfettin (1884–1920)

Öz

Ömer Seyfettin is a pivotal figure in the emergence of Turkish national literature, responsible not only for a vast corpus of short fiction but, through his 1911 “New Language” manifesto, in part the originator of modern literary Turkish. At the same time, the darker themes of his writing—above all, the frequent depiction of explicit sadistic violence—have been ambiguously situated vis-à-vis his aesthetic, literary, and political project. Responding to Veysel Öztürk’s recent claim that sadistic evil is both instrumentalized and, at time, undermines Ömer Seyfettin’s nationalist politics, this article instead maintains we must disaggregate sadism from evil in his thought. This article proposes that Ömer Seyfettin viewed sadism as a vital, natural force associated with the preservation of reproductive futurity, a notion he developed through his engagements with nineteenth-century medical literature; against it, he juxtaposed the sterility and narcissism of an Ottoman literary culture that had developed under Persianate influence. By reading his fiction alongside a notion of “communication” derived from the thought of Georges Bataille, it proposes that for Ömer Seyfettin sadomasochism offered a possible path out of the deadlock of Persianate narcissism. It concludes by arguing for the central role of desire and enjoyment in his oeuvre.

Anahtar Kelimeler

• Ömer Seyfettin
• Georges Bataille
• sadism
• evil
• communication
• the Persianate

Hayata Karşı Edebiyat: Ömer Seyfettin’in (1884–1920) Yazılarında İletişim ve Kötülük

Öz

Ömer Seyfettin, yalnızca geniş kısa hikâye külliyatıyla değil, 1911 tarihli “Yeni Lisan” manifestosuyla modern edebî Türkçenin oluşumunda da belirleyici bir rol oynamış, Türk millî edebiyatının ortaya çıkışında merkezi bir figürdür. Bununla birlikte, yazılarında öne çıkan karanlık temalar—özellikle açık sadistik şiddetin sıkça tasviri—onun estetik, edebî ve politik projesiyle ilişkisi bakımından belirsiz bir konumda kalmıştır. Veysel Öztürk’ün yakın tarihli çalışmasında sadistik kötülüğün hem araçsallaştırıldığı hem de kimi zaman Ömer Seyfettin’in milliyetçi siyasetini zayıflattığı yönündeki iddiasına yanıt olarak, bu makale sadizm ile kötülüğün onun düşüncesinde birbirinden ayrılması gerektiğini ileri sürmektedir. Çalışma, Ömer Seyfettin’in sadizmi, on dokuzuncu yüzyıl tıp literatürüyle kurduğu ilişki üzerinden geliştirdiği bir anlayışla, üreme geleceğinin korunmasıyla bağlantılı, yaşamsal ve doğal bir güç olarak kavradığını öne sürer; buna karşılık, Farsî etkiler altında gelişmiş Osmanlı edebî kültürünün kısırlık ve narsisizmini bu anlayışın karşısına yerleştirir. Onun kurmacasını Georges Bataille’ın düşüncesinden türetilen bir “iletişim” kavramıyla birlikte okuyan bu makale, Ömer Seyfettin için sadomazoşizmin, Farsî etkili narsisizmin açmazından çıkış için olası bir yol sunduğunu ileri sürer. Sonuç olarak, bu çalışma, onun külliyatında arzu ve haz kavramlarının merkezi rolünü vurgular.

Kaynakça

1. Agamben, Giorgio. “Bataille and the Paradox of Sovereignty.” Translated by Michael Krimper, Journal of Italian Philosophy 3 (2020), 247–53.
2. Alangu, Tahir. Ömer Seyfettin: Ülkücü Bir Yazarın Romanı. May Yayınları, 1968.
3. Altuğ, Fatih. “Modernity and Subjectivity in the Literary Criticism of Namık Kemal.” Ph.D. dissertation, Boğaziçi University, 2007.
4. Arslan, Fatih. “Daemonik Arzudan Örtük Kurguya... Ömer Seyfettin’in Açaranlatı Değerleri.” In Sonsuza Uzanan Ses: Ömer Seyfettin, edited by Hülya Argunşah, Abdullah Şengül, and Murat Gür, 415–24. Dergâh, 2020.
5. Baitinger, Frédéric. “A Perverse Fascination for Death and Jouissance: Bataille, Lacan and the Anti-Social Turn in Queer Theory.” In Lacan’s Cruelty: Perversion beyond Philosophy, Culture and Clinic, edited by Meera Lee, 85–108. Palgrave Macmillan, 2022.
6. Bataille, Georges. Literature and Evil. Translated by Alastair Hamilton. Marion Boyars, 1985.
7. ———. Inner Experience. Translated by Leslie Anne Boldt. State University of New York Press, 1988.
8. ———. The Tears of Eros. Translated by Peter Connor. City Lights Books, 1989.

9. ———. The Accursed Share: An Essay on General Economy, Volumes Two and Three. Translated by Robert Hurley. Zone Books, 1991.
10. ———. The Unfinished System of Nonknowledge. Edited by Stuart Kendall. University of Minnesota Press, 2001.
11. Berktay, Halil. “Bir İttihatçı ön-faşistinin insaniyet düşmanlığı.” Taraf, 20 September 2008, 90.
12. ———. Özgürlük Dersleri. Kitap Yayınları, 2010.
13. Bilgegil, M. Kaya. Harâbât Karşısında Nâmik Kemâl: Nâmık Kemal’in Eski Edebiyat İtirazları. İrfan Yayınevi, 1973.
14. Blackthorne-O’Barr, Erik. “Dangerous Bodies, a Corrupted Tongue: Tracing the Queer Persianate in Late Ottoman Literature.” Culture, Theory and Critique 65, no. 1, Special Issue: Queer Turkish and Ottoman Literature (2024): 1–25.
15. Browne, Edward Granville. The Press and Poetry of Modern Persia. Cambridge University Press, 1914.
16. Cavarero, Adriana. Horrorism: Naming Contemporary Violence. Translated by William McCuaig. Columbia University Press, 2011.
17. Deleuze, Gilles. Masochism: Coldness and Cruelty. Translated by Jean McNeil. Zone Books, 1999.
18. Direk, Zeynep. Ontologies of Sex: Philosophy in Sexual Politics. Rowman & Littlefield, 2020.
19. Duben, Alan, and Cem Behar. Istanbul Households: Marriage, Family and Fertility 1880-1940. Cambridge University Press, 1991.
20. Edelman, Lee. No Future: Queer Theory and the Death Drive. Duke University Press, 2004.
21. Enginün, İnci. Edebiyatımızda Dört Ebedî Doruk: Namık Kemal, Ahmet Mithat, Mehmet Âkif, Ömer Seyfettin. Dergâh, 2022.
22. Erdem, Ekin. Ömer Seyfettin Hikâyelerinde Siyasal İdeoloji ve Toplumsal Temalar: II. Meşrutiyet'in Türkçü Eleştirisi. Unpublished Ph.D. dissertation, Uludağ University, 2015.
23. Ertürk, Nergis. Grammatology and Literary Modernity in Turkey. Oxford University Press, 2011.
24. Etchegoyen, R. Horacio. “‘On Narcissism: An Introduction’: Text and Context.” In Freud’s “On Narcissism: An Introduction", edited by Joseph Sandler, 54–74. Karnac Books, 2012.
25. Fatma Aliye. Tezâhür-i Hakîkat. Çizgi Kitabevi, 2016.
26. Féré, Charles. The Evolution and Dissolution of the Sexual Instinct. Charles Carrington, 1904.
27. Freud, Sigmund. “‘Civilized’ Sexual Morality and Modern Nervous Illness.” In The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume IX (1906-1908): Jensen’s “Gradiva” & Other Works, 177–204. Random House, 2001.
28. Gould, Stephen Jay. Ontogeny and Phylogeny. Harvard University Press, 1977.
29. Gomel, Elana. Bloodscripts: Writing the Violent Subject. The Ohio State University Press, 2004.
30. Gökalp, Ziya. The Principles of Turkism. Translated by Robert Devereux. Brill, 1968.
31. Gözler, H. Fethi. Ömer Seyfettin: Bütün Yönleriyle. Çağdaş Yayınevi, 1976.
32. Green, André. Life Narcissism Death Narcissism. Translated by Andrew Weller. Free Association Books, 2001.
33. Gürova, Ercan. “Ömer Seyfettin’s Short Story “The Rainbow”: A Precursor of Transgender Narratives.” Söylem 9, no. 2 (2024): 924–936.
34. Haeckel, Ernst. The History of Creation, Volume 1. Henry S. King & Co., 1876.
35. Hanioğlu, M. Şükrü. The Young Turks in Opposition. Oxford University Press, 1995.
36. İleri, Selim. “Ömer Seyfettin ve Faşizm Tutkusu.” Birikim 8 (October 1975).
37. İmer, Kâmile. Dilde Değişme ve Gelişme Açısından Türk Dil Devrimi. Türk Dil Kurumu, 1976.
38. Katfar, Duygu Oylubaş. “Ölümlülük ve Ölümsüzlük Stratejileri Bakımından Ömer Seyfettin Hikâyelerinde Kesilmiş/Parçalanmış Ölü Bedenler.” KARE, no. 11 (2021): 257–73.
39. Kılıç, Gözde. “From Mystical to Morbid Love: The Emergence of Sexual Science and Gender Ideology in the Late Ottoman Empire and Early Turkish Republic.” Max Weber Programme Working Papers, 2023, 1–27.
40. Köprülü, Mehmet Fuat. Bugünkü Edebiyat. Edited by Mehmet Akif Çeçen and Ahmet Balcı. Akçağ Yayınları, 2007.
41. Krafft-Ebing, Richard von. Psychopathia Sexualis: With Especial Reference to Antipathic Sexual Instinct: A Medico-Forensic Study. Rebman, 1899.
42. Kristeva, Julia. Powers of Horror: An Essay on Abjection. Edited by Leon S. Roudiez. Columbia University Press, 1982.
43. Lasserre, Joseph-René-Raoul. Origine animale, innéite et éclosion de la perversion Sadique. Imprimerie du Midi, 1898.
44. Levend, Agâh Sırrı. Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Safhaları. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1949.
45. Marquis de Sade. Justine, Philosophy in the Bedroom and other Writings. Translated by Richard Seaver and Austryn Wainhouse. Grove Press, 1965.
46. Mignon, Laurent. Uncoupling Language and Religion: An Exploration into the Margins of Turkish Literature. Academic Studies Press, 2021.
47. Moore, Alison M. “The Invention of Sadism? The Limits of Neologisms in the History of Sexuality.” Sexualities 12, no. 4 (August 2009), 486–502.
48. ———. Sexual Myths of Modernity: Sadism, Masochism, and Historical Teleology. Lexington Books, 2016.
49. Nancy, Jean-Luc. The Inoperative Community. Translated by Peter Connor, et al. University of Minnesota Press, 1991.
50. Nâzım Şakir, Aşk-ı Marazî. Matbaa-ı Hayriye ve Sürekası, 1910.
51. Nordau, Max Simon. Degeneration. D. Appleton and Company, 1895.
52. Nüzhet Hâşim. Millî Edebiyata Doğru. İstanbul Cemiyet Kütüphanesi, 1918.
53. Ogur, Erol. “Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarında Ömer Seyfettin ve Hikâyeleri.” In Vefatının 100. Yılında Ömer Seyfettin’e Armağan, edited by Alev Sınar Uğurlu and Selçuk Kırlı, 329–46. Türk Ocağı Yayınları, 2020.
54. Oosterhuis, Harry. Stepchildren of Nature: Krafft-Ebing, Psychiatry, and the Making of Sexual Identity. University of Chicago Press, 2000.
55. Ömer Seyfettin. “Yeni Lisan.” Genç Kalemler 2, no. 1 (April 11, 1911): 1–7.
56. ———. Vatan! Yalnız Vatan... Rumeli Matbaası, 1911.
57. ———. “Beyaz Lâle.” Hitam 61, no. 13 (28 September 1914), supplemental section, 4–5.
58. ———. “Edebiyatta Artta Kalış (Survivance).” Turan, no. 1398 (18 September 1915), 1.
59. ———. Harem. Türk Kadını Mecmuası Yayınları, 1918.
60. ———. “Horoz.” Vakit, no. 764 (22 December 1919), 3.
61. ———. “Dünyanın Nizâmı.” Vakit, no. 769 (27 December 1919), 3.
62. ———. Bütün Hikâyeleri. Edited by Nâzım Hikmet Polat. Yapı Kredi Yayınları, 2020.
63. Özdemir, Serkan. “Ömer Seyfettin’in İdeolojik ve Edebî Kaynakları.” In Ömer Seyfettin İçin, edited by Nâzım H. Polat and Filiz Ferhatoğlu. Türk Ocağı Yayınları, 2020.
64. Öztürk, Veysel. ““Genç Kalem”in Karanlık Dili: Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Kötülük.” Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi 8 (April 2025), 153–73.
65. Özyurt, Cevat. “Dilde ve Edebiyatta Uluslaşma: Genç Kalemler ve Yeni Lisan Hareketi.” Muhafazakâr Düşünce 2, no. 5 (2005): 53–79.
66. Parlatır, İsmail, and Nurullah Çetin, eds. Genç Kalemler Dergisi. Türk Dil Kurumu, 1999.
67. Phelan, James. Narrative as Rhetoric: Technique, Audiences, Ethics, Ideology. The Ohio State University Press, 1996.
68. Polat, Nâzım Hikmet. Ömer Seyfettin: Bütün Nesirleri (Fikralar, Makaleler, Mektuplar ve Çeviriler). Türk Dil Kurumu, 2016.
69. Roche, Geoffrey. “Black Sun: Bataille on Sade.” Janus Head 9, no. 1 (2006), 157–80.
70. Sağlam, Nuri. “Hümanist Bir Tarihçinin Özgürlük Dersleri’nde Milliyet Düşmanlığı ve Ömer Seyfeddin Demonolojisi.” In Ömer Seyfettin İçin, edited by Nâzım H. Polat and Filiz Ferhatoğlu, 155–87. Türk Ocağı Yayınları, 2020.
71. Seviner, Zeynep. “Thinking in French, Writing in Persian: Aesthetics, Intelligibility, and the Literary Turkish of the 1890s.” In Ottoman Culture and the Project of Modernity: Reform and Translation in the Tanzimat Novel, edited by Monica M. Ringer and Etienne Charrière, 19–36. I.B. Tauris, 2020.
72. Sontag, Susan. Regarding the Pain of Others. Picador, 2003.
73. Soydan, Serdar, ed. Ah Bu Sevda! Türk Edebiyatında “Öteki” Cinsellik Öyküleri: 1872–1928. Sel Yayıncılık, 2020.
74. Stein, Andrew. “The Use and Abuse of History: Habermas’ MisReading of Bataille.” Symplokē 1, No. 1 (Winter 1993), 21–58.
75. Tansel, Fevziye Abdullah. Namık Kemal’ın Mektupları III (Midilli Mektupları II). Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1973.
76. Winnubst, Shannon. “Bataille’s Queer Pleasures: The Universe as Spider or Spit.” In Reading Bataille Now, edited by Shannon Winnubst, 75–93. Indiana University Press, 2007.
77. Yetiş, Kâzım. Namık Kemal’in Türk Dili ve Edebiyatı Üzerine Görüşleri ve Yazıları. Istanbul Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1989.