On Translation of Ottoman Poetry 1: My Mistake

Öz

This is the first in a series of articles I plan to write about translation of Ottoman poetry into English. They will serve as an introduction to reading the poetry and offer fruits of research new to scholarship. All writing is rooted in a certain metaphysics, and as with the oldest literary languages—Chinese, Sanskrit, and Greek—verse was for centuries the major site for philosophy in Turkish, Persian, and Arabic. While the reimagining of a text in a new cultural setting has often been the norm for translation of literature, I argue that to face the challenge of a text’s metaphysics is primary and requires a mode of textual analysis that is cognizant of the historical context. I explain what I call “long meaning,” and review how categories that emerged from the European Enlightenment contributed to the loss of this way of thinking. I give the example of a mistake I made in translating a work of mesnevi verse, and further explain my approach to translation through the example of a gazel lyric.

Anahtar Kelimeler

• Poetry
• verse
• philosophy
• metaphysics
• Ottoman
• Plato
• Enlightenment
• Oneness of Being

Osmanlı Şiirinin Çevirisi Üzerine 1: Benim Hatam

Öz

Bu makale, Osmanlı şiirinin İngilizceye çevirisi üzerine yazmayı planladığım bir dizi çalışmanın ilkidir. Bu çalışmalar, şiiri okumaya yönelik bir giriş sunmayı ve mevcut literatüre yeni katkılar sağlamayı amaçlamaktadır. Her yazı belirli bir metafiziğe dayanır ve Çin, Sanskritçe ve Yunanca gibi en eski edebî dillerde olduğu gibi, Türkçe, Farsça ve Arapçada da şiir yüzyıllar boyunca felsefenin başlıca mekânı olmuştur. Bir metnin yeni bir kültürel bağlamda yeniden tasavvur edilmesi, edebiyat çevirisinde çoğu zaman yaygın bir yaklaşım olsa da, ben bir metnin metafiziğiyle yüzleşmenin öncelikli olduğunu ve bunun tarihsel bağlamın bilincinde olan bir metin çözümleme biçimini gerektirdiğini savunuyorum. “Uzun anlam” olarak adlandırdığım kavramı açıklıyor ve Avrupa Aydınlanması’ndan doğan kategorilerin bu düşünme biçiminin kaybına nasıl katkıda bulunduğunu inceliyorum. Mesnevi nazım biçiminde yazılmış bir eseri çevirirken yaptığım bir hatayı örnek olarak sunuyor; ayrıca bir gazel örneği üzerinden çeviri yaklaşımımı ayrıntılandırıyorum.

Anahtar Kelimeler

• Şiir
• nazım
• felsefe
• metafizik
• Osmanlı
• Platon
• Aydınlanma
• Vahdet-i Vücûd

Kaynakça

1. Barthes, Roland. Writing Degree Zero. Translated by Annette Lavers and Colin Smith. Beacon Press, 1967. Originally published in French 1953.
2. Cancelliere, Justin. “Traversing the Barzakh: The Problem of Universals in Islamic Philosophy and Theoretical Sufism.” MA Thesis, University of Georgia, 2019.
3. Clayton, Jay, and Eric Rothstein. “Figures in the Corpus: Theories of Influence and Intertextuality.” In Influence and Intertextuality in Literary History, edited by Jay Clayton and Eric Rothstein. University of Wisconsin Press, 1991.
4. Şeyh Galip. Beauty and Love (Hüsn-ü Aşk). Translated and edited by Victoria Rowe Holbrook. Modern Language Association of America, 2005.
5. Gölpınarlı, Abdülbaki. Şeyh Galip: Hüsn ü Aşk. Altın Kitapları, 1968.
6. Hakim, Souad. “Ibn ‘Arabî’s Twofold Perception of Woman: Woman as Human Being and Cosmic Principle.” Translated by Nermine Hanno. The Muhyiddin Ibn al-‘Arabi Society Journal. Accessed 10.01.2026. https://ibnarabisociety.org/woman-as-human-being-and-cosmic-principle-souad-hakim/.
7. Heath, Peter. Allegory and Philosophy in Avicenna (Ibn Sînâ): With a Translation of the Book of the Prophet Muhammad’s Ascent to Heaven. University of Pennsylvania Press, 1992.
8. Holbrook, Victoria Rowe. “Divided Line and Degrees of Being: Plato and Islamicate Cosmology.” Forthcoming in The Reception of Plato in Late Antiquity and the Middle Ages, edited by Eva Anagnostou, George Arabatzis, and George Steiris. Leiden: Brill.

9. ———. “The Separation of Goodness and Beauty: Plato, Galip, Lacan.” In Challenging Conventions: Love in Early Modern Ottoman Poetry, edited by Christiane Czygan and Hatice Aynur. De Gruyter, 2025.
10. ———. “Alegorinin Ölümü, Hüsn-ü Aşk’ın Özgünlüğü” [The Death of Allegory, The Originality of Beauty and Love], Defter 27 (Spring 1996): 65–80.
11. ———. The Unreadable Shores of Love: Turkish Modernity and Mystic Romance. University of Texas Press, 1994.
12. ———. Beauty and Love: The Ultimate Romance. PhD dissertation, Princeton University, 1985.
13. Kahn, Charles. “Why Existence Does Not Emerge as a Distinct Concept in Greek Philosophy.” In Philosophies of Existence Ancient and Medieval, edited by Parviz Morewedge. Fordham University Press, 1982.
14. Neşati Ahmed Dede. Neşâtî Divânı, edited by Mahmut Kaplan. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2019.
15. Pourjavady, Nasrollah. “Ma’na-yi Husn va ‘Ishq dar Adabiyat-i Farsi.” [The Meaning of Beauty and Love in Persian Literature], Sophia Perrenis 2, (Spring 1976): 43–51.