The Machine’s Voice and Gaze: Discipline, Inscription, and Heterotopia in “Afrika Dansı”

Öz

This article examines resistance in Sevim Burak’s short story “Afrika Dansı” (1982) through close reading of its typographic and acoustic organization. It draws on Michel Foucault’s accounts of disciplinary power and the production of the case, Connell and Messerschmidt’s concept of hegemonic masculinity, and Robert J. Topinka’s reframing of Foucauldian heterotopia into textual heterotopia. The article argues that the narrator’s resistance to medical authority does not constitute escape or emancipation. Instead, it emerges through questioning, writing, masking, dance, memory, and shifting African geographies while her body remains subject to medical intervention. Burak’s fragmented typography and competing sounds create a heterotopic textual surface on which clinical, autobiographical, imaginative, and ethnographic forms of knowledge interrupt and transform one another. Building on Seher Özkök’s feminist account of normalization and patriarchal authority, while differing from Fatih Altuğ’s reading of the story through machinic assemblage and Merve Şen’s emphasis on writing, desire, and medical experience, this study focuses on how clinical classification itself becomes textually unstable. It argues that resistance in “Afrika Dansı” operates by unsettling the classificatory ground through which medical knowledge attempts to organize the patient as a coherent case.

Anahtar Kelimeler

• Sevim Burak
• Afrika Dansı
• disciplinary power
• heterotopia
• resistance

Destekleyen Kurum

This study was conducted without any financial support.

Teşekkür

I would like to thank Fikri Buber for his helpful feedback on the earlier draft of the manuscript. In this study, artificial intelligence-supported tools were used to a limited extent within the acceptable boundaries defined in Nesir: Journal of Literary Studies’ Artificial Intelligence Use Policy; all content has been reviewed and approved in its final form by the author(s).

Makinenin Sesi ve Bakışı: “Afrika Dansı”nda Disiplin, Yazı ve Heterotopya

Öz

Bu makale, Sevim Burak’ın “Afrika Dansı” (1982) adlı öyküsünde direnişi, metnin tipografik ve akustik örgütlenmesine odaklanan yakın okuma yöntemiyle inceler. Çalışma, Michel Foucault’nun disiplinci iktidar ve vakanın üretimi yaklaşımından, Connell ve Messerschmidt’in hegemonik erkeklik kavramından ve Robert J. Topinka’nın Foucault’nun heterotopya kavramını metinsel heterotopya yönünde yeniden okuyan yorumundan yararlanır. Makale, anlatıcının tıbbi otoriteye karşı direnişinin kaçış ya da özgürleşmeyle sonuçlanmadığını; sorgulama, yazı, maskeleme, dans, bellek ve değişken Afrika coğrafyaları aracılığıyla, bedeni tıbbi müdahaleye açık kalırken sürdüğünü savunur. Burak’ın parçalanmış tipografisi ve çatışan ses düzenleri klinik, otobiyografik, imgesel ve etnografik bilgi biçimlerinin birbirini kesintiye uğrattığı ve dönüştürdüğü heterotopik bir metinsel yüzey oluşturur. Seher Özkök’ün normalleştirme ve ataerkil otoriteyi merkeze alan feminist okumasını temel alırken, Fatih Altuğ’un makinesel terkipler yorumundan ve Merve Şen’in yazı, arzu ve tıbbi deneyim arasındaki ilişkiye odaklanan yaklaşımından ayrılan bu çalışma, klinik sınıflandırmanın metin içinde nasıl istikrarsızlaştırıldığını gösterir. “Afrika Dansı”nda direniş, hastayı tutarlı bir vaka olarak kuran sınıflandırma zeminini bozarak işler.

Anahtar Kelimeler

• Sevim Burak
• Afrika Dansı
• disipliner iktidar
• heterotopya
• direniş

Kaynakça

1. Altuğ, Fatih. “‘Afrika Dansı’nın Makinesi.” In İkinci Bir Yaşam: Sevim Burak’ın Edebiyat Dünyası, edited by Mustafa Demirtaş. Yapı Kredi Yayınları, 2018.
2. Burak, Sevim. Afrika Dansı. Yapı Kredi Yayınları, 2023.
3. Connell, R. W., and James W. Messerschmidt. “Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept.” Gender & Society 19, no. 6 (2005): 829–59. https://doi.org/10.1177/0891243205278639.
4. Foucault, Michel. Discipline and Punish: The Birth of the Prison. Translated by Alan Sheridan. 2nd Vintage Books ed. Vintage Books, 1995. https://monoskop.org/images/4/43/
5. Foucault_Michel_Discipline_and_Punish_The_Birth_of_the_Prison_1977_1995.pdf.
6. Foucault, Michel. “Of Other Spaces.” Translated by Jay Miskowiec. Diacritics 16, no. 1 (1986): 22–27. https://doi.org/10.2307/464648.
7. Özkök, Seher. “Afrika Dansı ya da Hastalığın ‘Öteki’yle Dansı.” Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, no. 12 (2010): 10–28.
8. Şen, Merve. “Arzunun Arızalı Arzı: ‘Afrika Dansı’nda Yaşam ve Yazı İhtimalleri.” In Edebiyatın Duygu Haritası, edited by Esra Dicle. Dergâh Yayınları, 2022.

9. Şen, Merve. “Hospital Encounters: Literary and Visual Mobilities of Care Across Borders.” PhD diss., The Pennsylvania State University, 2026.
10. Topinka, Robert J. “Foucault, Borges, Heterotopia: Producing Knowledge in Other Spaces.” Foucault Studies, no. 9 (2010): 54–70. https://doi.org/10.22439/fs.v0i9.3059.