Parçalanmış Aileye Sahip Ergenlerin Öz-yeterlik Algıları ve Okul Bağlılık Düzeyleri Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmada parçalanmış aileye sahip ergenlerin öz-yeterlik algıları ve okul bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Kayseri ili merkez ilçelerindeki orta öğretim okullarında öğrenim görmekte olan 226’sı (%74.3) erkek, 78’i (%25.7) kadın olmak üzere toplam 304 parçalanmış aileye sahip ergenden oluşmaktadır. Araştırma verileri, Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği, Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada bağımsız örneklem t-Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre parçalanmış aileye sahip ergenlerin öz-yeterlik puanları ve duygusal öz-yeterlik puanları cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşma göstermiş ve erkeklerin puan ortalamaları kızlardan daha yüksek bulunmuştur. Okul bağlılık puanlarında ise cinsiyete göre anlamlı düzeyde bir farklılık bulunamamıştır. Öz-yeterlik ölçeği ve alt boyutları puanları ile okul bağlılık düzeyi puanları ve dışsal motivasyon hariç diğer okul bağlılık alt boyut puanları arasında pozitif yönde orta veya düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Parçalanmış aileye sahip ergenlerin öz-yeterlik düzeylerinin okul bağlılık düzeylerine ilişkin varyansın %21.1’ini açıkladığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre parçalanmış aileye sahip ergenlerin öz-yeterlik düzeylerinin okul bağlılığını güçlendirdiği görülmektedir. Okulda parçalanmış aileye sahip ergenlerin öz-yeterlik düzeylerini artırmaya yönelik düzenlenecek rehberlik faaliyetlerinin okul bağlıklarının güçlenmesine yarar sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Parçalanmış aile
• Ergenlik
• Öz-yeterlik
• Okul bağlılığı

The Relationship between Self-Efficacy Perceptions and School Engagement Levels of Adolescents with Broken Family

Öz

The aim of this research is to examine the relationship between self-efficacy perceptions and school engagement levels of adolescents with broken family. The correlational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The study group of the research consists of 304 adolescents with broken family, 226 (74.3%) male and 78 (25.7%) female students, studying in secondary education institutions in Kayseri. The Self-Efficacy Scale for Children, the Student's School Engagement Scale, and the Personal Information Form were used to collect the data in this study. In the study, independent sample t-test, Pearson correlation coefficient and simple linear regression analysis techniques were used. According to the findings, there was a significant difference between the self-efficacy scores and emotional self-efficacy of adolescents with broken family by gender, and the mean scores of boys were higher than girls. There was no significant difference was found in school engagement mean scores by gender. It is seen that there is a significant positive relationship between the self-efficacy scale and its sub-dimensions and the other sub-dimensions of school engagement, excluding the level of school engagement and extrinsic motivation. It was determined that the self-efficacy levels of adolescents with broken family explained 21.1% of the variance in their school engagement levels. According to the research findings, it is seen that the self-efficacy levels of adolescents with broken families strengthen school engagement. It is thought that guidance activities organized at school to increase the self-efficacy levels of adolescents will also strengthen their commitment to school.

Anahtar Kelimeler

• Broken family
• Adolescence
• Self-efficacy
• School engagement

Kaynakça

1. Akkaya Semiz, D. (2019). Sınıf öğretmenlerinin fen öğretimine yönelik tutumları ile özyeterlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Uşak ili örneği) [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
2. Aksu, N. (2015). Lise öğrencilerinin akademik öz-yeterlik, sosyal ilişki unsurları ile suça eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Zirve Üniversitesi.
3. Akyol, M. E. (2022). Lise öğrencilerinin akademik bağlamda akış düzeylerinin akademik öz yeterlik, öz düzenleme ve okul bağlılığı ile ilişkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
4. Alkan, E. Ö. (2014). Parçalanmış aile modelindeki öğrencilerin eğitimdeki başarı durumları (Trabzon örneği) [Yayınlanmamış doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
5. Alparslan, N. (2016). Anne babası boşanmış ergenlerin benlik saygısı ve okula bağlılık düzeylerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
6. Altuntaş, S., & Sezer, Ö. (2017). Investigating school attachment of secondary school students. Journal of the Faculty of Education, 18(1), 83-97.
7. American Psychological Association [APA]. (2023). APA Dictionary of psychology. https://dictionary.apa.org/self-efficacy
8. Appleton, J. J., Christenson, S. L., Kim, D., & Reschly, A. L. (2006). Measuring cognitive and psychological engagement: Validation of the Student Engagement Instrument. Journal of School Psychology, 44(5), 427–445. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2006.04.002

9. Arlinkasari, F., & Akmal, S. Z. (2017). Hubungan antara school engagement, academic self-efficacy dan academic burnout pada. Humanitas, 1(2), 81-101.
10. Atabey, N. (2020). Future expectations and self-efficacy of high school students as a predictor of sense of school belonging. Education and Science, 45(201), 125-141.
11. Atasoy, G., & Demirel, H., D. (2023). Beden eğitimi ve diğer öğretmen adaylarının öğretmen öz yeterlik algıları ile mesleki kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 182-209. https://doi.org/10.51119/ereegf.2023.54
12. Ay, D. (2016). Öğretmenlerin kişilerarası öz-yeterlikleri ve informal iletişimleri: Bir karma yöntem çalışması (Tokat ili örneği) [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi.
13. Bandura, A. (1983). Self-efficacy determinants of anticipated fears and calamities. Journal of Personality and Social Psychology, 45(2), 464-469. https://web.archive.org/web/20170808151012id_/http://www.uky.edu/~eushe2/BanduraPubs/Bandura1983aJPSP.pdf
14. Bandura, A. (1989a). Human agency in social cognitive theory. American Psychologist, 44, 1175-1184. https://www.academia.edu/27687130/Human_Agency_in_Social_Cognitive_Theory
15. Bandura, A. (1989b), Social cognitive theory, In R. Vasta (Ed.), Annals of child development. Vol. 6. Six theories of child development (pp. 1-60). JAI Press. https://www.academia.edu/5293255/SOCIAL_COGNITIVE_THEORY
16. Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117–148. https://educational-innovation.sydney.edu.au/news/pdfs/Bandura%201993.pdf
17. Bandura, A. (1994), Self-efficacy, In V. S. Ramachandran (Ed.), Encyclopedia of human behavior (pp. 71-81). Academic Press. https://www.academia.edu/32386167/Bandura_self_efficacy
18. Bandura, A. (1995), Exercise of personal and collective efficacy in changing societies, In A. Bandura (Ed.), Self-Efficacy in changing societies (pp. 1-45). Cambridge University Press. http://tecfaetu.unige.ch/etu-maltt/wall-e/gosetto0/bases/mooc_motivation/ressources_motivations/auto_efficacite_bandura2.pdf#page=18
19. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
20. Bang, H., Won, D., & Park, S. (2020). School engagement, self-esteem, and depression of adolescents: The role of sports participation and volunteering activity and gender differences. Children and Youth Services Review, 113, 1-10. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0190740920301201
21. Bedir, G. (2021). Ortaokul düzeyindeki öğrencilerin algılanan anne baba tutumları ile okula bağlanma düzeylerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
22. Biçer, E. (2009). Parçalanmış ve tam aileye sahip ergenlerin atılganlık ve sosyal yetkinlik beklenti düzeylerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi.
23. Bilge, F., Tuzgöl Dost, M., & Çetin, B. (2014). Factors affecting burnout and school engagement among high school students: Study habits, self-efficacy beliefs, and academic success. Educational Sciences: Theory & Practice, 14(5), 1721-1727.
24. Booker, K. C. (2006). School belonging and the African American adolescent: What do we know and where should we go? The High School Journal, 89(4), 1-7.
25. Brubeck, D., & Beer, J. (1992). Depression, self-esteem, suicide ideation, death anxiety, and gpa in high school students of divorced and nondivorced parents. Psychological Report, 71, 755-763. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.2466/pr0.1992.71.3.755
26. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
27. Can, T., Günhan, C., & Erdal Öngel, S. (2005). Fen bilgisi öğretmen adaylarının fen derslerinde matematiğin kullanımına yönelik özyeterlik inançlarının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 47-52.
28. Caraway, K., Tucker, C. M., Reinke, W. M., & Hall, C. (2003). Self-efficacy, goal orientation, and fear of failure as predictors of school engagement in high school students. Psychology in the Schools, 40(4), 417-427.
29. Carter, M., McGee, R., Taylor, B., & Williams, S. (2007). Health outcomes in adolescence: Associations with family, friends and school engagement. Journal of Adolescence, 30(1), 51–62.
30. Cemalcılar, Z. (2010). Schools as socialisation contexts: Understanding the impact of school climate factors on students’ sense of school belonging. Applied Psychology, 59(2), 243-272.
31. Cole, M., & Cole, S. (2000). The development of children (4th ed.). Worth Publishers.
32. Connolly, J. (1989). Social self-efficacy in adolescence: Relations with self-concept, social adjustment, and mental health. Canadian Journal of Behavioural Science, 21(3), 258-269.
33. Çelikoğlu, C. (1997). Boşanmanın çocukların benlik saygısına etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
34. Çubukçu, Z., & Girmen, P. (2007). Öğretmen adaylarının sosyal öz-yeterlik algılarının belirlenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 58 – 74.
35. Daly, B. P., Shin, R. Q., Thakral, C., Selders, M., & Vera, E. (2009). School engagement among urban adolescents of color: Does perception of social support and neighborhood safety really matter? Journal of Youth and Adolescence, 38, 63-74.
36. Demir, Ö., Kaya, H. İ., & Metin, M. (2012). Lise öğrencilerinde okul kültürünün bir öğesi olarak okul yaşam kalitesi algısının incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(4), 9-28.
37. Demirtaş, H., Cömert, M., & Özer, N. (2011). Öğretmen adaylarının özyeterlik inançları ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Eğitim ve Bilim, 36(159), 96-111.
38. Doğan, S. (2012). Lise öğrencilerinin okul iklimi algıları. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(10), 55-92.
39. Dolzan, M., Sartori, R., Charkhabi, M., & De Paola, F. (2015). The effect of school engagement on health risk behaviours among high school students: Testing the mediating role of self-efficacy. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 205, 608-613.
40. Dotterer, A., McHale, S. M., & Crouter, A. C. (2009). Sociocultural factors and school engagement among African American youth: The roles of racial discrimination, racial socialization, and ethnic identity. Applied Developmental Science, 13(2), 61–73.
41. Dönmez, K. H. (2010). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğrencilerinin (1., 2., 3., ve 4. sınıf) sosyal özyeterlikleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
42. Duy, B., & Yıldız, M. A. (2014). School attachment and loneliness in early adolescents with different bully status. Education and Science, 39(174), 173-188.
43. Erdim, L., & Ergün, A. (2016). Boşanmanın ebeveyn ve çocuk üzerindeki etkileri. HSP, 3(1), 78-84.
44. Erdoğdu, M. Y., & Yüzbaş, D. (2018). Lise öğrencilerinin okula bağlılık ile genel öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişki. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(32), 205-227.
45. Fan, W., & Williams, M. C. (2009). The effects of parental involvement on students academic self‐efficacy, engagement and intrinsic motivation. Educational Psychology, 30(1), 53-74. https://doi.org/10.1016/j.ejeps.2015.09.001
46. Fernández-Zabala, A., Goni, E., Camino, I., & Zulaika, L. M. (2016). Family and school context in school engagement. European Journal of Education and Psychology, 9(2), 47-55.
47. Finn, J. D., & Voelkl, K. E. (1993). School characteristics related to student engagement. The Journal of Negro Education, 62(3), 249-268. https://www.jstor.org/stable/pdf/2295464.pdf
48. Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74(1), 59-109.
49. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step. A simple study guide and reference (10. Baskı). Pearson.
50. Goodenow, C., & Grady, K. E. (2010). The relationship of school belonging and friends' values to academic motivation among urban adolescent students. The Journal of Experimental Education, 62(1), 60-71.
51. Gutiérrez, M., & Tomás, J. M. (2019). The role of perceived autonomy support in predicting university students’ academic success mediated by academic self-efficacy and school engagement. Educational Psychology, 39(6), 729-748.
52. Güdük, E. (2022). Sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin problem çözme becerileri ile sosyal öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
53. Gündoğan, A., & Koçak, S. (2017). Öğretmen adaylarının okul iklimi algıları ile akademik öz-yeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 639-657.
54. Havik, T., & Westergård, E. (2019). Do teachers matter? Students’ perceptions of classroom interactions and student engagement. Scandinavian Journal of Educational Research, 64(4), 488-507.
55. Jimerson, S. R., Campos, E., & Greif, J. L. (2003). Toward an understanding of definitions and measures of school engagement and related terms. The California School Psychologist, 8, 7-27.
56. Kaur, S. (2018). Gender differences and relationship between internet addiction and perceived social self-efficacy among adolescents.  Indian Journal of Health and Wellbeing, 9(1), 106-109.
57. Kızıldağ, S., Demirtaş Zorbaz, S., & Zorbaz, O. (2017). Lise öğrencilerinde okul bağlılığı. Eğitim & Bilim, 42(189), 107-119.
58. Kia Keating, M., & Ellis, B. H. (2007). Belonging and connection to school in resettlement: Young refugees, school belonging, and psychosocial adjustment. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 12(1), 29-43.
59. Kirk, B. A., Schutte, N. S., & Hine, D. W. (2008). Development and preliminary validation of an emotional self-efficacy scale. Personality and Individual Differences, 45(5), 432-436.
60. Klassen, R. M. (2002). Writing in early adolescence: A review of the role of self-efficacy beliefs. Educational Psychology Review, 14(2), 173–203.
61. Klem, A. M., & Connell, J. P. (2004). Relationships matter: Linking teacher support to student engagement and achievement. Journal of School Health, 74(7), 262-273.
62. Kuyucu, Y. (2007). Boşanmış ailede yetişen ergenlerin bilişsel çarpıtmalarıyla benlik değeri arasındaki ilişki [Yayınlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
63. Li, W., Gao, W., & Sha, J. (2020). Perceived teacher autonomy support and school engagement of Tibetan students in elementary and middle schools: Mediating effect of self-efficacy and academic emotions. Frontiers in Psychology, 11(50), 1-9. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.0005
64. Maddox, S. J., & Prinz, R. J. (2003). School bonding in children and adolescents: Conceptualization, assessment, and associated variables. Clinical Child and Family Psychology Review, 6(1), 31-49.
65. Magpantay, M., Malabrigo, P., Malijan, R., & Manarin, M. (2014). Behavioral problems and coping strategies of selected adolescents belonging to a broken family. CAM Research Journal, 2(1), 112–135.
66. McNeely, C., & Blanchard, J. (2009). The teen years explained: A guide to healthy adolescent development. Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/12277/cdc_12277_DS1.pdf
67. McNeely, C., & Falci, C. (2004). School connectedness and the transition into and out of health-risk behavior among adolescents: A comparison of social belonging and teacher support. Journal of School Health, 74(7), 284-292.
68. Mengi, S. (2011). Ortaöğretim 10. ve 11. sınıf öğrencilerinin sosyal destek ve özyeterlik düzeylerinin okul bağlılıkları ile ilişkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
69. Miller, P. H. (2011). Theories of developmental psychology. Worth Publishers. https://perpus.univpancasila.ac.id/repository/EBUPT190364.pdf
70. Millings, A., Buck, R., Montgomery, A., Spears, M., & Stallard, P. (2012). School connectedness, peer attachment, and self-esteem as predictors of adolescent depression. Journal of Adolescence, 35(4), 1061-1067.
71. Nazlı Tutaş, E., & Sezer, Ö. (2023). Okula bağlılık ile riskli davranışlar arasındaki ilişkide eğitim ve işe dair gelecek beklentilerinin aracı rolü. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 707- 727.
72. Neel, C. G., & Fuligni, A. (2013). A longitudinal study of school belonging and academic motivation across high school. Child Development, 84(2), 678- 692. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2012.01862.x
73. Nogueira, J., & Veiga, F. H. (2014). Relationships as a basis of engagement? Self-eficacy and school engagement of pupils in school, In F. H. Veiga (Ed.), Envolvimento dos alunos na escola: Perspetivas internacionais da psicologia e educação (pp. 373-385). Instituto de Educação, Universidade de Lisboa.
74. Oelsner, J., Lippold, M. A., & Greenberg, M. T. (2011). Factors influencing the development of school bonding among middle school students. Journal of Early Adolescence, 31(3), 463-487.
75. Oriol, X., Mendonza, M., Covarrubias, C. G., & Molina, V. M. (2017). Positive emotions, autonomy support and academic performance of university students: The mediating role of academic engagement and self-efficacy. Revista de Psicodidáctica, 22(1), 45-53.
76. Osterman, K. F. (2000). Students' need for belonging in the school community. Review of Educational Research, 70(3), 323-367.
77. Önen, E. (2014). Öğrencinin Okula Bağlılığı Ölçeği: Türk ortaokul ve lise öğrencileri için uyarlama çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(42), 221-234.
78. Öngider, N. (2013). Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(2), 140-161.
79. Ötken, Ş. (2023). TALIS 2018’de öğretmenlerin mesleki doyumu ve öz-yeterliği arasındaki ilişkinin incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF), 5(3), 1347-1357.
80. Özatça, A. (2009). Ergenlerde sosyal ve duygusal yalnızlığın yordayıcısı olarak aile işlevleri [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi.
81. Özgüven, İ. E. (2001). Ailede iletişim ve yaşam. PDREM Yayıncılık.
82. Ramzy, L. M. (2012). Immigrant refugee adolescents: The relationships between peer connectedness, academic self-efficacy, educational barriers, parental monitoring, and school engagement [Unpublished doctoral thesis]. University of Oregon.
83. Richardson, S., & McCabe, M. P. (2001). Parental divorce during adolesence and adjustment in early adulthood. Adolescence, 36(143), 467-489.
84. Roeser, R. W., Midgley, C., & Urdan, T. C. (1996). Perceptions of the school psychological environment and early adolescents' psychological and behavioral functioning in school: The mediating role of goals and belonging. Journal of Educational Psychology, 88(3), 408–422. http://education-webfiles.s3.amazonaws.com/arp/garp/articles/roeser96.pdf
85. Rumberger, R. W. (1987). High school dropouts: A review of issues and evidence. Review of Educational Research, 57(2), 101-121. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.3102/00346543057002101
86. Ryan, A. M., & Patrick, H. (2001). The classroom social environment and changes in adolescents’ motivation and engagement during middle school. American Educational Research Journal, 38(2), 437-460.
87. Sağlam, A., & İkiz, F. E. (2017). Ortaokul öğrencilerinin şiddet eğilimleri ile okula bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 16(3), 1235-1246.
88. Salanova, M., Lorente, L., Chambel, M. J., & Martínez, I. M. (2011). Linking transformational leadership to nurses’ extra-role performance: The mediating role of self-efficacy and work engagement. Journal of Advanced Nursing, 67(10), 2256-2266.
89. Sayar, K. (2021). Parçalanmış ailelerde ve çocuklarında görülen problemler. https://kemalsayar.com/insana-dair/parcalanmis-ailelerde-ve-cocuklarinda-gorulen-problemler
90. Sayın, Y. (2020). Ergenlerin öznel iyi oluş düzeylerinin algılanan ebeveyn çatışması ve öz-yeterlik inançlarıyla ilişkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi.
91. Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2012). A history of modern psychology. Thomson Wadsworth. https://archive.org/details/historyofmodernp0000schu_k6a3/page/n5/mode/2up
92. Schunk, D. H. (1991). Self-efficacy and academic motivation. Educational Psychologist, 26, 207-231.
93. Seon, Y., & Smith-Adcock, S. (2020). School belonging, self‐efficacy, and meaning in life as mediators of bullying victimization and subjective well‐being in adolescents. Psychology in the Schools, 58(9), 1753-1767. https://doi.org/10.1002/pits.22534
94. Shears, J., Edwards, R. W., & Stanley, L. R. (2006). School bonding and substance use in rural communities. Social Work Research, 30(1), 6-18.
95. Sırmacı, N., & Konyalıoğlu, A. C. (2021). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının öğretim sürecine yönelik özyeterlik inançları. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 144-155.
96. Singh, B., & Udainiya, R. (2009). Self-efficacy and well-being of adolescents. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 35(2), 227-232.
97. Smalls, C., White, R., Chavous, T., & Sellers, R. (2007). Racial ideological beliefs and racial discrimination experiences as predictors of academic engagement among African American adolescents. Journal of Black Psychology, 33(3), 299–330.
98. Somers, C. L., & Gizi, T. J. (2001). Predicting adolescents' risky behaviours: The influence of future orientation, school involvement, and school attachment. Adolescent & Family Health, 2(1), 3–11.
99. Stewart, E. A. (2003). School social bonds, school climate, and school misbehavior: A multilevel analysis. Justice Quarterly, 20(3), 575-604.
100. Stubbs, N. S., & Maynard, D. M. B. (2017). Academic self-efficacy, school engagement and family functioning, among postsecondary students in the Caribbean. Journal of Child and Family Studies, 26, 792-799.
101. Telef, B. B., & Karaca, R. (2012). Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği; Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 169-189.
102. Telef, K., & Karaca, R. (2011). Ergenlerin öz-yeterliklerinin ve psikolojik semptomlarının incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 499-518.
103. Turgut, Ö. (2015). Ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin, önemli yaşam olayları, algılanan sosyal destek ve okul bağlılığı açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
104. Uysal, R., & Yılmaz Bingöl, T. (2014). Ergenlerde risk alma davranışının öz-yeterlik ve farklı değişkenler açısından incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(8), 573-582.
105. Valois, R. F., Umstattd, M. R., Zullig, K. J., & Paxton, R. J. (2008). Physical activity behaviors and emotional self-efficacy: Is there a relationship for adolescents? Journal of School Health, 78(6), 321-327.
106. Van De Gaer, E., Pustjens, H., Van Damme, J., & De Munter, A. (2007). Impact of attitudes of peers on language achievement: Gender difference. The Journal of Educational Research, 101(2), 78-90. https://doi.org/10.3200/JOER.101.2.78-93
107. Vera, E. M., Shin, R. Q., Montgomery, G. P., Mildner, C., & Speight, L. S. (2004). Conflict resolution styles, self-efficacy, self-control, and future orientation of urban adolescents. Professional School Counseling, 8(1), 73-80.
108. Voelkl, K. E. (2012). School identification, In S. L. Christenson, A. L. Reschly ve C. Wylie (Eds.), Handbook of research on student engagement (pp. 193-218) Springer. https://archive.org/details/handbookofresear0000unse_a1o4 Voke, H. (2002, Şubat). Student engagement: Motivating students to learn. Infobrief No. 28. Association for Supervision and Curriculum Development.
109. Walker, C. O., Greene, B. A., & Mansell, R. A. (2006). Identification with academics, intrinsic/extrinsic motivation, and self-efficacy as predictors of cognitive engagement. Learning and Individual Differences, 16(1), 1-12.
110. Whitelaw, S., Milosevic, L., & Daniels, S. (2000). Gender, behaviour and achievement: A preliminary study of pupil perceptions and attitudes. Gender and Education, 12(1), 87-113.
111. Zimmerman, B. J. (1995), Self-efficacy and educational development, In A. Bandura (Ed.), Self-efficacy in changing societies (pp. 3-21). Erlbaum.
112. Zimmerman, B. J., & Martinez-Pons, M. (1990). Student differences in self-regulated learning: Relating grade, sex, and giftedness to self-efficacy and strategy use. Journal of Educational Psychology, 82(1), 51-59.