İstanbul’da Sıbyan Mektebi Muallimlerini Modern Eğitim Sistemine Katma Çabaları (1868-1885)
Öz
Osmanlı Devleti’nde klasik temel eğitim kurumları olan sıbyan mekteplerinin eğitim modernleşmesi çerçevesinde ıslah edilmeleri için bazı girişimlerde bulunulmuştu. Ancak geleneksel yöntemlerle eğitim-öğretim vermeye devam eden sıbyan mektebi hocalarını bu çalışmalara katmak mümkün olmamıştı. Sıbyan mektebi hocalarının standartlarını yükseltmeden bu okulların ıslah edilemeyeceği anlaşılmıştı. 1868 yılından itibaren bir taraftan temel eğitime nitelikli öğretmen yetiştirmek amacıyla bir öğretmen okulunun açılması tasarlanırken öte yandan mevcut sıbyan mektebi hocalarını modern eğitim sistemine adapte edecek formüller üzerinde durulmaya başlanmıştır.
İstanbul’da sıbyan mekteplerinde görev yapan öğretmenlerden beklenen, programda bulunan dersleri okutabilecek ve öğrencilere usul-i cedit üzere ana dilde okuma yazma öğretebilecek beceriye sahip olmalarıydı. Bu becerilerin kazandırılabilmesi için öğretmenler hizmet içi kurslara tabi tutuldular. Darülmuallimin-i Sıbyan, hem yeni öğretmenlerin yetiştirildiği bir okul hem de mevcut öğretmenlerin yeni usulleri öğrendikleri bir kurs merkezi olarak kullanılmıştı. 1873 yılından sonra İstanbul mahallelerinde açılan örnek modern eğitim kurumları olan numune mektepleri de aynı işlevi görmüştü. Numune mektepleri öğretmenlerinin görevi sadece atandıkları okullarda yeni usulle eğitim yapmak değildi. Aynı zamanda mekteplerini civarlarında bulunan sıbyan mektebi hocalarına usul-i cedidi öğretecekleri bir eğitim merkezi hâline getirmekti. 1880 yılından sonra numune mekteplerini modern temel eğitim kurumları olan iptidai mekteplere dönüştürülmesine ve bu yeni eğitim kurumlarının ülke çapında yaygınlaştırılmasına karar verilmişti. Dolayısıyla nitelikli öğretmene duyulan gereksinim artırmıştı. 1881 yılında Mekatib-i İptidaiye Müdürlüğüne Darülmuallimin-i Sıbyan’ın eski müdürü ünlü eğitimci Mehmet Cevdet Efendi’nin getirilmesiyle sıbyan mektepleri hocalarına yönelik eğitim faaliyetleri hız kazanmıştı. Bizzat müdür Cevdet Efendi, sıbyan mektebi hocalarıyla hariçten isteyenlere yeni usulleri öğretmek için bir kurs açmıştı. Kurs vermek suretiyle nitelikli öğretmen yetiştirme politikasını istikrarlı hâle getirmek amacıyla 1882 yılında Darülameliyat adında bir eğitim kurumu açılmıştı. Darülameliyat’ta sıbyan mektebi hocalarıyla belirli şartları taşıyan istekliler yeni usullere dair iki üç ay gibi kısa bir süre kurs görerek iptidai mekteplerde görevlendirilmişlerdir.
Anahtar Kelimeler
Efforts to Integrate Sıbyan School Teachers into the Modern Education System in Istanbul (1868-1885)
Öz
Osmanlı Devleti’nde klasik temel eğitim kurumları olan sıbyan mekteplerinin eğitim modernleşmesi çerçevesinde ıslah edilmeleri için bazı girişimlerde bulunulmuştu. Ancak geleneksel yöntemlerle eğitim-öğretim vermeye devam eden sıbyan mektebi hocalarını bu çalışmalara katmak mümkün olmamıştı. Sıbyan mektebi hocalarının standartlarını yükseltmeden bu okulların ıslah edilemeyeceği anlaşılmıştı. 1868 yılından itibaren bir taraftan temel eğitime nitelikli öğretmen yetiştirmek amacıyla bir öğretmen okulunun açılması tasarlanırken öte yandan mevcut sıbyan mektebi hocalarını modern eğitim sistemine adapte edecek formüller üzerinde durulmaya başlanmıştır.
İstanbul’da sıbyan mekteplerinde görev yapan öğretmenlerden beklenen, programda bulunan dersleri okutabilecek ve öğrencilere usul-i cedit üzere ana dilde okuma yazma öğretebilecek beceriye sahip olmalarıydı. Bu becerilerin kazandırılabilmesi için öğretmenler hizmet içi kurslara tabi tutuldular. Darülmuallimin-i Sıbyan, hem yeni öğretmenlerin yetiştirildiği bir okul hem de mevcut öğretmenlerin yeni usulleri öğrendikleri bir kurs merkezi olarak kullanılmıştı. 1873 yılından sonra İstanbul mahallelerinde açılan örnek modern eğitim kurumları olan numune mektepleri de aynı işlevi görmüştü. Numune mektepleri öğretmenlerinin görevi sadece atandıkları okullarda yeni usulle eğitim yapmak değildi. Aynı zamanda mekteplerini civarlarında bulunan sıbyan mektebi hocalarına usul-i cedidi öğretecekleri bir eğitim merkezi hâline getirmekti. 1880 yılından sonra numune mekteplerini modern temel eğitim kurumları olan iptidai mekteplere dönüştürülmesine ve bu yeni eğitim kurumlarının ülke çapında yaygınlaştırılmasına karar verilmişti. Dolayısıyla nitelikli öğretmene duyulan gereksinim artırmıştı. 1881 yılında Mekatib-i İptidaiye Müdürlüğüne Darülmuallimin-i Sıbyan’ın eski müdürü ünlü eğitimci Mehmet Cevdet Efendi’nin getirilmesiyle sıbyan mektepleri hocalarına yönelik eğitim faaliyetleri hız kazanmıştı. Bizzat müdür Cevdet Efendi, sıbyan mektebi hocalarıyla hariçten isteyenlere yeni usulleri öğretmek için bir kurs açmıştı. Kurs vermek suretiyle nitelikli öğretmen yetiştirme politikasını istikrarlı hâle getirmek amacıyla 1882 yılında Darülameliyat adında bir eğitim kurumu açılmıştı. Darülameliyat’ta sıbyan mektebi hocalarıyla belirli şartları taşıyan istekliler yeni usullere dair iki üç ay gibi kısa bir süre kurs görerek iptidai mekteplerde görevlendirilmişlerdir.
Anahtar Kelimeler
