Eğitim Örgütlerinde Çalışma Barışı: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Çalışma barışı, bireysel ve örgütsel düzeyde önemli etkileri olan bir kavramdır. Ancak problem durumlarında sıklıkla dile getirilen bu önemli kavramın somut bir şekilde ortaya konulmasını sağlayacak standart bir ölçüm aracının eksikliği kavramın akademik yazında derinlemesine incelenmesini sınırlamaktadır. Geleneksel olarak işçiler ve işverenler arasındaki çatışmasızlıkla ilişkilendirilen çalışma barışı, araştırmamız bağlamında eğitim örgütleri bağlamında yeniden ele alınmıştır. Araştırmada çalışma barışı kavramı, geleneksel endüstri ilişkileri çerçevesinin ötesine uzanarak öğretmenlerin bireysel istekleri, eğitim politikaları, Millî Eğitim Bakanlığı’nın örgütsel hedefleri ve okul yönetim uygulamaları arasındaki uyum ve güveni ifade edecek şekilde yeninden tanımlanmıştır. Öğretmenlerin çalışma barışı algısının ölçülmesi ile mevcut durumun tespit edilmesinin yanında eğitim politikaları ve okul yönetimi uygulamalarının nesnel bir şekilde değerlendirilmesine imkan sağlanacağı düşünülmektedir. Böylelikle ortaya konulan ölçeğin eğitim örgütlerinde niteliğin artırılmasına yönelik stratejilere önemli bir katkı sunacağı ifade edilebilir. Bu bağlamda araştırmamızın amacı, öğretmenlerin çalışma barışı düzeylerini tespit etmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul’da anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde kamu okullarında çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında literatür taramaları yapılmış, öğretmenlerle görüşmeler gerçekleştirilmiş, uzman görüşlerine başvurulmuş ve Açımlayıcı Faktör Analizi ile Doğrulayıcı Faktör Analizleri yapılmıştır. Eğitim Örgütlerinde Çalışma Barışı Algısı Ölçeği, 5’li Likert tipindedir ve ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır. Ölçekte toplam 21 madde bulunmaktadır. Ölçeğin alt boyutlarından ve genelinden toplam puan alınabilmektedir. Yapılan analizler neticesinde oluşturulan ölçeğin öğretmenlerin çalışma barışı algı düzeylerinin ölçülmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu tespit edilmiştir. Geliştirilen ölçeğin hem uygulama hem de akademik alanlarda yaygın bir şekilde kullanılarak farklı bağlamlardaki çalışma barışı algılarının ortaya çıkarılmasında da öncü olacağı beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çalışma barışı
• Öğretmen
• Eğitim örgütleri
• Ölçek geliştirme

Labour Peace in Educational Organizations: A Scale Development Study

Öz

Labour peace is a concept that has significant effects on individual and organizational levels. However, the lack of a standard measurement tool that will provide a concrete presentation of this important concept, which is frequently mentioned in problem situations, limits the in-depth examination of the concept in academic literature. Traditionally associated with the absence of conflict between employees and employers, labour peace has been reconsidered in the context of educational organizations in the context of our research. In the research, the concept of labour peace has been redefined beyond the traditional industrial relations framework to express the harmony and trust between teachers' individual requests, education policies, the organizational goals of the Ministry of National Education and school management practices. It is thought that measuring teachers' perception of labour peace will enable the objective evaluation of education policies and school management practices as well as determining the current situation. Thus, it can be stated that the presented scale will make a significant contribution to strategies aimed at increasing the quality in educational organizations. In this context, the aim of our research is to develop a valid and reliable measurement tool to determine teachers' labour peace levels. The study group consists of teachers working in public schools at the kindergarten, primary school, secondary school and high school levels in Istanbul. During the development phase of the scale, literature reviews were conducted, interviews were conducted with teachers, expert opinions were consulted and Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis were conducted. The Scale for the Perception of Labour Peace in Educational Organizations is a 5-point Likert type and there are no reverse-scored items in the scale. There are a total of 21 items in the scale. A total score can be obtained from the sub-dimensions and the overall scale. As a result of the analyses, it was determined that the scale created is a valid and reliable scale that can be used to measure teachers' labour peace perception levels. It is expected that the developed scale will be widely used in both practice and academic fields and will be a pioneer in revealing labor peace perceptions in different contexts.

Anahtar Kelimeler

• Labour peace
• Teacher
• Educational organizations
• Scale development

Kaynakça

1. Ak, M. (2018). Kamu sağlık teşkilatından örgütsel etkililik üzerine bir değerlendirme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 11-26.
2. Aksu, G., Eser, M. T. ve Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapısal eşitlik modellemesi uygulamaları. Detay Yayıncılık.
3. Başaran, İ. E. (2004). Yönetimde insan ilişkileri. Nobel Yayın Dağıtım.
4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (Güncellenmiş 26. Baskı). Pegem Akademi.
5. Creswell, J. W. (2020). Eğitim araştırmaları (H. Ekşi, Çev. Ed.; 3. Baskı (4. baskıdan tercüme edilmiştir)). Edam.
6. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve Lisrel uygulamaları. Pegem Akademi.
7. Demirkaya, S. ve Güler, C. (2021). Çalışma yaşamında işçinin kişilik haklarının korunması bağlamında ILO’nun 190 sayılı şiddet ve taciz sözleşmesinin değerlendirilmesi. Çalışma ve Toplum, 71(4), 2753-2796.
8. DeVellis, R. F. (2022). Ölçek geliştirme kuram ve uygulamalar (T. Totan, Çev. Ed. (3. Baskıdan tercüme edilmiştir)). Nobel.

9. Doğan, Ç. (2018). Kurumsal iç iletişim perspektifinde çalışma ahlakı ve kurumsal sorunların yönetimi (Yayın No: 532602). [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
10. Doğuş, Y. (2021). Örgütsel barışın fenomenolojik incelenmesi ve okul etkililiği ile ilişkisi (Yayın No: 704229). [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
11. Ercan, İ ve Kan İ. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211-216.
12. Erdönmez, S. (2013). Hedeflerle yönetimin performans düzeyine etkisi: Bir alan araştırması (Yayın No: 340451). [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
13. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 Update, 10th Edition. Pearson.
14. Gravetter, F., Wallnau, L. B. ve Forzano, L. B. (2018). Essentials of statistics fort the behavioral cciences. Cengage Learning.
15. Hair, Jr., J. F., Black, W. C., Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis. Pearson Education Limited.
16. Karagöz, Y. ve Bardakçı, S. (2020). Bilimsel araştırmalarda kullanılan ölçme araçları ve ölçek geliştirme (1. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
17. Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi (38. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
18. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575.
19. Mintzberg, H. (2015). Örgütler ve yapıları (A. Aypay, Çev. Ed.; (1. baskıdan tercüme edilmiştir)). Nobel Akademik Yayıncılık.
20. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). MEB 2023 Vizyon Belgesi. https://baklan.meb.gov.tr/www/meb-2023-vizyon-belgesi/icerik/330
21. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024a). Mesleki ve Teknik Eğitim Politika Belgesi Yayımlandı. https://www.meb.gov.tr/mesleki-ve-teknik-egitim-politika-belgesi-yayimlandi/haber/34473/tr
22. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024b). MEB 2024-2028 Stratejik Planı Yayımlandı. https://www.meb.gov.tr/meb-2024-2028-stratejik-plani-yayimlandi/haber/32485/tr
23. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024c). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/
24. Öğretmenlik Meslek Kanunu, T.C. Resmî Gazete, 32696, 18.10.2024.
25. Önsal, N. (2011). Endüstri ilişkileri sözlüğü. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu.
26. Özdamar, K. (2016). Eğitim, sağlık ve davranış bilimlerinde ölçek ve test geliştirme yapısal eşitlik modellemesi. Nisan Kitabevi Yayınları.
27. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev. Ed.). Ankara: Pegem.
28. Schumacker, R. E., ve Lomax, R. G. (2010). A Beginner's guide to structural equation modeling (3rd ed.). Routledge/ Taylor & Francis Group.
29. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Allyn and Bacon.
30. Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Akademik Yayıncılık.
31. Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe sözlük. Akşam Sanat Okulu Matbaası.
32. Ülgen, H. ve Mirze, S. K. (2018). İşletmelerde stratejik yönetim. Beta.
33. Yüksel, S. (2024). Eğitim örgütlerinde çalışma barışı: Bir karma yöntem araştırması [Doktora Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.