Yüz Yüze ve Web 2.0 Araçları İle Gerçekleştirilen Aile Eğitimlerinin Katılımcı Görüşleri Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki çocukların ailelerine yönelik olarak yürütülen yüz yüze ve Web 2.0 araçlarıyla desteklenen aile eğitimlerinin etkililiğini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Erken çocukluk dönemi, bireyin bilişsel, sosyal, duygusal ve dilsel gelişiminin temellerinin atıldığı, yaşamın en hassas ve kritik evrelerinden biridir. Bu dönemde ailelerin çocuklarına yönelik bilinçli, tutarlı ve destekleyici bir tutum benimsemeleri, çocukların gelişim süreci üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Geleneksel yöntemlerin yanı sıra dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte, aile eğitimlerinin web tabanlı uygulamalarla desteklenmesi, ebeveyn katılımını artırma ve eğitim süreçlerine erişimi kolaylaştırma potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışmada, hem yüz yüze hem de Web 2.0 temelli eğitimlerin etkileri çok yönlü olarak değerlendirilmiştir. Nitel araştırma desenine sahip bu çalışmada, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Ankara’daki bağımsız bir anaokuluna devam eden 4 yaş grubu öğrencilerin 16 annesiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Aile eğitim programları farklı yöntemlerle uygulanmış; görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiş ve uzman görüşleriyle geçerlik-güvenirlik sağlanmıştır. Eğitim öncesi ve sonrasındaki görüşmelerle, her iki yöntemle sağlanan değişim gözlemlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, her iki yöntem de ebeveynlerin farkındalığını artırmakta, çocuklarıyla olan iletişimlerini güçlendirmekte ve okula yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilemektedir. Yüz yüze eğitimler, öğretmenle doğrudan ve duygusal bağ kurmayı kolaylaştırırken; Web 2.0 tabanlı uygulamalar, zamandan ve mekândan bağımsız erişim sağlaması, içeriklerin tekrar edilebilir olması ve katılım esnekliği gibi avantajlar sunmaktadır. Katılımcılar, özellikle çalışan ebeveynler açısından dijital eğitimlerin daha erişilebilir olduğunu ifade etmiş, ancak iki yöntemin birlikte kullanılmasının daha verimli olacağını da vurgulamıştır. Sonuç olarak, hibrit eğitim modellerinin hem duygusal etkileşimi hem de dijital kolaylıkları bir arada sunması, ailelerin eğitim süreçlerine katılımını artırmakta ve sürecin sürdürülebilirliğini desteklemektedir. Bu nedenle, eğitim politikalarının hem geleneksel hem dijital yöntemleri harmanlayan bütüncül yaklaşımlar doğrultusunda geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul Öncesi Eğitim
• Aile
• Aile Eğitimi
• Web 2.0 araçları
• Teknoloji

Analyzing Family Educations Conducted Face-to-Face and with Web 2.0 Tools in Terms of Participant Views

Öz

This study aims to comparatively examine the effectiveness of family education programs delivered face-to-face and those supported by Web 2.0 tools, targeting families of preschool-aged children. Early childhood is a critical stage during which the foundations of cognitive, social, emotional, and language development are established. During this period, parents’ conscious, consistent, and supportive approaches directly influence their children's development and educational engagement. In recent years, the integration of digital technologies into educational processes has made it possible to deliver family education through diverse methods. Accordingly, this study evaluates the impact of both traditional face-to-face and Web 2.0-based education programs from a multifaceted perspective. This qualitative research was conducted with 16 mothers whose 4-year-old children were enrolled in an independent preschool in Ankara during the 2024–2025 academic year. Family education sessions were implemented using different methods, and data were collected through semi-structured interviews before and after the interventions. The interviews were analyzed using descriptive analysis, and expert opinions were utilized to ensure validity and reliability. Changes observed before and after the education were systematically explored. Findings revealed that both approaches increased parental awareness, strengthened family-child communication, and positively influenced parent-school-teacher relations. While face-to-face education facilitated emotional bonding and direct interaction with teachers, Web 2.0-based programs provided time- and location-independent access, rewatchable content, and greater participation flexibility. Participants, especially working parents, emphasized the accessibility and practicality of digital methods but also underlined the advantages of face-to-face interaction. Most agreed that combining both approaches into hybrid models could yield more inclusive and effective outcomes. In conclusion, hybrid family education models that blend the emotional engagement of face-to-face interaction with the accessibility of digital tools can improve parental participation and strengthen the sustainability of educational processes. Therefore, it is recommended that family education programs be developed through comprehensive approaches that integrate both traditional and digital methods.

Anahtar Kelimeler

• Preschool Education
• Family
• Family Education
• Web 2.0 tools
• Technology

Kaynakça

1. Aral, N., Baran, G., Gürsoy, F., Köksal Akyol, A., Bütün Ayhan, A., Bıçakçı, M. Y., & Erdoğan, S. (2009). Okul öncesi dönemde aile eğitimi bilimsel araştırma projesi. Ankara Üniversitesi, Ev Ekonomisi Yüksekokulu, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü.
2. Arı, M. (2003). Türkiye’de erken çocukluk eğitimi ve kalitenin önemi. İçinde M. Sevinç (Ed.), Erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar (s. 25–38). Ankara: Morpa Kültür Yayınları.
3. Aydoğan, Y. (2010). Okul öncesi eğitim programlarında aile katılımı. Içinde E. Aral (Ed.), Anne baba eğitimi (s. 104–140). Ankara: Pegem Akademi.
4. Bahçıvan, E., Kalay, B., & Bay, D. N. (2018). Okul öncesinde okul aile işbirliğine yönelik ailelerin ve öğretmenlerin beklentileri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 58-82.
5. Basit, O., & Ömeroğlu, E. (2019). The effect of communication training on mother-child communication applied by “from child to mother approach" in mobile kindergarten. Pegem Journal of Education and Instruction, 9(1), 37-60. https://doi.org/10.14527/pegegog.2019.002
6. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
7. Cavkaytar, A. (1999). Zihin engellilere özbakım ve ev içi becerilerinin öğretiminde bir aile eğitimi programının etkililiği. Özel Eğitim Dergisi, 2(3), 40-50. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000044
8. Coşkun, C. (2007). Uzaktan eğitim için web tabanlı bir platform geliştirilmesi ve mekanik derslerine uygulanması [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.

9. Çamlıbel Çakmak, Ö. (2010). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 1-18. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.256
10. Çekinmez, M. (2009). Web 2.0 teknolojileri ve açık kaynak kodlu öğretim yönetim kullanılarak uzaktan eğitim sistemi uygulaması [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
11. Çelebi, C., & Satırlı, H. (2021). Web 2.0 Araçlarının İlkokul Seviyesinde Kullanım Alanları. Instructional Technology and Lifelong Learning, 2(1), 75-110. https://doi.org/10.52911/itall.938122
12. Çukurbaşı, B., & Kıyıcı, M. (2018). Öğretmen adaylarının öğretimde internet teknolojilerini kullanmaya yönelik tercihlerindeki değişimin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 26(3), 789–800. https://doi.org/10.24106/kefdergi.427843
13. Deperlioğlu, Ö., & Köse, U. (2010). Web 2.0 teknolojilerinin eğitim üzerindeki etkileri ve örnek bir öğrenme yaşantısı. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24.
14. Durualp, E., Kaytez, N., & Kadan, G. (2016). Okul öncesi dönemdeki çocukların annelerine verilen aile eğitiminin annelerin bilgi düzeyleri ile çocukların gelişimlerine olan etkisinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1706-1722.
15. Duyku, E. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin Web 2.0 teknolojilerini kullanımının teknoloji kabul modeli ile incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
16. Doğan, G. (2020). Eğitimde teknoloji Web 2.0. Öğretim Teknolojilerinin Temelleri [Program sunumu].
17. Erdiller Yatmaz, Z. B. (2010). Erken çocukluk eğitiminde temel kuram ve yaklaşımlar. İçinde Erken çocukluk eğitimi. Ankara: Pegem Akademi.
18. Erdönmez, C., & Kekeç Morkoç, D. (2014). Web 2.0 uygulamalarının eğitim süreçlerine etkisi: Çanakkale Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokul örneği. Online Academic Journal of Information Technology, 5(15), 25-48. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2014.2.002.x
19. Evirgen, S. (2002). Okul öncesi eğitim çerçevesinde okul destekli anne eğitim programının annelerin üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
20. Genç, Z. (2010). Web 2.0 yeniliklerinin eğitimde kullanımı: Bir Facebook eğitim uygulama örneği [Yüksek lisans tezi]. Muğla Üniversitesi.
21. Gunderson, T. (2004). The use of stres management in combination with parent training: an intervention study with parents of preschool children. Ph.D.Thesis Unpublished, Utah State University, USA.
22. Güçlü Bilgiç, Y. (2024). Bilim ve sanat merkezlerindeki çocukların Web 2.0 araçları farkındalık düzeylerinin belirlenmesi [Yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
23. Gündöner, M. (2024). Fizik öğretiminde online eğitim ile yüz yüze eğitimin öğrenci başarıları açısından karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
24. Gürsoy, F. & Yıldız Bıçakçı, M. (2007). Çocuğu okul öncesi eğitim kurumuna devam eden anne babaların eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi. Avrupa Birliği Sürecinde Okul Öncesi Eğitimin Geleceği Sempozyumu. Bildiri Kitabı Cilt I, 296-310.
25. Güven, G. (2011). Farklı eğitim modelleri kullanılarak uygulanan aile eğitimi ve aile katılım programlarının okul öncesi öğretmenlerinin uygulamalarına ve ebeveynlerin görüşlerine etkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü.
26. Güzel, Ş. (2006). Dört-altı yaş grubu çocuğa sahip annelerin aile eğitimine yönelik ihtiyaç duydukları konuların belirlenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
27. Hopper, K. (2003). Reasons to go hybrid. Distance Education Report, 7(24).
28. İşbulan, O. (2008). Uzaktan eğitim web sitesinin kullanılabilirlik düzeyi (SAÜ örneği) [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
29. Karaca, F., & Aktaş, N. (2019). Ortaöğretim kurumu öğretmenlerinin web 2.0 uygulamaları için haberdarlıklarının, yeterlilik düzeylerinin, kullanım sıkılıklarının ve eğitsel amaçlı kullanım biçimlerinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 212-230. https://doi.org/10.17556/erziefd.473412
30. Köksal Eğmez, F. C. (2008). Okul öncesi eğitim kurumlarında ailenin eğitime katılımı (Kocaeli’nde beş anaokulunda yapılan araştırma) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].
31. Kör, H., Çataloğlu, E., & Erbay, H. (2013). Uzaktan ve örgün eğitimin öğrenci başarısı üzerine etkisinin araştırılması. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(2), 267–279.
32. Leh, A. (2002). Action research on hybrid courses and their online communities. Educational Media International, 39(1), 31–39.
33. Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Programı (2013). http://www.onceokuloncesi.com/program-dokumanlari/guncellestirilmisokul-oncesi-egitim-programı.
34. Oral, B., & Kenanoğlu, R. (2012). Web tabanlı uzaktan eğitim sistemlerinin öğrenci başarısına ve bilgisayara yönelik tutumlarına etkisi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(2).
35. Özel, E., & Zelyurt, H. (2016). Anne baba eğitiminin aile çocuk ilişkilerine etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 36, 9-34. https://doi.org/10.21560/spcd.60151
36. Özerdem Temel, A., & Türkoğlu, B. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitimde Web 2.0 araçlarının kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 217–243.
37. Pektekin, P. (2013). Web tabanlı uzaktan eğitimde teknoloji kabulünün eğitim becerisi üzerindeki rolü: Türk üniversitelerinde akademisyenler üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
38. Tavil, Y. Z. (2005). Davranış denetimi aile eğitim programının annelerin davranışsal işlem süreçlerini kazanmalarına etkisi (doğrudan öğretim yaklaşımı ile sunulan) (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı. Ankara.
39. Tezel Şahin, F., & Özyürek, A. (2010). Anne-baba eğitimi ve okul öncesinde aile katılımı. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
40. Tüysüz, C., & Aydın, H. (2007). Web tabanlı öğrenmenin ilköğretim okulu düzeyindeki öğrencilerin tutumuna etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(22). 73-78.
41. Yıldız Durak, H. (2018). What would you do without your smartphone? Adolescents’ social media usage, locus of control, and loneliness as a predictor of nomophobia. Addicta: the Turkish Journal on Addiction, 5(2), 1-15.
42. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
43. Yıldırım, M. C. (2008). Okul aile işbirliğine ilişkin bir araştırma: İstiklal İlköğretim Okulu örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(23), 98-115.