Investigation of Middle School Students’ Turkish Course Achievement by Social Media Use and Socioeconomic Variables

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 363 - 386, 27.12.2025

Osman Yakışan

Öz

The ability to use one’s native language affects not only various life skills but also academic success in other subjects. Thus, examining academic achievement in native language courses and its influencing factors has gained importance. Accordingly, this study investigates middle school students’ Turkish course achievement in relation to social media use, family socioeconomic status, and parental education. A relational survey model was used. The sample included 326 eighth-grade graduates from a middle school in Selçuklu, Konya, during the 2023–2024 academic year. A Personal Information Form developed by the researcher collected demographic data. Academic achievement was based on the average of students’ Turkish course grades from 5th to 8th grade as recorded in the e-school system. Parametric methods were used for analysis. Findings showed female students outperformed males, and higher parental education correlated with greater Turkish success. Achievement also varied significantly by socioeconomic status and social media use. Based on these results, several recommendations were offered.

Anahtar Kelimeler

Academic Achievement , Social Media , Socioeconomic Status , Turkish Course

Ortaokul Öğrencilerinin Türkçe Dersi Başarılarının Sosyal Medya Kullanımlarına, Sosyo-Ekonomik Düzeylerine, Velilerinin Eğitim Durumlarına Göre İncelenmesi

Öz

Ana dilini kullanma becerisi bireylerin birçok yaşam becerisini etkilediği gibi ana dili dersi dışında kalan derslerdeki başarılarını da etkilemektedir. Bu nedenle ana dili derslerindeki akademik başarıyı ve bu başarıyı etkileyen faktörleri incelemek önem kazanmaktadır. Bu durumdan yola çıkılarak araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin Türkçe dersi başarılarını sosyal medya kullanımlarına, ailelerinin sosyo-ekonomik düzeylerine ve velilerinin eğitim durumlarına göre incelemektir. Bu nedenle araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Konya’nın Selçuklu ilçesine bağlı bir ortaokulda 2023-2024 eğitim-öğretim yılında 8. sınıftan mezun olan 326 öğrenci oluşturmuştur. Buna göre öğrencilere araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu dağıtılmış ve öğrencilerden bazı demografik bilgiler istenmiştir. Öğrencilerin akademik başarılarını belirlemek için ise e-okuldaki 5. 6. 7. ve 8. sınıf Türkçe dersi sene sonu başarı puanlarının ortalaması alınmıştır. Bu şekilde toplanan verilerin analizinde ise parametrik yöntemlerden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda öğrencilerin Türkçe dersi akademik başarılarının kız öğrencilerin lehine farklılaştığı, annenin ve babanın eğitim düzeyi yükseldikçe öğrencilerin Türkçe dersi akademik başarılarının arttığı, ayrıca Türkçe dersi başarısının öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyine ve sosyal medya kullanma durumlarına göre farklılaştığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarından ve araştırma sürecindeki deneyimlerden yola çıkılarak konuyla ilgili çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Akademik Başarı , Sosyal Medya , Sosyo-Ekonomik Düzey , Türkçe Dersi

Etik Beyan

Araştırma, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulunun 16/05/2025 tarihli ve 2025/486 numaralı kararı ile uygun bulunmuştur.

Kaynakça

• Akbaş Coşar, H., & Gedik, H. (2021). Öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılığı ve akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 32–65. https://doi.org/10.48174/buaad.932899
• Akçay, A., & Şahin, A. (2012). Webquest (web macerası) öğrenme yönteminin Türkçe dersindeki akademik başarı ve tutuma etkisi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2(2), 33–45.
• Akyol, H. (2009). Türkçe ilkokuma yazma öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
• Arslan, A., & Engin, A. O. (2021a). İşbirlikli öğretim yönteminin Türkçe dersinde akademik başarı, motivasyon ve öğrenme kalıcılığı üzerindeki etkisinin belirlenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(1), 205–227. https://doi.org/10.51725/etad.940163
• Arslan, A., & Engin, A. O. (2021b). İşbirlikli öğretim yönteminin Türkçe dersinde akademik başarı ve tutum üzerindeki etkisi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(46), 831–854. https://doi.org/10.31795/baunsobed.933111
• Ashraf, M. A., Javed, T., & Faheem, M. (2021). Social media and academic performance: A study on the usage patterns and effects among university students. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(1), 1–19.
• Aslanargun, E., Bozkurt, S., & Sarıoğlu, S. (2016). Sosyo ekonomik değişkenlerin öğrencilerin akademik başarısı üzerine etkileri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(3), 214–234.
• Ataş, F., ve Akın, E. (2021). Ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonları ile Türkçe dersi akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 495–507.
• Ateş, M. (2017). Ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(12), 306–317.
• Bahar, H. H. (2006). KPSS puanlarının akademik başarı ve cinsiyet açısından değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 31(140), 68–74.
• Bedir, A. (2016). Sosyal medya kullanımının üniversite öğrencilerinin akademik başarılarına ve tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Bhandarkar, A. M., Pandey, A. K., Nayak, R., Pujary, K., & Kumar, A. (2021). Impact of social media on the academic performance of undergraduate medical students. Medical Journal Armed Forces India, 77, 37–41. https://doi.org/10.1016/j.mjafi.2020.10.021
• Borak, N., ve Beki, A. (2021). Sosyal medya bağımlılığının lise öğrencilerinin akademik başarıları üzerindeki etkisi. Toplumsal Politika Dergisi, 2(1), 61–76.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (26. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Çetinkaya, S. (2017). Çok dillilik ve kimlik. Journal of International Social Research, 10(50), 371–377.
• Çiftçi, M. (2014). Ortaokul öğrencilerinin anne-baba katılım düzeyi ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fatih Üniversitesi.
• Çömlekcioğulları, A. (2020). Öğrenci başarısı ile ailelerin sosyo-ekonomik düzeyleri arasındaki ilişki (Denizli ili örneği) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
• Cummins, J. (2000). Language, power, and pedagogy: Bilingual children in the crossfire. Multilingual Matters.
• Erdoğdu, Y. (2007). Ana-baba tutumları ve öğretmen davranışları ile öğrencilerin akademik başarıları arasındaki ilişkiler. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 33–46.
• Gümüş, O., ve Buluç, B. (2007). İşbirliğine dayalı öğrenme yaklaşımının Türkçe dersinde akademik başarıya etkisi ve öğrencilerin derse ilgisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 49, 7–30.
• Güneş, F. (2014). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller. Ankara: Pegem Akademi.
• Gürbüz, S., ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz (5. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Haji, M. (2025). The role of social media in academic engagement and success. Journal of Educational Research and Innovation, 12(2), 45–62.
• İşmar, Z., ve Şehitoğlu, G. (2021). Akademik benlik algısı ve akademik başarı arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 78–99.
• Jondeau, E., & Rockinger, M. (2003). Conditional volatility, skewness, and kurtosis: Existence, persistence, and comovements. Journal of Economic Dynamics and Control, 27(10), 1699–1737.
• Kapağan, E. (2021). Kültür, tarih ve kimlik açısından dilin önemi. Karabük Türkoloji Dergisi, 4(4), 49–58.
• Kapıkıran, Ş., ve Özgüngör, S. (2009). Ergenlerin sosyal destek düzeylerinin akademik başarı ve güdülenme düzeyi ile ilişkileri. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16(1), 21–30.
• Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler (39. baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Kılıç, Y., ve Haşıloğlu, M. A. (2017). Sosyoekonomik durumun öğrenci başarısına etkisi (7. sınıf Türkçe ve fen bilimleri dersleri örneklemi). Yuzunci Yil Universitesi Egitim Fakultesi Dergisi, 14(1), 1025–1049. https://doi.org/10.23891/efdyyu.2017.38
• Kızgın, A., ve Baştuğ, M. (2020). Okuma motivasyonu ve okuduğunu anlama becerisinin akademik başarıyı yordama düzeyi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(2), 601–612. https://doi.org/10.31464/jlere.767022
• Kumcağız, H., Özdemir, T. Y., ve Demir, Y. (2019). Ergenlerde sosyal medya kullanımının akademik başarı ve arkadaşlık ilişkilerine etkisi. International Journal of Social Science Research, 8(2), 1–17.
• Kuş, Z. (2025). The effect of social media on academic achievement: A meta-analytic review. Journal of Educational Psychology and Technology, 9(1), 1–15.
• Malik, A., Dhir, A., Kaur, P., & Johri, A. (2020). Correlates of social media fatigue and academic performance decrement. Information Technology & People, 34(2), 557–580. https://doi.org/10.1108/ITP-06-2019-0289
• Nunes, T., Bryant, P., & Evans, D. (2023). Factors affecting student academic performance in language and mathematics. Educational Research Review, 38.
• Ok, E. G. (2009). İlköğretim öğrencilerinin öğrenme biçimlerinin sınıf düzeyi, cinsiyet ve akademik başarı ile ilişkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Özdemir, Ö. (2024). İmam hatip lisesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile akademik güdülenme ve akademik başarı arasındaki ilişki. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 24(1), 188–215. https://doi.org/10.33420/marife.1458250
• Özerbaş, M. A., ve Öztürk, Y. (2017). Türkçe dersinde dijital hikâye kullanımının akademik başarı, motivasyon ve kalıcılık üzerinde etkisi. TÜBAV Bilim, 10(2), 102–110.
• Qiu, S., & Ye, J. (2023). Socioeconomic status, family environment, and learning engagement: A mediation model. Social Psychology of Education, 26(1), 137–156.
• Salari, N., Hosseinian-Far, A., & Mohammadi, M. (2025). Social network addiction and academic performance among university students. Addictive Behaviors Reports, 20.
• Soner, O. (2000). Aile uyumu, öğrenci özgüveni ve akademik başarı arasındaki ilişkiler. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12, 249–260.
• Suna, H. E., Özer, M., Şensoy, S., Gür, B. S., Gelbal, S., ve Aşkar, P. (2021). Türkiye’de akademik başarının belirleyicileri. Journal of Economy Culture and Society, 64, 1–20.
• Tafesse, W. (2022). Social networking sites use and college students’ academic performance: testing for an inverted U-shaped relationship using automated mobile app usage data. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 19(1), 16. https://doi.org/10.1186/s41239-022-00322-0
• Tayfa, H., ve Topçuoğlu Ünal, F. (2019). Etkileşimli tahtanın Türkçe dersinde kullanımının ortaokul öğrencilerinin akademik başarı ve tutumlarına etkisi. International Journal of Language Academy, 7(27), 19–38. https://doi.org/10.18033/ijla.4080
• Ural, A., ve Çınar, F. N. (2014). Anne ve babanın eğitim düzeyinin öğrencinin matematik başarısına etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(4), 41–56.
• Uyar, Y. (2007). Türkçe öğretiminde kültür aktarımı ve kültürel kimlik geliştirme [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Uzun, G., ve Çokluk Bökeoğlu, Ö. (2019). Akademik başarının okul, aile ve öğrenci özellikleri ile ilişkisinin çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi. Ankara Universitesi Egitim Bilimleri Fakultesi Dergisi, 52(3), 655–684. https://doi.org/10.30964/auebfd.525770
• Üçoğlu, C., ve Demir Atalay, T. (2024). Ortaokul öğrencilerinin Türkçe dersi akademik başarıları ile dil bilgisine yönelik motivasyonları arasındaki ilişki. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(3), 757–775. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1529892
• Wang, L., & Luo, Y. (2024). Measuring academic success: Indicators and implications. Journal of Educational Measurement and Evaluation, 42(1), 67–85.
• Yıldırım, İ. (2000). Akademik başarının yordayıcısı olarak yalnızlık, sınav kaygısı ve sosyal destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 167–176.
• Yıldırım, İ. (2006). Akademik başarının yordayıcısı olarak gündelik sıkıntılar ve sosyal destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 258–267.
• Yorulmaz, M., ve Yorulmaz, S. (2020). Lise öğrencilerinin sosyal ağ sitelerini kullanma sürelerinin akademik başarılarına etkisi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 6(3), 27–39.