Marka Hukukunda Anket Delili: Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de Kullanımı ve Delil Değeri

Öz

Anketler, kamuoyunun markalara yönelik algısını değerlendirmede önemli araçlardır. Ancak, metodolojik doğruluğun sağlanması ve delil olarak kullanılabilmeleri için çeşitli kriterler bulunmaktadır. Bu kriterler arasında soruların doğru formüle edilmesi, ilgili kesimin uygun şekilde belirlenmesi ve anketin uygulama sürecinin titizlikle yürütülmesi yer alır. Ayrıca, anket verilerinin yorumlanarak bir rapor haline getirilmesi sürecine ilişkin ek ölçütler de belirlenmelidir. Amerikan marka hukukunda anketler, özellikle karıştırılma ihtimali, ayırt edicilik, jenerik hale gelme ve sulandırma iddialarını belirlemede kritik bir rol oynar. Amerikan mahkemeleri, Lanham Yasası ve Federal Delil Yasası kapsamında anket delillerinin kabul edilebilirliği için katı standartlar öngörmüştür. Türk marka hukukunda ise anket delillerinin kullanımı Amerikan hukukuna göre daha sınırlıdır. Türk hukukunda anketler, ayırt edicilik, tanınmışlığın tespiti ve karıştırılma ihtimali gibi uyuşmazlıklarda kullanılabilir. Mahkemeler, marka uyuşmazlıklarında yalnızca bir kişinin veya bir heyetin sübjektif değerlendirmesine dayanan bilirkişi raporları yerine, doğrudan ilgili kesimin görüşüne odaklanan anketleri esas almalıdır. Özellikle ABD, Almanya ve İsviçre hukuklarında marka ve rekabet hukukunda sıklıkla başvurulan ve standartları belirlenmiş olan anket yöntemine, delil olarak daha fazla önem verilmelidir. Bu çalışmanın temel amacı, marka hukukunda anketin sahip olması gereken metodolojik kriterlerin, kullanım alanlarının ve delil değerinin incelenmesidir. Bu bağlamda, temel veri toplama yöntemi olarak karşılaştırmalı hukuk araştırması kullanılmış; uluslararası ve ulusal kurumların kılavuzları ve kararlarına, mahkeme kararlarına ve doktrindeki görüşlere başvurulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Marka Hukuku
• Anket Delili
• Delil Değeri
• Bilirkişi-Tanık
• Bilirkişi Raporu

Survey Evidence in Trademark Law: Use and Evidential Value in the United States and Turkey

Öz

Surveys are important tools for evaluating public perception of trademarks. However, they carry various criteria to ensure methodological accuracy and their admissibility as evidence. These criteria include the proper formulation of questions, appropriate selection of the relevant public, and meticulous execution of the survey process. Additionally, supplementary measures should be established concerning the interpretation of survey data into a report. In American trademark law, surveys play a critical role, especially in determining likelihood of confusion, distinctiveness, genericness, and dilution claims. American courts, under the Lanham Act and the Federal Rules of Evidence, prescribe strict standards for the admissibility of survey evidence as expert testimony. In contrast, the use of survey evidence in Turkish trademark law is more limited compared to American law. In Turkish law, surveys can be used in disputes involving distinctiveness, determination of well-known status, and likelihood of confusion. Courts should prioritize surveys that focus directly on the views of the relevant public over expert reports based solely on the subjective assessment of an individual or a panel in trademark disputes. Particularly, greater emphasis should be placed on the survey method as evidence, which is frequently utilized and standardized in trademark and competition law in the United States, Germany, and Switzerland. The primary aim of this study is to examine the methodological criteria that surveys must possess in trademark law, their areas of use, and their evidential value. In this context, comparative legal research will be used as the main data collection method; guidelines and decisions of international and national institutions, court decisions, and opinions in the doctrine will be consulted.

Anahtar Kelimeler

• Trademark Law
• Survey Evidence
• Evidential Value
• Expert Witness
• Expert Report

Kaynakça

1. Arkan, Sabih. Marka Hukuku Cilt: I, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, 1997.
2. Atalı, Murat/Ermenek, İbrahim/Erdoğan, Ersin. Medenî Usûl Hukuku, 6th ed., Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
3. Azaklı Arslan, Betül. Sınai Mülkiyet Hukukunda Tespiti Davası ve Delillerin Tespiti, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Unpublished Doctoral Thesis, Ankara, 2024.
4. Becker, Ralf. Das demoskopische Gutachten als zivilprozessuales Beweismittel, Peter Lang, Frankfurt am Main, 2002.
5. Berger, James T./Halligan, R Mark. Trademark Surveys: A Litigator’s Guide, Matthew Bender, 2023.
6. Bilge, Mehmet Emin. “Markanın Yaygın Bir Ad Haline Gelmesi”, BATİDER, Vol. 23, No. 1, 2005, pp. 125-151.
7. Borger, Michael J. “Diamonds in the Rough: A Review of Tiffany v. Costco and a Call to Apply Daubert to the Admissibility of Consumer Survey Evidence in Trademark Infringement Litigation”, Touro Law Review, Vol. 34, No. 2, 2018, pp. 431-458.
8. Brown, Katie/Brison, Natasha T./Batista Paul J. “An Empirical Examination of Consumer Survey Use In Trademark Litigation”, Loyola of Los Angeles Entertainment Law Review, Vol. 39, No. 3, 2019, pp. 237-283.

9. Büyükkılıç, Gül. Marka Hukukunda Tanınmış Markanın Sulandırmaya Karşı Korunması, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2019.
10. Büyüköztürk, Şener. “Anket Geliştirme”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, Vol. 3, No. 2, 2005, pp. 133-151.
11. Cengiz, Dilek. Türk Hukukunda İktibas veya İltibas Suretiyle Marka Hukukuna Tecavüz, Beta Yayıncılık, İstanbul, 1995.
12. Çolak, Uğur. Türk Marka Hukuku, 5th ed., Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2023.
13. Darnton, James E. “The Coming of Age of the Global Trademark: the Effect of Trips on the Well-Known Marks Exception to the Principle of Territoriality”, Michigan State International Law Review, Vol. 20, No. 1, 2011, pp. 11-32.
14. Diamond, Shari Seidman. “Reference Guide on Survey Research”, in: The Reference Manual on Scientific Evidence, 3rd Edition, The National Academies Press, Washington, DC, 2011.
15. Dirikkan, Hanife. Tanınmış Markanın Korunması, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2003.
16. Dobel, Heiko. Verkehrsauffassung und demoskopische Gutachten im Marken- und Wettbewerbsrecht, Nomos Verlag, Baden-Baden, 2014.
17. DPMA, Richtlinie für die Prüfung von Markenanmeldungen und für die Registerführung (Richtlinie Markenanmeldungen), 2020, https://www.dpma.de/docs/formulare/marken/w7735.pdf.
18. Draft Industrial Property Law (1/699) and Industry, Trade, Energy, Natural Resources, Information and Technology Commission Report, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d26/c030/tbmm26030043ss0341.pdf.
19. Epçeli, Sevgi. Marka Hukukunda Karıştırılma İhtimali, Legal Yayıncılık, İstanbul, 2006.
20. Erdoğan, Ersin/Üçüncü, Sümeyye Hilal. “Bilirkişilik Kurumu Ve Bilirkişi Raporunun Delil Değerine İlişkin Bazı Sorunlar”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 10, No. 1, 2020, pp. 354-387.
21. EUIPN, Common Communication, CP12, 2021, https://euipo.europa.eu/tunnel web/secure/webdav/guest/document_library/contentPdfs/EUIPN/common_communication/cp12/common_co mmunication_cp12_de.pdf.
22. EUIPO, Beschluss Nr. 2020-8, Beschluss des Präsidiums über Marktstudien als Beweismittel, 2020, https://euipo.europa.eu/tunnel- web/secure/webdav/guest/document_library/contentPdfs/law_and_practice/presidium_boards_appeal/Deci sion_2020-8_de.pdf.
23. EUIPO, Trade Mark Guidelines, 2024, https://euipo.europa.eu/tunnel- web/secure/webdav/guest/document_library/guidelines/trade_mark_guidelines_track_changes_en.pdf.
24. Grabrucker, Marianne. “Demoskopische Umfragen zur Verkehrsdurchsetzung in der deutschen Rechtsprechung”, GRUR-Prax 2016, 93-94.
25. IGE, Richtlinien in Markensachen, 2024, https://www.ige.ch/fileadmin/user_upload/schuetzen/marken/d/richtlinien_marken/Richtlinien_Marken_D_202 4_01.pdf.
26. Ingram, John Dwight. “The Genericide of Trademarks”, Buffalo Intellectual Property Law Journal, Vol. 2, No. 2, 2004, pp. 154-163.
27. IPO, The Examination Guide, 2021, https://www.gov.uk/guidance/trade-marks-manual/the-examination-guide.
28. İmirlioğlu, Dilek. Marka Hukukunda Ayırt Edicilik ve Markanın Ayırt Ediciliğinin Zedelenmesi, 2nd ed., Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
29. Jacob, Robin. “Anforderungen an Meinungsumfragen: Empfehlungen aus britischer Praxis”, GRUR-Prax 2016, 97-99. Kale, Serdar. Marka Davalarında Yargılama Usulü, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020.
30. Kaplan, Mikail Bora. “Medenî Usûl Hukukunda Bilirkişi Raporu ile Uzman Görüşü Arasındaki Çelişkinin Giderilmesi”, TAÜHFD, Vol. 4, No. 2, 2022, pp. 557-585.
31. Karasu, Rauf/Suluk, Cahit/Nal, Temel. Fikri Mülkiyet Hukuku, 7th ed., Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
32. Kaya, Arslan. Marka Hukuku, 2nd ed., Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2024.
33. Knaak, Roland. Demoskopische Umfragen in der Praxis des Wettbewerbs- und Warenzeichenrechts, VCH Verlagsgesellschaft, Weinheim, 1986.
34. Küçükali, Canan. Marka Hukukunda Karıştırma Tehlikesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
35. LaFrance, Mary. Understanding Trademark Law, 4th ed., Carolina Academic Press, Durham, 2020.
36. Lerach, Mark. “Demoskopie im Markenrecht”, GRUR-Prax 2017, 137-139.
37. Lindacher, Walter F. “Die gerichtliche In-Auftrag-Gabe demoskopischer Gutachten: Struktur- und Dogmatikfragen”, GRUR 2016, 242-245.
38. Locke, Scott D. “Trade Dress in the Age of Ecommerce: the Challenge of Protecting the “Look and Feel” of Websites and Mobile Apps”, Albany Law Journal of Science & Technology, Vol. 27, No. 3, 2017, pp. 213-231. Merritt, Deborah Jones/Simmons, Ric. Learning Evidence: From the Federal Rules to the Courtroom, West Thomson Foundation Press, St. Paul, 2009.
39. Niedermann, Anne. “Empirische Erkenntnisse zur Verkehrsdurchsetzung”, GRUR 2006, 367-374.
40. Ochoa, Tyler T./Ghosh, Shubha/LaFrance, Mary. Understanding Intellectual Property Law, 4th ed., Carolina Academic Press, Durham, 2020.
41. Pflüger, Almut. “Rechtsdemoskopische Gutachten - Fallstricke bei der Verkehrsbefragung”, GRUR 2017, 992-1004.
42. Pflüger, Almut/Dobel, Heiko. § 9 Rechtsdemoskopie, in: Hasselblatt, Gordian N. (Hrsg.), Münchener Anwaltshandbuch Gewerblicher Rechtsschutz, 6. Auflage, C.H. Beck, München, 2022.
43. Quitt, Helmut. “Einige Anmerkungen zur Praxis demoskopischer Gutachten”, in: Heldrich, Andreas (Hrsg.), Medien zwischen Spruch und Informationsinteresse. Festschrift für Robert Schweizer zum 60. Geburtstag, Nomos Verlag, Baden Baden, 1999.
44. Roberts, Alexandra J. “Trademark Failure to Function”, Iowa Law Review, Vol. 104, No. 4, 2019, pp. 1977-2054. Schechter, Roger E./Thomas, John R. Principles of Trademark Law, West Academic Publishing, St. Paul, 2021.
45. Stiel, Daniel. Die Verkehrsdurchsetzung von Marken nach § 8 Abs. 3 MarkenG unter dem Blickwinkel der Demoskopie, Inaugural-Dissertation, Augsburg, 2015.
46. Tanırver, Süha. Hukukumuzda Bilirkişilik, 2nd ed., Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
47. Tekinalp, Ünal. Fikrî Mülkiyet Hukuku, 5th ed., Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2012. Thomas, Janet Shiffler. “Likelihood of Confusion Under the Lanham Act: A Question of Fact, a Question of Law, or Both?”, Kentucky Law Journal, Vol. 73, No. 1, 1984, pp. 235-253.
48. Thornburg, Robert H. “Trademark Surveys: Development of Computer-based Survey Methods”, John Marshall Review of Intellectual Property Law, Vol. 4, No. 1, 2004, pp. 91-124. Toraman, Barış. Medeni Usul Hukukunda Bilirkişi İncelemesi, Yetkin Yayınları, Ankara, 2017.
49. TÜRKPATENT. Guide to Proof of Use, 2017, p. 11, https://webim.turkpatent.gov.tr/file/d4645118-5757-46ee-9e01- fc1e0ff01b86?download. TÜRKPATENT. Principles and Practice Regarding the Well-known Level of Trademarks, https://webim.turkpatent.gov.tr/file/0431c6ab-660d-4355-ba8b-63b3f610b716?download.
50. TÜRKPATENT. Trademark Examination Guide, 2021, https://webim.turkpatent.gov.tr/file/83c114e4-499d-4791-a98e- 4d02fd1d439d?download. Ulbrich, Sebastian. Irreführungs- und Verwechslungsgefahr im Lauterkeits- und Markenrecht Empirische oder normative Feststellung?, Inaugural-Dissertation, Aschaffenburg, 2005.
51. Ünlüönen, Kurban/Battal, Ahmet/Yaylı, Ali/Yüksel, Sedat. “Marka İltibas Davalarında Kamuoyu Görüşünün Hukuki Sürece Dahil Edilmesi: Üç Boyutlu Bir Araştırma Örneği”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6, No. 22, 2007, pp. 1- 12.
52. Vasiu, Ioana/Vasiu, Lucian. “Survey Evidence in Trademark Actions”, DePaul Business & Commercial Law Journal, Vol. 22, No. 1, 2024, pp. 57-80.
53. WIPO. WIPO-Paris Union Joint Recommendation Concerning Provisions on the Protection of Well-Known Marks, 2000, https://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/marks/833/pub833.pdf.
54. Widmaier, Uli. “Use, Liability, And The Structure Of Trademark Law”, Hofstra Law Review, Vol. 33, No. 2, 2004, pp. 603-709.
55. Yasaman, Hamdi. “Tanınmış Marka Kriterleri ve İspatı Sorunu”, Prof. Dr. Hüseyin Ülgen’e Armağan, Vol. 1, İstanbul, 2007, pp. 1189-1204.
56. Yasaman, Hamdi/Yusufoğlu Bilgin, Fülürya. Yasaman Sınai Mülkiyet Kanunu Şerhi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
57. Zora, Fatih. Anglo Amerikan Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Medeni Usul Hukukunda Bilirkişilik, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022.