Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Davada HMK M. 312/2 Hükmünün Uygulanması

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 993 - 1011, 15.12.2025

Mehmet Ünsal Candemir

Öz

Bu çalışmada Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 312/2. maddesinde yer verilen düzenlemenin genel özellikleri ile birlikte söz konusu hükmün kısmi dava ve asıl olarak belirsiz alacak davasındaki uygulaması incelenmektedir. İncelemenin konusunu oluşturan HMK m. 312/2 hükmü, davayı kabul işlemine ilişkin yargılama giderleri bakımından istisnai bir düzenleme öngörmektedir: Davalı, yargılamanın ilk duruşmasına kadar kabul beyanında bulunması ve davanın açılmasına hal ve davranışlarıyla sebebiyet vermemesi halinde, yargılama giderlerinden vareste tutulacaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, hükmün genel özellikleri ile uygulanması için aranan iki özel koşul incelenmektedir. İkinci bölümde, HMK m. 312/2’nin kısmi davada uygulanması ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde ise hükmün belirsiz alacak davası kurumu ile ilişkisi ve bu iki kurum arasındaki uyum sorunu değerlendirilmektedir. Bu meyanda, konuya ilişkin doktrinde ileri sürülen görüşler ışığında, aynı zamanda Alman Hukukundaki uygulama da dikkate alınarak söz konusu uyum sorununa dair çözüm arayışında bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Davayı kabul , Kısmi dava , Belirsiz alacak davası , Yargılama giderleri , ilk duruşma

The Implementation of Article 312/2 of the Civil Procedure Code in the Field of Partial Action and of Action for an Unquantified Debt

Öz

This study reviews general characteristics of article 312/2 of Civil Procedure Code and its implementation within the scope of the partial action and the action for an unquantified debt. The subject provision of CPC art. 312/2 foresees an exceptional regulation regarding the legal costs arising upon the act of acknowledgement: The defendant shall be exempted of legal costs, in case the defendant acknowledges the claim as of the first hearing of the process and has not given cause for an action to be brought. At the first chapter of the study, general characteristics of the provision is examined in the company of the two specific conditions which are considered necessary for its implementation. At the second chapter, we assess the implementation of the subject provision in the field of partial action. Finally, we analyze the relation of the provision in question with the action for an unquantified debt and the problem of compliance between these two subjects. In this respect, we are seeking for a solution regarding the mentioned compliance problem in consideration of jurisprudence along with the practice of the provision in German law.

Anahtar Kelimeler

Acknowledgement of the claim , Partial action , Action for an unquantified debt , Legal costs , First hearing

Kaynakça

• Akil, Cenk. Kısmi Dava. Yetkin, Ankara, 2013.
• Akyol Aslan, Leyla, Medenî Usul Hukukunda Davadan Feragat. Yetkin Yayınları, Ankara, 2011.
• Aldemir, Hüsnü. Hukuk Davalarında Yargılama Giderleri. 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2012.
• Arslan, Ramazan vd. Medenî Usul Hukuku. 5. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019.
• Aslan, Kudret. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Davaya Son Veren Taraf İşlemlerine İlişkin Hükümleri Hakkında Düşünceler.” Prof. Dr. Ramazan Arslan’a Armağan C.I, Yetkin Yayınları, Ankara, 2015, s. 307-377.
• Atalı, Murat. Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku. 15. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
• Belgesay, Mustafa Reşit, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Şerhi. Güven Basımevi, İstanbul, 1939.
• Budak, Ali Cem. “Belirsiz Alacak Davası.” Bankacılar Dergisi, Özel Sayı: Ocak 2013, s. 82-86.
• Budak, Ali Cem / Karaaslan, Varol. Medeni Usul Hukuku. 8. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
• Çil, Şahin / Kar, Bektaş. 6100 Sayılı HMK’ya Göre İş Yargısında Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Dava. 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2012.
• Dırenisa, Efe. Medeni Yargılamada Ön İnceleme Aşaması. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
• Ercan, İbrahim. Belirsiz Alacak ve Tespit Davası. Aybil Yayınları, Konya, 2013.
• Ermenek, İbrahim. Medenî Usul Hukukunda Davayı Kabul. Adalet Yayınevi, Ankara, 2009.
• Eroğlu, Orhan. Medeni Usul Hukukunda Ön İnceleme. 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2020.
• Ertanhan, Mesut. Yargılama ve Takip Giderleri. 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• Karaaslan, Varol. “Belirsiz Alacak Davası / Kısmi Dava – Bir Madalyonun İki Yüzü Mü?.” Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. C. 13, S. 1, 2017, s. 213 – 242.
• Kuru, Baki. Hukuk Muhakemeleri Usulü Cilt: IV. 6. Baskı, Demir Demir, İstanbul, 2001.
• Kuru, Baki. Medeni Usul Hukuku El Kitabı Cilt – II. Yetkin Yayınları, Ankara 2020.
• Musielak, Hans – Joachim / Voit Wolfgang / Flockenhaus, Jasmin. ZPO Zivilprozessordnung Kommentar. 22. Auflage, Vahlen, 2025, ZPO § 93.
• Nomer, Haluk N., Borçlar Hukuku Genel Hükümler. 15 Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2017.
• Oğuzman, M. Kemal / Öz, M. Turgut. Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt -2.12. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul.
• Pekcanıtez, Hakan. Belirsiz Alacak Davası (HMK m. 107). Yetkin Yayınları, Ankara, 2011, s. 62;
• Postacıoğlu, İlhan E.. Medeni Usul Hukuku Dersleri. 6. Bası, Sulhi Garan Matbaası, İstanbul, 1975.
• Postacıoğlu, İlhan E. / Altay, Sümer, Medeni Usul Hukuku Dersleri. Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2015.
• Rosenberg, Leo / Schwab, Karl Heinz / Gottwald, Peter. Zivilprozessrecht. 18. Auflage, C.H. Beck, München, 2018.
• Sadukhzada, Abulfaz. Kesin Hükmün Olumlu Etkisi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
• Schulz, Andreas. Münchener Kommentar zur ZPO. 7. Auflage, 2025, ZPO § 93.
• Simil, Cemil. Belirsiz Alacak Davası, On İki Levha Yayıncılık. İstanbul, 2013.
• Tanrıver, Süha. İlamlı İcra Takibinin Dayanakları ve İcranın İadesi. Yetkin Yayınları, Ankara, 1996.
• Tanrıver, Süha. Medeni Usul Hukuku Cilt I, 3. Bası, Yetkin Yayınları. Ankara, 2020.
• Tutumlu, Mehmet Akif. “Belirsiz Alacak Davasında Kabul Beyanının Etkisi.” Terazi Hukuk Dergisi, Y. 7, S. 76, Aralık 2012, s. 70-72.
• Üstündağ, Saim. Medeni Yargılama Hukuku Cilt I-II. 7. Baskı, Nesil Matbaacılık, İstanbul, 2000.
• Yılmaz, Ejder. “Dava Çeşitleri.” Bankacılar Dergisi, Sayı: 80, Mart 2012.
• Yılmaz, Ejder. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi Cilt 4. 3. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.