Türk Hukukunda Turkuaz Kart: Nitelikli Yabancı İşgücünün İstihdamı Açısından Hukuki Bir İnceleme

Öz

Küresel rekabetin yoğunlaştığı bilgi ve teknoloji çağında, nitelikli işgücü yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir kaynak haline gelmiştir. Bu doğrultuda, Türkiye 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu çerçevesinde “Turkuaz Kart” sistemini ihdas etmiş ve nitelikli yabancı işgücünü çekmeye yönelik özgün bir düzenleme oluşturmuştur. Turkuaz Kart, süresiz çalışma ve ikamet hakkı tanıması bakımından, klasik çalışma izinlerinden ayrılmakta; başta yatırımcılar, akademisyenler, bilim insanları ve sanatçılar olmak üzere çeşitli alanlardaki yüksek nitelikli yabancıların Türkiye’ye kazandırılmasını hedeflemektedir. Bu çalışmada, Turkuaz Kart’ın hukuki niteliği, başvuru ve değerlendirme süreci, vatandaşlıkla olan ilişkisi ile doktrinde tartışma konusu olan yönleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Nitelikli yabancı kavramının tanımlanmasındaki belirsizlikler, puanlama sisteminin şeffaf olmaması ve idari takdir yetkisinin genişliği gibi hususlar, sistemin etkinliğini sınırlayan temel sorunlar olarak ortaya konmuştur. Ayrıca, Turkuaz Kart’ın vatandaşlığa geçişte otomatik bir hak doğurmaması ve geçiş sürecinin hukuki güvenceden yoksunluğu da eleştirel bir perspektifle değerlendirilmiştir. Bu bağlamda makale, Turkuaz Kart uygulamasının mevcut hukuki yapısını bütüncül biçimde ele alarak, sistemin daha öngörülebilir, şeffaf ve hak temelli hale getirilmesine yönelik öneriler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Turkuaz Kart
• nitelikli yabancı
• uluslararası işgücü
• vatandaşlık
• çalışma izni

Turquoise Card in Turkish Law: A Legal Review in Terms of the Employment of Qualified Foreign Workers

Öz

In the age of information and technology, where global competition is intensifying, skilled labor has become not only an economic but also a strategic resource. In line with this, Turkey has established a unique regulation aimed at attracting qualified foreign workers by establishing the "Turquoise Card" system within the framework of International Labor Law No. 6735. The Turquoise Card differs from traditional work permits in that it grants indefinite work and residence rights. It aims to attract highly qualified foreigners from various fields, particularly investors, academics, scientists, and artists, to Turkey. This study examines in detail the legal nature of the Turquoise Card, the application and evaluation process, its relationship with citizenship, and aspects that are subject to debate in the doctrine. Ambiguities in the definition of the concept of skilled foreigner, the lack of transparency in the scoring system, and the breadth of administrative discretion are identified as the main problems limiting the system's effectiveness. Furthermore, the fact that the Turquoise Card does not confer an automatic right to citizenship and the lack of legal security during the transition process are also critically evaluated. In this context, the article aims to address the current legal structure of the Turquoise Card application in a holistic manner and to offer suggestions for making the system more predictable, transparent and rights-based.

Anahtar Kelimeler

• Turquoise Card
• qualified foreigner
• international workforce
• citizenship
• work permit

Kaynakça

1. Anayurt, Ömer. İdare Hukuku Genel Esaslar. 8. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2022.
2. Ayan, Hasan Alparslan. ‘Türk Hukukunda Turkuaz Kart Sahibi Yabancıların Çalışma Şartları’. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 1, S. 1, 2018, s. 59-74.
3. Aygün, Mesut. ‘Vatandaş veya İmtiyazlı Yabancı Olma Yönünde Kabul Edilen Düzenlemelere Sığınmacılar Açısından Eleştirel Bir Bakış: Uzun Dönem İkamet İzni, Turkuaz Kart Sahipliği ve Vatandaşlık Hakkı Çerçevesinde’. Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 37, S. 2, 2018, s. 167-194.
4. Bacanak, Ahmet Oğuz. Türk Vatandaşlığının İstisnai Yolla Kazanılması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
5. Baran Çelik, Neşe. ‘Güncel Gelişmeler Işığında Türk Vatandaşlığının İstisnai Haller Kapsamında Kazanılması’. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 130, Mayıs-Haziran 2017, s. 357-418.
6. Can, Hacı. İdarenin Takdir Yetkisi ve Yargısal Denetimi. Yetkin Yayınevi, Ankara, 2013.
7. Çalışkan, Zeynep. ‘Yabancı Yatırımların Teşviki: Turkuaz Kart Uygulaması ve Bazı Ülkelerdeki Benzer Düzenlemeler’. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 15, S. 2, Aralık 2016, s. 55-88.
8. Çelikel, Aysel / Öztekin Gelgel, Günseli. Yabancılar Hukuku. 26. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul, 2021.

9. Danıştay Dergisi. S. 32-33, 1979, s. 245-875.
10. Demirkol, Berk. ‘Yabancıların Türkiye’de Çalışması ve Uluslararası İşgücü Kanunu’. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, İstanbul, S. 1, 2018, s. 421-482.
11. Doğan, Vahit. Türk Yabancılar Hukuku. 6. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara, 2021.
12. Ekşi, Nuray. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku. 5. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul, 2018.
13. Ergin, Berkiye Gizem. ‘Yabancıların Türkiye’de Çalışma İzinleri Hakkında Kanuni Düzenlemeler’. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 135, Nisan 2018, s. 119-150. (Yabancılar)
14. Ergin, Hediye, (6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Hükümleri Kapsamında) Türk Hukukunda Yabancıların Çalışma İzinleri. Beta Yayınevi, İstanbul, 2017. (6735 Sayılı UİK)
15. Erken, Baki. Türkiye’de Yabancıların Çalışması. 3. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2018. (Türkiye’de Yabancılar)
16. Erken, Baki. ‘Uluslararası İşgücü Kanunu Çerçevesinde Türkiye’de Yabancıların Çalışması’. TİSK Akademi. Ankara, C. 11, S. 22, 2016, s. 380-407. (UİK Çerçevesinde)
17. Erten, Rifat. ‘Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Hakkında Genel Bir Değerlendirme’. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 1, S. 1, 2015, s. 3-52.
18. Gözler, Kemal / Kaplan, Gürsel. İdare Hukuku Dersleri. 23. Baskı, Ekin Yayınevi, Bursa, 2021.
19. Gözübüyük, Şeref / Tan, Turgut. İdare Hukuku Cilt I, Genel Esaslar. 13. Baskı, Turhan Yayınevi, Ankara, 2021.
20. Günday, Metin. İdare Hukuku. 12. Baskı, İmaj Yayınevi, Ankara 2021.
21. Güngör, Gülin. Tabiiyet Hukuku. 9. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2021.
22. Karagül, Dilara. ‘Turkuaz Kart Uygulaması’. Public and Private International Law Bulletin (PPIL), İstanbul, C. 39, S. 2, 2019, s. 393-414.
23. Kavlak, Bengül. ‘Uluslararası İşgücü Kanunu İle Getirilen Bir Yenilik: Turkuaz Kart’. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, S. 2, 2019, s. 337-362.
24. Kaya, Cansu. ‘Türkiye’de Geçici Koruma Statüsü Sahibi Yabancıların Çalışma Hakları’. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 3, S. 5, 2017, s. 57-77.
25. Kocaoğlu, Kağan. ‘ABD Göçmenlik Reformunun Ana Hatları ve Türk-Amerikan Toplumuna Etkisi’. Ankara Barosu Dergisi, C. 1, S. 1, 2016, s. 275-301.
26. Köşgeroğlu Şit, Banu. ‘İstisnai Yoldan Vatandaşlığın Kazanılmasına İlişkin Genel Esaslar ve Son Değişiklikler Çerçevesinde Türk Vatandaşlığının İstisnai Yoldan Kazanılması’. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 1, 2017, s. 169-198.
27. Mehter Aykın, Sibel / Öztürk, Necla. ‘Türkiye İşgücü Piyasasında Serbestleşme ve Yabancı İstihdamı: Taahhütlerde İlerleme’. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 13, Ekim 2017, s. 623-652.
28. Odyakmaz, Zehra / Keskin, Bayram/Deniz, Yusuf. ‘6701 Sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu Üzerine Bir Değerlendirme-I’. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S. 7, 2016, s. 721-761.
29. OECD. International Migration Outlook, Paris, 2024.
30. Ömercioğlu, Merve. Türk Hukukunda Turkuaz Kart. Antalya Bilim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
31. Özel, Sibel / Erkan, Mustafa / Pürselim, Selin ve Karaca, Hüseyin Akif. Milletlerarası Özel Hukuk. 3. Baskı, On İki Levha Yayınevi, İstanbul, 2024.
32. Özel, Sibel / Erkan, Mustafa / Pürselim, Selin. Milletlerarası Özel Hukuk Mevzuatı. 12. Baskı, On İki Levha Yayınevi, İstanbul, 2025.
33. Öztürk, Burak. Fransız ve Türk Hukukunda İdarenin Düzenleme Yetkisinin Kapsamı. Yetkin Yayınevi, Ankara, 2009.
34. Poyraz, Tuğba. Yabancıların Çalışma İzinlerinin Tabi Olduğu Hukukî Rejim. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
35. Sağdıç, Şeyma. ‘Türk Soylu Yabancıların Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun’un Eleştirisi: Yabancı Mı Yurttaş Mı?’. Ankara Barosu Dergisi, C. 78, S. 2, 2020, s. 77-99.
36. Sargın, Fügen. ‘Türkiye’de Öğrenim Gören Yabancı Öğrencilerin Türkiye’ye Giriş, Türkiye’de İkamet Etme ve Çalışma Hakları’. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni (PPIL), C. 17, S. 1-2, 1997, s. 317-354.
37. Süzen, Begüm. ‘Özel Statülü Yabancıların Türkiye’de Görülen Kişi Hallerine İlişkin Davalarında Usule ve Uygulanacak Hukukun Belirlenmesine İlişkin Bazı Tespitler’. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 29, S. 2, 2023, s. 1490-1520.
38. Teksoy, Barış. ‘6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na Göre Yabancının Vize Alma Zorunluluğu’. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 62, S. 3, Eylül 2013, s. 855-904.
39. Tiryakioğlu, Bilgin. ‘Türk Hukukunda Yabancıların Oturma ve Çalışma Hakları’. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 46, S. 1, 1997, s. 68-84.
40. www.legalbank.net (Erişim Tarihi: 18.12.2025).
41. www.lexpera.com.tr (Erişim Tarihi: 18.12.2025).
42. Yıldız Akgül, Şerife. ‘İdarenin Hareketsizliğine Karşı Bir Çözüm Olarak Zımni Kabulün Uygulanabilirliği Meselesi’. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. C. 22, S. 3, 2016, s. 3405-3434.
43. Yılmaz, Mücahit, Türk Yabancılar Hukukunda Yabancıların Çalışma İzni. On İki Levha Yayınevi, İstanbul, 2017.