Bilirkişinin Ceza Hukuku Bağlamında Sorumluluğu: Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik Yapma Suçu (TCK m. 276/1)

Öz

Çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşünü sözlü veya yazılı olarak vermesi için başvurulan gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi, bilirkişi olarak tanımlanır. Bilirkişilik kurumu tarihi çok eskilere dayanan kadim bir hukuki müessesedir. Bilirkişilerin sundukları mütalaalar, somut uyuşmazlığın çözümü bakımından hâkime yardımcı olduğundan, bilirkişiler de hâkim yardımcısı konumundadırlar. Kurumun önemine binaen bizim hukukumuz bakımından da 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ile ilk defa bilirkişilik hakkında münhasır bir Kanun çıkarılmıştır. Bahsi geçen Kanun ve sair mevzuat hükümleri gereğince bilirkişiler bakımından getirilen en önemli yükümlülüklerden bir tanesi de bilirkişinin, görevini dürüstlük kuralları çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine getirmesine ilişkin yükümlülüktür. Bilirkişilerin hazırlamış oldukları mütalaalarda gerçeğe aykırı beyanda bulunmaları onların ceza hukuku bakımından sorumlu tutulmalarını gerektirmektedir. Bu bağlamda TCK’nın 276/1. maddesinde gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma suçu düzenlenmiştir. Aynı zamanda bilirkişiler kamu görevlisi olduklarından, hazırlamış oldukları raporlarda gerçeğe aykırı mütalaada bulunmaları resmi belgede sahtecilik suçlarında fikri sahteciliği akla getirmektedir. Bu noktada bu suçlar arasındaki içtima meselesinin nasıl çözümleneceği meselesi de önem arz etmektedir. Çalışmamızda hem TCK m. 276/1’i suç inceleme yöntemine göre inceleyeceğiz hem de tartışmalı konularda çözüm önerileri getireceğiz.

Anahtar Kelimeler

• Bilirkişilik
• Gerçeğe Aykırılık
• Resmi Belgede Sahtecilik
• Fikri Sahtecilik

The Liability of the Expert in the Context of Criminal Law: The Crime of Providing False Expert Witnessing

Öz

An expert is defined as a natural or private law entity who is consulted to provide their opinion or opinion, either orally or in writing, in cases requiring expertise, specialized knowledge, or technical expertise. The institution of expert witnessing is an ancient legal institution with a long history. Because the opinions presented by experts assist the judge in resolving a specific dispute, experts also serve as assistant judges. Given the importance of this institution, Law No. 6754 on Expert Witnesses enacted for the first time in our legal system, specifically regarding expert witnesses. Pursuant to the aforementioned Law and other legislative provisions, one of the most important obligations imposed on experts is the obligation to perform their duties independently, impartially, and objectively, in accordance with the principles of honesty. Making false statements in the opinions prepared by experts entails criminal liability. In this context, Article 276/1 of the Turkish Penal Code (TCK) regulates the crime of providing false expert witness testimony. Furthermore, because experts are public officials, their reports may contain false opinions, which suggests intellectual forgery in the case of forgery of official documents. At this point, the question of how to resolve the issue of aggregation between these crimes is also crucial. In this study, we will examine Article 276/1 of the Turkish Penal Code according to the criminal investigation method and offer solutions to these controversial issues.

Anahtar Kelimeler

• Expert Witnessing
• Falsification of Truth
• Forgery of Official Documents
• Intellectual Forgery.

Kaynakça

1. Artuk, Mehmet Emin vd. Ceza Hukuku Genel Hükümler. 19. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2025.
2. Artuk, Mehmet Emin vd. Ceza Hukuku Özel Hükümler. 20. Baskı, Adalet Yayınevi , Ankara, 2022.
3. Aşçıoğlu, Çetin, “Yargılama Çalışmalarında Bilirkişi Sorunu ve (Hukuk Davalarında) Nitelendirmede Bilirkişinin Görevi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 3, Temmuz 1992, s. 349-368.
4. Aytekin-İnceoğlu, Asuman. Özel Ceza Hukuku Cilt 10 Adliyeye Karşı Suçlar. Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
5. Dönmez, Burcu. “Yeni CMK'DA Bilirkişi Kavramı”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, Özel Sayı, 2007, s. 1145-1177.
6. Ergün, Güneş Okuyucu. “Bilirkişi Raporu Üzerinde Gerçekleştirilen Sahtecilik Fiillerinin Niteliği.” İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 4, S. 1, 2013, s. 265-274.
7. Ermenek, İbrahim, vd. Bilirkişilik Temel Eğitimi Kaynak Kitabı. 2. Baskı, Adalet Bakanlığı Yayınları, Ankara, Mayıs 2025.
8. Gökcen, Ahmet. Belgede Sahtecilik Suçları. 5. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2018.

9. Hafızoğulları, Zeki / Güngör, Devrim. “Türk Ceza Hukukunda Suçların Tasnifi.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 69, 2007, s. 21-50.
10. https://karararama.yargitay.gov.tr/#
11. https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/komisyon_tutanaklari.tutanaklar? pKomKod=7&pDonem=24&pYasamaYili=4
12. Koca, Mahmut/ Üzülmez, İlhan. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 18. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2025.
13. Koca, Mahmut/ Üzülmez, İlhan. Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. 6. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2019.
14. Okur, Mustafa. “Bilirkişi Raporunda Taraf Beyanlarının Değerlendirilmesinin, Kayseri Bilirkişilik Bölge Kurulu’nun 2023/38 Disiplin No’lu Kararları Özelinde Bilirkişinin Disiplin Sorumluluğu Açısından İrdelenmesi”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 19, Sayı: 1, Nisan 2024, Sayfa: 109-147
15. Özbek, Veli Özer. Türk Hukukunda Bilirkişinin Ceza Sorumluluğu. “Ceza Hukuku Dergisi”, Cilt: 13, Sayı: 38, Aralık 2018, s. 11-23.
16. Ulukapı, Ömer, “Bilirkişi Raporu ve Bilirkişi Raporunun Delil Olarak Değeri”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 3, Aralık 2001, Sayfa: 191-207
17. Parlar, Ali/ Öztürk, Mustafa. İftira, Yalan Tanıklık ve Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik Suçları. Aristo Yayınevi, İstanbul, 2017.
18. Yokuş-Sevük, Handan. “Görevi Kötüye Kullanma Suçu.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 23, Sa. 39, Y. 2018, s. 257-316. Tanrıver, Süha. “Bilirkişinin Sorumluluğu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 56, Ocak 2005, s. 133-166.
19. Taşkın, Ahmet. “Ceza Muhakemesinde Bilirkişiye Başvurma Zorunluluğu”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, Nisan 2007, sayfa: 111-152.
20. Tahiroğlu, Bülent. “Trafik Kazalarında Ceza ve Hukuk Sorumluluğunun Belirlenmesinde Bilirkişi Raporları”. Fasikül Hukuk Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 11, Ekim 2010, s. 6-17.
21. Tezcan, Durmuş/ Erdem, Mustafa Ruhan/ Önok, R. Murat. Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku. Güncellenmiş 21. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
22. Toroslu, Nevzat. Cürümlerin Tasnifi Bakımından Suçun Hukuki Konusu. Sevinç Matbaası, Ankara, 1970.
23. Ünal, Ertuğrul. “Her Suçun Konusu Var mıdır? Tehlike Suçu-Zarar Suçu Bağlamında Hareketin Konusunun Fonksiyonuna Dair Bir Değerlendirme.” Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. 11, S. 1, 2025, s. 245-265.
24. Yenisey, Feridun. “Yeni Ceza Muhakemesi Kanunu’na Göre Tıbbi Deliller ve Bilirkişi İncelemesi”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 2, Aralık 2006, Sayfa: 309-321
25. Ünver, Yener. TCK'da Düzenlenen Adliyeye Karşı Suçlar İftira, Suç Uydurma, Suç Üstlenme, Yalan Tanıklık Ve Bilirkişilik, Suçu İhbar Etmemek Suçları. 7. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
26. Yenisey, Feridun. “Yeni Ceza Muhakemesi Kanunu’na Göre Tıbbi Deliller ve Bilirkişi İncelemesi”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 2, Aralık 2006, s. 309-321.