Veled Çelebi İzbudak’ın Mesnevî Tercümesinin Birinci Cilt Üzerinden İncelenmesi Abdülbaki Gölpınarlı Matbu Nüshası ile Karşılaştırılması

Öz

Mesnevî, edebiyatımızda Allah’ı, kâinatı, insanı ve toplumun özelliklerini anlatan dinî-tasavvufî bir konuyla ele alınmış; etkisi günümüze kadar devam etmiş bir eserdir. Mesnevî, Mevlânâ’yı ve düşüncelerini daha iyi anlayabilmek için birçok dile çevrilmiştir. Mesnevî-i Manevî’nin yazıldığı dönemden günümüze kadar ilk on sekiz beyti, birinci ciltten seçmeleri, ilk cildi ya da altı cildi olmak üzere şerh ve tercümeleri mevcuttur. Bu çalışmada, son dönem Mevlevî şeyhlerinden Veled Çelebi İzbudak’ın kendi el yazısı ile yazdığı Mesnevî Tercümesi’nin birinci cildi hakkında bilgi verilecektir. İzbudak, bu eseri Osmanlı Türkçesiyle kaleme almıştır. 1937-1940 yılları arasında kaleme alınan bu eser, XX. Yüzyılda tercüme edilen ilk mensur Türkçe çeviri olma özelliğine sahiptir. Eserin yazma nüshası, Selçuk Üniversitesi, Mevlâna Araştırmaları kütüphanesinde bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, İzbudak’ın hazırladığı Mesnevi Tercümesi’nin müellif nüshasını tanıtmak. Ayrıca Şücâeddin Onuk tarafından 1942 yılında istinsahı yapılan bu eserin nüshası ile Abdülbaki Gölpınarlı tarafından gözden geçirilip açıklama ilave edilerek Maarif Bakanlığı tarafından 1942 yılında basılan matbu Türkçe nüsha hakkında da bilgi verilecektir. Çalışmanın sonunda birinci ciltte yer alan Abdülbaki Gölpınarlı neşri ile İzbudak müellif nüshası arasındaki farklılıklar karşılaştırılacaktır. Bu eser, dönemin Osmanlı Türkçesinin özelliklerini yansıtması bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışma ile İzbudak’ın Mesnevî Tercümesi müellif nüshası, günümüz araştırmacılarına tanıtılacaktır

Anahtar Kelimeler

• Mevlâna
• Mesnevi
• İzbudak
• XX. Yüzyıl tercüme

An Analysis of Veled Çelebi Izbudak's Translation of the Masnawi through the First Volume Comparison with Abdülbaki Gölpınarlı Printed Manuscript

Öz

The Masnawi is a work of literature known for its religious, mystical subject matter that describes God, the universe, human beings, and the characteristics of society, and its influence continues to this day. The Masnawi has been translated into many languages to better understand Maulana and his thoughts. From the time it was written until today, there are commentaries and translations of the first eighteen couplets, selections from the first volume, the first volume or six volumes of the Masnawi. In this study, information will be provided on the first volume of the Masnawi translation, written in his own handwriting by Veled Chalabi Izbudak, one of the last-period Mevlevi Sheiks. Izbudak wrote this work in Ottoman Turkish. This work, written between 1937 and 1940, is the first prose translation into Turkish in the twentieth century. The manuscript copy of the work is in the library of Mualana Studies at Selçuk University. The main purpose of this study is to introduce the author's copy of the Masnavi Translation prepared by İzbudak. In addition, information will be provided on the copy of this work, transcribed by Şücaaddin Onuk in 1942, and the printed Turkish copy, revised and annotated by Abdülbaki Gölpınarlı and published by the Ministry of National Education in 1942. At the end of the study, the differences between the Abdülbaki Gölpınarlı edition in the first volume and the İzbudak author's copy will be compared. This work is important for reflecting the characteristics of Ottoman Turkish of the period. With this study, the author's copy of İzbudak's Masnavi Translation will be introduced to today's researchers.

Anahtar Kelimeler

• The Masnawi
• Izbudak
• 20th century translation

Kaynakça

1. İzbudak, Veled Çelebi (1946), Hatıralarım, İstanbul, Türkiye yay.
2. İzbudak, Veled Çelebi (1953), Mesnevi I (A. Gölpınarlı, Ed.), İstanbul, Millî Eğitim Basımevi.
3. Kabaklı, Ahmet (1973), Mesnevî. Türk Edebiyatı, I (619), İstanbul, Türkiye Yay.
4. Saygın, Muhterem (2025), Mesnevî-i Şerif’te Sabır ve Sabır Eğitimi. Journal of Scientific Mysticism and Literature (JSML)Bilimsel Tasavvuf ve Edebiyat Dergisi, 1(1), 67.
5. Öztuna, Yılmaz (1983), Mesnevî. İçinde Türk Ansiklopedisi: C. XXIV. Ankara, MEB.
6. Sayar, Ahmet, Güner (2003), Mesnevî’nin Türkçe İlk Tam ve Mensur Tercümesine Dair Not, İstanbul, Dergâh, 155, 16.
7. Genç, Süveyda (2024), İzbudak’ın Mesnevî Tercümesi – Metin ve Türkiye Türkçesine Aktarımı (I. Cilt) [Yüksek Lisans Tezi], Konya, Selçuk Üniversitesi, Mevlânâ Araştırmaları Enstitüsü.
8. Şafak, Y., & Öz, Y. (2009). Tekkeden Meclis’e Sıra Dışı Bir Çelebi’nin Anıları, İstanbul, Timaş Yayınları.

9. Temizel, A. (2009). Mevlânâ, çevresindekiler, Mevlevîlik ve eserleriyle ilgili eski harfli Türkçe eserler. Selçuk Üniversitesi Yayınları.