Mevlâna’da Felsefî Değerlendirmeler

Öz

Filozoflar düşüncelerini dil aracılığıyla ifade eder, diğer insanlarla paylaşır, onlara aktarır. Herhangi bir zihin faaliyetinin açığa vurulmasına ve bir zihinden diğer zihne aktarılmasına yarayan bir işaretler sistemi olarak tanımlayabiliriz. Dil, felsefenin yayılmasında ve paylaşılmasında önemli bir rol oynar. Dil, önemli bir iletişim aracıdır, düşünceleri iletir. Mevlânâ’nın ifadesiyle, ne kadar bilirsen bil, söylediklerin karşındakilerin anlayabileceği kadardır. Mevlânâ'nın şiirleri, şairliğin söze ve sözcüklere kazandırdığı anlamlar açısından edebiyat ve edebiyat tarihi için son derece önemlidir. Sözcüklerin yeni anlamlar kazanması ve anlatımın somuttan soyuta doğru uzanması doğudaki şiir geleneğinde belirli gelişmelerin sonucudur. Şiirde ortaya çıkan üslup farklılaşması ve konu tercihleri, Fars, Arap ve Osmanlı üslubu adları altında açıklanmaktadır. Klasik saray şairi olmanın yanı sıra daha düşündürücü, anlam yüklü bir tarzı benimsemiştir. Mevlânâ ve oğlu Sultan Veled anlamın üstünlüğünü ve maddenin değersizliğini savunmuşlardır. Edebî gelenekten yararlanılarak eski sözcüklerle, yeni ve farklı anlamlar oluşturmuşlardır. Mevlânâ'nın eserleri üzerinde bilimsel araştırmalar yapan bilim adamları onun kendinden önceki şairlerin Arapça ve Farsça şiirlerini çokça okuyup özümsediğini ifade etmektedirler. Mevlânâ'nın şiiri Farsça şiirin genel üslup özelliklerinin yanında kendine ait özellikler de taşımaktadır. Mevlânâ’nın düşüncesinde insan felsefesinin önemli bir yeri vardır. Özellikle de Mesnevisinde zaman zaman insanı çözümlemeye çalışır. Çalışmamızda Mevlânâ'dan beyitler ve hikâyelerle dil felsefesi odaklı değerlendirmeler yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Mevlâna
• Felsefe
• Anlatım
• Şiir

Evaluations on Philosophy in Mawlana

Öz

Philosophers express their thoughts through language, share them with others, and pass them on. Language is a system of signs that can be used to transfer thoughts from one mind to another. Language has an important role in spreading and sharing the philosophy. Language is an important means of communication, conveying thoughts. By the expression of Mawlana As known, the extent to which the contrary of what you say can be understood. The meanings of Mawlana's poems, poetry words, and words are very important for the history of literature and literature. The way words acquire new meanings and the way the narrative extends from abstract to abstract is the result of certain developments in the poetry tradition in the East. The stylistic differentiation and subject preferences that emerged in poetry are explained under the names of Persian, Arabic, and Ottoman styles. In addition to being a classical palace poet, he adopted a different, more thoughtful, meaningful style. Mawlana and his son, Sultan Veled, defended the superiority of the meaning and the worthlessness of the material. Using literary tradition, they created new and different meanings with old words. Scientists who have conducted research on Mawlana's works have expressed that he read and absorbed many of his predecessors' Arabic and Persian poetry. Mawlana's poetry has its own characteristics in addition to the general stylistic features of Persian poetry. In Mevlâna's mind, human philosophy has an important place. Especially in Mesnevi, he sometimes tries to solve human problems. In our work, Mevlâna will make assessments focusing on language and philosophy with couplets and stories.

Anahtar Kelimeler

• Mawlana
• poetry
• style
• language philosophy

Kaynakça

1. Aksan, D. (1978). Anlambilim ve Türk Anlambilimi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
2. Aksan, D. (1978). Anlambilim ve Türk Anlambilimi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
3. Aksan, D. (1990). Her Yönüyle Dil(Ana Çizgileriyle Dilbilim). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
4. Çubukçu, İ. A. (1983, cilt 26). Mevlânâ ve Felsefesi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, s. 97-118.
5. Gölpıanrlı, A. (1958). Mevlânâ, Hayatı ve Eserlerinden Seçmeler. İstanbul: Varlık Yayınları
6. Gölpınarlı, A. (1999). Mevlânâ Celâleddîn. Ankara: İnkılap Kitabevi
7. Kabaklı, A. (1972). Mevlâna. İstanbul: Toker Yayınevi
8. Yaylı, G. (2020, cilt 10, sayı 2). Mevlânâ Düşüncesinde Felsefe ve Hakikat. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, s. 659-669.