Sosyal Yardım Alan Bireylerin Sosyal Yardım Bağımlılık Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada sosyal yardım alan bireylerin, sosyal yardım bağımlılığı düzeylerinin çeşitli değişkenlerle ilişkisi incelenmiştir. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın katılımcılarını bir Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’nın faydalanıcıları oluşturmaktadır. Veriler kişisel bilgi formunun ve Yardım Bağımlılığı Ölçeğinin yer aldığı anket formu ile toplanmıştır. Toplam 98 katılımcıya ait veriler SPSS 26 programına aktarılmış, verilerin analizinde parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Sosyal yardım alan bireylerin, sosyal yardım bağımlılığı düzeyleri ile cinsiyet, medeni durum, yaş, meslek durumu, daha önce çalışma, İŞKUR kaydının olması, mesleki eğitim kursuna gitme, işsizlik süresi, çocuk sahibi olma, farklı bir yerden sosyal yardım alma, kök ailesinin sosyal yardım alması arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ancak ilkokul mezunu olmayan faydalanıcıların sosyal yardım bağımlılık düzeyleri ilkokul ve en az ortaokul düzeyi mezuniyete sahip olanlardan istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların, sosyal yardım bağımlılığı düzeyleri ile çocuk sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir korelasyon bulunmuştur. Sosyal yardım bağımlılığı düzeyi ile evde yaşayan kişi sayısı ve ortalama hane geliri değişkenleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif yönlü korelasyon olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları ile alanyazına katkı ve sosyal yardım sağlayan kurumlara bilgi sağlanacağı düşünülmektedir. Ülkemizde sosyal yardımların etkililiği konusunda nesnel ve ölçülebilir yöntemlerin geliştirilmesine ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal yardım bağımlılığı
• Sosyal yardımlaşma ve dayanışma
• Yoksulluk
• Sosyal hizmet

Investigation of Social Assistance Dependency Levels of Individuals Receiving Social Assistance

Öz

In this study, the relationship between individuals’ levels of social assistance dependency and various socio-demographic variables was analyzed. A relational survey model was employed in the study. The participants were beneficiaries of the Social Assistance and Solidarity Foundation. The data were collected survey form that included Social Assistance Dependency Scale. The data of a total of 98 participants were transferred to the SPSS 26, and nonparametric tests were used in the analysis of the data. No statistically significant relationship was found between social assistance dependency levels and variables such as gender, marital status, age, employment history, İŞKUR registration, participation in vocational training, duration of unemployment, number of children, length of receiving assistance, source of assistance, or support from the extended family, receiving social assistance from the root family. However, the social assistance dependency levels of beneficiaries without primary school graduation were found to be statistically significantly higher than those with primary school graduation and those with at least secondary school graduation. In addition, a statistically significant positive correlation was found between the level of social assistance dependency and the number of children. It was found that there was a statistically significant negative correlation between the level of social assistance dependency and the number of people living at home and average household income variables. The findings are expected to contribute to the literature and offer valuable insights for institutions providing social assistance. There is a need to develop objective and measurable methods for evaluating the effectiveness of social assistance in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Welfare dependency
• Social assistance dependency
• Poverty
• Social work

Kaynakça

1. Açıkalın, N. (2008). Toplumsal kaynakların dağılımındaki adaletsizliği gizleyen bir kavram olarak yoksulluk kültürü: İstanbul ve Gaziantep örnekleri. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 45(515), 17-33. https://www.ekonomikyorumlar.com.tr/files/articles/152820004396_1.pdf
2. Aksan, G. (2012). Yoksulluk ve yoksulluk kültürünün toplumsal görünümleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (27), 9-19. https://dergipark.org.tr/tr/pub/susbed/issue/61804/924468
3. Aksan, G., & Topcuoğlu, A. (2013). Yardımlaşma ve dayanışma ağlarını bir kent yoksulluğu örneği üzerinden okumak: Konya. İDEALKENT, 4(8), 250-269. https://dergipark.org.tr/tr/pub/idealkent/issue/36692/417639
4. Albayrak, E., & Birinci, M. (2024). Sosyal hizmet ve yoksulluk kültürü arasındaki ilişki. S. Paksoy, & H. Çiftçi (Eds.) Sosyal Bilimlerde Güncel Çalışmalar - 5 içinde, s. 283-344. İksad Yayınevi.
5. Andersen, D. (2020). Stuck! Welfare state dependency as lived experience. European Societies, 22(3), 317-336. https://doi.org/10.1080/14616696.2019.1616796
6. Antel, J. J. (1992). The intergenerational transfer of welfare dependency: Some statistical evidence. The Review of Economics and Statistics, 74(3), 467-473. https://doi.org/10.2307/2109491
7. Arslan, N. (2014). Sosyal yardımlar ve istihdam ilişkisinin incelenmesi: Sivas ilinde bir alan araştırması. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 16-31. https://dergipark.org.tr/tr/pub/euljss/issue/6285/84338
8. Arthur, D. (2021). Welfare dependency: the history of an idea. Research Paper Series, 2021-22, Parliament of Australia, Canberra. https://www.researchgate.net/publication/371603102_Welfare_dependency_the_history_of_an_idea

9. Başer, D., & Kırlıoğlu, M. (2020). Türkiye'deki sosyal yardım sistemine yönelik sosyal hizmet uzmanlarının deneyimleri. Toplum ve Sosyal Hizmet 31(4), 1486-1513. https://doi.org/10.33417/tsh.732889
10. Bilen, M., & Şan, M. (2006). Yoksulluk kültürü ye Türkiye'de yoksulluk sorunu. Sivil Toplum, 4(13), 167-178. https://www.researchgate.net/publication/338162777
11. Blunden, A. (2022). Nancy Fraser on welfare dependency. Hegel, Marx and Vygotsky Essay on Social Philosophy içinde, 360-373, Brill.
12. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu, (BOÜN-SPF). (2022). Türkiye’de eşitsizlikler: Kalıcı eşitsizliklere genel bir bakış. https://spf.bogazici.edu.tr/sites/spf.boun.edu.tr/files/1439796553_turkiyede_esitsizlikler_spf_0.pdf
13. Christopher, Y. M. (2017). Welfare dependency and work ethic: a quantitative and qualitative assessment. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Wright State Üniversitesi.
14. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (E. Karadağ, Çev.), Nobel Akademik.
15. Çekici, O., & Bayrakcı, E. (2024). Yoksullukla baş etmede sürdürülebilir tarım politikaları. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 6(1), 87-100. https://doi.org/10.51124/jneusbf.2024.76
16. Çiftçi, A., & Gümüş, İ. (2024). Yoksulluk kültürü yaklaşımının eleştirisi: Türkiye’den aile ve yoksulluk ilişkisine dayalı kanıt. Akademik Hassasiyetler, 11(24), s. 536-566. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1263202
17. de Haan, M., & Schreiner, R. C. (2018). The intergenerational transmission of welfare dependency. CeSifo Working Paper Series No.7140. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3237303
18. Demir Şeker, S. (2008). Türkiye'de sosyal transferlerin yoksulluk üzerindeki etkileri. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Turkiyede-Sosyal-Transferlerin-Yoksulluk-Uzerindeki-Etkileri_Sirma-Demir-Seker.pdf
19. Dobewall, H., Sirniö, O., & Vaalavuo, M. (2023). Does social disadvantage persist over generations due to an uneven distribution of mental health diagnoses? A longitudinal investigation of Finnish register data. Social Science & Medicine, 330. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2023.116037
20. Edmark, K., & Hanspers, K. (2015). Is welfare dependency inherited? Estimating causal welfare transmission effects using Swedish sibling data. European Journal of Social Security, 17(3), 338-360. https://doi.org/10.1177/138826271501700302
21. Garrett, P. M. (2015). Words matter: deconstructing “Welfare dependency” in the UK. Critical and Radical Social Work, 3(3), s. 389-406. https://doi.org/10.1332/204986015X14382412317270
22. Gümüş, B., & Acar, M. (2023). Türleri, nedenleri ve boyutlarıyla Türkiye’de ve Dünya’da yoksulluk sorunu. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 92-105. https://doi.org/10.51124/jneusbf.2023.51
23. Günaydın, D. (2023). Sosyal yardım sorunu olarak sosyal yardım bağımlılığı. JSPC, (84), s. 15-26. https://doi.org/10.26650/jspc.2023.84.1133844
24. Güneş, M. (2012). Yoksullukla mücadelede sosyal yardımların bir kamu yönetimi politikası olarak sürdürülebilirliği. SUSEAD, 12(24), 149-184. https://dergipark.org.tr/en/pub/susead/issue/28411/302309
25. Hansen, H. (2009). The dynamics of social assistance recipiency: Empirical evidence from Norway. European Sociological Review, 25(2), 215-231. https://doi.org/10.1093/esr/jcn040
26. Hayes, A. F., & Coutts, J. J. (2020). Use omega rather than Cronbach’s alpha for estimating reliability. But…. Communication methods and measures, 14(1), 1-24. https://doi.org/10.1080/19312458.2020.1718629
27. Ilmakunnas, I., & Moiso, P. (2019). Social assistance trajectories among young adults in Finland: What are the determinants of welfare dependency? Social Policy & Administration, 53(5), 693-708. https://doi.org/10.1111/spol.12413
28. Jensen, T. (2014). Welfare commonsense, poverty porn and doxosophy. Sociological Research Online. https://doi.org/10.5153/sro.3441
29. Kalaycı, S. (2015). Yoksulluk kültürü ve sosyal dayanışma geleneği-Yunus Emre Kültür Vakfı örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://hdl.handle.net/11492/4692
30. Karadoğan, E. (2015). Sosyal yardımların psikososyal mitleri. Çalışma ve Toplum, 3(46). https://dergipark.org.tr/tr/pub/ct/issue/71789/1155176
31. Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (İkinci yazım, 38. b.). Nobel.
32. Kutlu, D. (2016). Türkiye'de sosyal yardım ve istihdam ilişkisinin güncel boyutları: Kurumsal ve sosyolojik bir çözümleme. Mülkiye Dergisi, 101-141. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mulkiye/issue/37409/432792
33. Küçükali, A. (2015). Sosyal yardımların seçmen tercihleri üzerindeki etkileri. Journal of Graduate School of Social Sciences, 19(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/issue/2839/38766
34. Lewis, O. (1963). The cultere of poverty. Trans-action, (1), 17-19. https://doi.org/10.1007/BF03182237
35. Marttila, A., Whitehead, M., Canvin, K., & Burström, B. (2010). Controlled and dependent: experiences of living on social assistance in Sweden. International Journal of Social Welfare, 19(2), 142-151. https://doi.org/10.1111/j.1468-2397.2009.00638.x
36. Moore, K. A. (1978). Teenage childbirth and welfare dependency. Family Planning Perspectives, 10(4), 233–235. https://doi.org/10.2307/2134271
37. Nurdoğan, A. K. (2022). Sosyal Yardım Bağımlılık Ölçeğinin geliştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekoklu Dergisi, 25(1). https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1050252
38. O'Connor, B. (2001). The intellectual origins of ‘Welfare Dependency’. AJSI, 221-236. https://doi.org/10.1002/j.1839-4655.2001.tb01100.x
39. Öğülmüş, S. (2011). Sosyal yardım algısı ve yoksulluk kültürü. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi (26), 83-96. https://doi.org/10.21560/spcd.29661
40. Özdoğan, F. (2009). Yoksulluk kültürü kavramına eleştirel bir bakış. (Yayınlanmamış Sosyal Yardım Uzmanlık Tezi). Ankara: T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü. https://www.aile.gov.tr/uploads/sygm/uploads/pages/uzmanlik-tezleri/12-yoksulluk-kulturu-yaklasimina-elestirel-bir-bakis-fatih-ozdogan.pdf
41. Özkan, A. F. (2021). On dokuzuncu yüzyıl Türk romanında acıma veya merhamet uyandıran bir durum olarak yoksulluk. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 5(1), 48-65. http://dx.doi.org/10.51117/metder.2021.9
42. Pekel, E. (2019). Eğitim ve istihdam ilişkisinin değerlendirilmesi. XI. International Balkan and Near Eastern Social Sciences Congress Proceedings Book, 268-276. 9-10 Mart 2019, Tekirdağ. https://eprints.uklo.edu.mk/id/eprint/7572/1/ibaness_tekirdag_proceedings_draft_3.pdf
43. Robins, P. K. (1986). Child support, welfare dependency, and poverty. The American Economic Review, 76(4), 768-788. https://www.jstor.org/stable/1806073
44. Savcı Köroğlu, İ. (2022). Yeni yoksulluk türleri ve sosyal dışlanma. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 100-116. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1011941
45. Saygı Doğru, E. (2020). Yoksulların ve SYDV görevlilerinin kendi deneyimleri çerçevesinde bir utanç ve mücadele meselesi olarak "Yoksulluk ve sosyal yardım". Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(3), 925-945. https://doi.org/10.33630/ausbf.729053
46. Schmidt, L., Weisner, C., & Wiley, J. (1998). Substance abuse and the course of welfare dependency. AJPH, 88(11), 1616-1622. https://ajph.aphapublications.org/doi/abs/10.2105/AJPH.88.11.1616
47. Schmitz, S. (2017). The effects of Germany’s new minimum wage on employment and welfare dependency. Discussion Paper No. 2017/21. https://hdl.handle.net/10419/167586
48. Solomon, P., & Draine, J. (2010). An overview of quantitative research methods. B. A. Thyer (Eds) The handbook of social work methods (2nd Ed.) içinde, s. 26-32. Sage.
49. Stepherd, A., Wadugodapitiya, D., & Evans, A. (2011). Social assistance and the'dependency syndrome'. Poverty Research Centre Policy Brief No. 22. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1765933
50. Surrender, R., Noble, M., Wright, G., & Ntshongwana, P. (2010). Social assistance and dependency in South Africa: An analysis of attitudes to paid work and social grants. Journal of Social Policy, 39(2), 203-221. https://doi.org/10.1017/S0047279409990638
51. Şahin, H. (2018). Yoksulluğun gündelik hayat üzerinden analiz edilmesinde anahtar bir kavram: Hayatta kalma stratejileri üzerine yapısal bir çalışma. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 25(1), 133-153. https://doi.org/10.18657/yonveek.419182
52. Taşçı, F. (2008). Sosyal yardım yapma(ma) gerekçeleri üzerine yaklaşımlar. Kamu-İş, 9(4). https://www.academia.edu/32723097/Sosyal_Yard%C4%B1m_Yapma_ma_Gerek%C3%A7eleri_%C3%9Czerine_Yakla%C5%9F%C4%B1mlar_pdf
53. US Department of Health and Human Services. (2007). ASPE Research Brief. Washington, DC.
54. Usta, Ş. (2020). Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları (SYDV) nın sunmuş olduğu sosyal yardımların işlevsellik durumu: Bartın örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CG8WvdvvxJP04Unr7Yecf6w-19BC5k9hRiWMR99FxjZrg586GqduekdaFUSZOsrC
55. Wang, S., Han, K., Zhao, X., & Yang, Y. (2024). Welfare dependency of urban dibao in China: Index construction and its antecedents. Asia Pacific Journal of Social Work and Development, 1-22. https://doi.org/10.1080/29949769.2024.2420892
56. Wiggan, J. (2012). Telling stories of 21st century welfare: The UK Coalition Government and the neo-liberal discourse of worklessness and dependency. Critical Social Policy, 32(3), 383-405. https://doi.org/10.1177/0261018312444413
57. Yalçın, M. (2021). Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından sosyal yardım alan kadınların bazı sosyo-demografik özellikleri ile yoksullukla bağlantılı deneyim ve görüşleri. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 7(13), s. 259-282. https://doi.org/10.52096/jsrbs.6.1.7.13.14
58. Yazıcıoğlu, Y. & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara.