Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi

Özge Şahin; Mehmet Burak Taşkın; Emre Can Kaya

doi:10.17100/nevbiltek.210981

Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi

Öz

Marul (Lactuca sativa L.) ve soğan (Allium cepa L.) bitkilerinin gelişimi ve mineral element alımına fosfor (P) uygulamasının etkisini araştırmak üzere Triple süper fosfat (TSP, %42 P₂O₅) gübresinden 0, 50, 100, 200, 400 mg kg^-1P uygulanmıştır. Marul bitkisinde en yüksek kuru ağırlığa 50 mg kg^-1 P düzeyinde ulaşılırken, soğan bitkisinde 200 mg kg^-1 P düzeyinde ulaşılmıştır. Artan miktarda uygulanan fosfor ile marul bitkisinin P, Br, Rb konsantrasyonlarının arttığı, Ca, S, Fe, Zn, Mn, Ti, Sr ve Ba konsantrasyonlarının azaldığı belirlenmiştir. Fosfor uygulamasına bağlı olarak bitkilerin Si ve Ni konsantrasyonlarında önemli bir değişim olmamıştır. Artan düzeyde uygulanan fosfora bağlı olarak soğan bitkisinin P, As, Rb, Ba konsantrasyonları artarken Cu, Ti ve Co konsantrasyonları azalmıştır. Fosfor uygulaması, soğan bitkisinin K ve S konsantrasyonunu artırmıştır. Marul bitkisinin K konsantrasyonuna etkisi istatistik olarak önemsiz olurken yüksek P düzeyleri S konsantrasyonunu azaltmıştır. Her iki bitkinin Fe konsantrasyonu P uygulamasına bağlı olarak azalmıştır. En yüksek Br konsantrasyonu her iki bitkide de 400 mg kg^-1 P uygulamasında belirlenmiştir. Artan düzeyde uygulanan fosfor ile bitkilerin özellikle bitkiler için mutlak gerekli olmayan mineral konsantrasyonlarının arttığı bu artışın çevre kirliliğinin yanı sıra insan sağlığını olumsuz etkileyebileceği için aşırı fosforlu gübre kullanımından kaçınılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

marul, soğan, fosfor, mineral element

Kaynakça

Brinck J.N., “World Resources of Phosphorus. In: Phosphorus in the Environment: Its Chemistry and Biochemistry” Ciba Faundation Sym, 57, 23- 63, 1978
Korkmaz K., “Kireçli Toprakların Fosfor Durumlarının Belirlenmesi ve fosfor Uygulamasının Mısır Verimine Etkisi” Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi,136s, Adana, 2005
Güneş A., Alpaslan M., İnal, A., “Bitki Besleme ve Gübreleme” Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, 1514, 307, 2000
Eyüboğlu F., “Türkiye Topraklarının Verimlilik Durumu” T.C. Başbakanlık KHGM, Toprak ve Gübre Araştırma Enst. Md. Yayınları. Genel Yayın No: 220, Teknik Yayın No: T-67,1999
Özyağcı M.A., Aydoğan M., Bayraklı B., Kesim E., Şeker F., Dengiz O., Urla Ö., Yıldız H., Ünal E. “Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Tarım Topraklarının Bitki Besin Maddesi ve Potansiyel Toksik Element Kapsamlarının Belirlenmesi, Veri Tabanının Oluşturulması ve Haritalanması”, GTHB, Karadeniz Tarımsal Araştırma Enst. Müd. TAGEM-BB-08020201H1, Samsun, 2013
Mengel K., Kirkby E.A., “Principles of Plant Nutrition” 4. ed. Int. Potash. Inst. Inst. Bern, Switzerland, 655, 1987
Rodriguez D., Andrade F.H., Goudriaan, J., “Does Assimilate Supply Limit Phosphorus Availability”, Field Crops Research, 67, 227-238, 2000
Gallet A., Flish R., Ryser J., Frossard E., Sinaj S., “Effect of Phosphate Fertilization on Crop Yield and Soil Phosphorus Status”, Jounal of Plant Nutrition Science, 166, 568-578, 2003

Fransson A., Aarle I.M., Olsson P.A., Tyler G., “Plantago Lanceolata L. Phosphorus Fractions”, Plant and Soil, 248, 285-295, 2003
Gahoonia T.S., Nielsen E.N., Ole B.L., “Phosphorus (P) Acquisition of Cerea Fertilization”, Plant and Soil, 211, 269-281, 1999
Holford I.C.R., “Soil Phosphorus- Its Measurement and Its Uptake by Plants”, Australian Journal Soil Research, 35, 227-239, 1997
Richardson A.E., “Soil Microorganisms and Phosphorus Avability”, Soil Biota, 17, 50-62, 1994
Daroub S.H., Gerakis A., Itchie J.T., Friesen K.D., Ryan, J., “Development of a Soil-Plant Phosphorus and Weathered Tropical Soils”, Agricultural Systems, 76, 1157-1181, 2003
Leytem A.B., Westermann D.T., “Phosphate Sorption by Pacific Northwest Calcareous Soils”, Soil Science, 168, 368-375, 2003
Shibata R., Yano, K., “Phosphorus Acquisition from Non-Labile Sources in Peanut and Pigeonpea with Mycorrhizal Interaction”, Applied Soil Ecology, 24, 133-141, 2003
Zhu Y., Smith F.A., Smith S.E., “Phosphorus Efficiencies and Responses of Barley (Hordeum vulgare L.) to Arbuscular Mycorrhizal Fungi Grown in Highly Calcareous Soil”, Mycorrhiza, 13, 93–100, 2003
Shin H., Shin H. S., Dewbre G.R., Harrison M., Transport in Arabidopsis: Pht1;1 and Pht1; 4 play a major Role in Phosphate Acquisition from Both Low and High Phosphate Environments”, The Plant Journal, 39, 629-642, 2004
Köleli, N., Kantar Ç., Fosfat kayası, Fosforik Asit ve Fosforlu Gübrelerdeki Toksik Ağır Metal (Cd, Pb, Ni, As) Konsantrasyonu”, Ekoloji, 55, 1-5, 2005
Mortvedt J.J., Beaton J.D. , “Heavy Metal and Radionuclide Contaminantants in Phosphate Fertilizers”, Phosphorus in the Global Environment - chap 6, 1-14, 2001
Nanthi S.B., Domy C.A., Ravi N., “Role of Phosphorus in (Im)Mobilization and Mioavailability of Heavy Metals in the Soil-Plant System”, Reviews Environmental Contaminatian and Toxicology, 177, 1-44, 2003
Sabiha- Javied T.M., Chaudhry M.M., Tufail M., Irfan N., “Heavy Metal Pollution from phosphate Rock Used for the Production of Fertilizer in Pakistan”, Microchemical Journal, 91, 94–99, 2009
Atafar Z., Mesdaghinia A., Nouri J., Homaee M., Yunesian M., Ahmadimoghaddam M., Mahvi A.H., “Effect of Fertilizer Application on Soil Heavy Metal Concentration”, Environmental Monitoring and Assessment, 160, 83–89, 2010
Alpaslan M., Güneş A., İnal A., “Deneme Tekniği”, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No: 1501, 455, Ankara, 1998.
Anonymous, “Soil Survey Stuff”, Soil Survey Manual. Agric. Res. Administration, USDA Handbook, 18, 340-37, 1951
Bouyoucos G.J.A., “Realibration of Hydrometer for Making Mechanical Analysis of Soil”, Agronomy Journal, 43, 434-438, 1951
Anonymous, “Soil Survey Division Staff”, Soil survey manual, Soil Conservation Service, U.S. Department of Agriculture Handbook, 18, 1993
Jackson M.L., “Soil Chemical Analysis”, Prentice-Hall, Inc. Englewood Cliffs, New Jersey, USA, 1-498, 1958
Richards L.A., “Diagnosis and Improvement of Saline and Alkaline Soils”, U.S. Dept. of Agr. Handbook No: 60, 1954
Hızalan E., Ünal H., “Topraklarda Önemli Kimyasal Analizler”, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, 278, 1966.
Bremner J.M., “Total Nitrogen Methods of Soil Analysis .Part 2.Chemical and Microbiological Properties”, Ed. C. A. Black. Amer. Soc.of Agron. Inc. Pub. Agron.Series, No: 9, Madison, Wisconsin, U.S.A. 1149-117, 1965
Olsen S.R., Cole C.V., Watanabe F.S., Dean N.C., “Estimation of Available Phosphous in Soil by Extraction with Sodium Bicorbonate”, U. S. Dept.of Agr.Cir., 939, Washington. D. C, 1954
Pratt P.F., “Methods of Soil Analysis Part 2. Chemical and Microbiological Properties” ed.c. a. black. American Sociol of Agronomy. Inc. Pub. Agron, Series No. 9, 1965
Lindsay W.L., Norvell W.A., “Development of a DTPA Micronutrient Soil Test”, Soil Scien Society of American Proceding, 35, 600-602, 1969
Gunes, A. Inal, A., Kadioglu, Y.K., “Determination of Mineral Element Concentrations in Wheat, Sunflower, Chickpea and Lentil Cultivars in Response to P Fertilization by Polarized Energy Dispersive X-ray ffuorescence”, X-Ray Spectrometry, 38, 451-462, 2009
Gunes A., Inal A Bagcı E.G., Kadioglu Y.K., “Combined Effect of Arsenic and Phosphorus on Mineral Element Concentrations of Sunflower”, Communications in Soil Science and Plant Analysis, 41, 361-372, 2010
Chuparina E.V., Gunicheva T.N., “Nondestructive X-ray Fluorescence Determination of Some Elements in Plant Material”, Journal of Analytical Chemistry, 58, 856-861, 2003
Malak A.E.R., Al-Ashkar A.E., The effect of Different Fertilizers on the Heavy Metals in Soil and Tomato Plant, Australian Journal of Basic and Applied Science, 1, 300-306, 2007
Zhang M.K., He Z.L., Calvert D.V., Stofella P.J., Yang X.F., Lamb E.M., “Accumulation and Partitioning of Phosphorus and Heavy Metals in a Sandy Soil Under Long-Term Vegetable Crop Production”, Journal of Environmental Science and Health, 38, 1991-1995, 2003
Sönmez İ, Kaplan M., Sönmez S., “Kimyasal Gübrelerin Çevre Kirliliği Üzerine Etkileri ve Çözüm Önerileri”, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Derim Dergisi, 25, 24-34, 2008
Okçu M., Tozlu E., Kumlay A.M., Pehluvan M., “Ağır Metallerin Bitkiler Üzerine Etkileri”, Alınteri, 17(B), 14-26, 2009
Bağdatlıoğlu, N., Nergiz C., Ergönül P.G., “ Genellikle Salata Olarak Tüketilen Bazı Yeşil Sebzelerde Kurşun ve Kadmiyum Düzeylerinin Araştırılması”, Türkiye 10. Gıda Kongresi, 21-23 Mayıs 2008, Erzurum, 2008

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Özge Şahin

Mehmet Burak Taşkın

Emre Can Kaya

Yayımlanma Tarihi

4 Nisan 2016

Gönderilme Tarihi

3 Temmuz 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 5

DOI

https://doi.org/10.17100/nevbiltek.210981

IZ

https://izlik.org/JA53ZE79LC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahin, Ö., Taşkın, M. B., & Kaya, E. C. (2016). Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5, 150-160. https://doi.org/10.17100/nevbiltek.210981

AMA

1.Şahin Ö, Taşkın MB, Kaya EC. Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2016;5:150-160. doi:10.17100/nevbiltek.210981

Chicago

Şahin, Özge, Mehmet Burak Taşkın, ve Emre Can Kaya. 2016. “Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi”. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi 5 (Nisan): 150-60. https://doi.org/10.17100/nevbiltek.210981.

EndNote

Şahin Ö, Taşkın MB, Kaya EC (01 Nisan 2016) Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi 5 150–160.

IEEE

[1]Ö. Şahin, M. B. Taşkın, ve E. C. Kaya, “Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi”, Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, c. 5, ss. 150–160, Nis. 2016, doi: 10.17100/nevbiltek.210981.

ISNAD

Şahin, Özge - Taşkın, Mehmet Burak - Kaya, Emre Can. “Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi”. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi 5 (01 Nisan 2016): 150-160. https://doi.org/10.17100/nevbiltek.210981.

JAMA

1.Şahin Ö, Taşkın MB, Kaya EC. Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2016;5:150–160.

MLA

Şahin, Özge, vd. “Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi”. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, c. 5, Nisan 2016, ss. 150-6, doi:10.17100/nevbiltek.210981.

Vancouver

1.Özge Şahin, Mehmet Burak Taşkın, Emre Can Kaya. Fosfor Uygulamasının Marul ve Soğan Bitkilerinin Mineral Element Konsantrasyonlarına Etkisi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 01 Nisan 2016;5:150-6. doi:10.17100/nevbiltek.210981

Cited By

Adıyaman’da Eğimli Akarsu Seki Topraklarının Sürdürülebilir Kullanımı için Öneriler

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.29133/yyutbd.305112

Bitkinin fosfor alımına vermikompost ve farklı fosfor dozlarının birlikte etkisi

Mediterranean Agricultural Sciences

https://doi.org/10.29136/mediterranean.596042