Derleme

Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936)

Cilt: 15 Sayı: 3 29 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936)

Öz

Dersim isyanı (1937-1938) öncesinde, bölgedeki aşiret yapısı ve toplumsal düzen oldukça önemli bir rol oynamaktaydı. Dersim, tarihsel olarak zorlu coğrafi koşulları ve ayrılıkçı kültürel özellikleriyle tanınan bir bölgeydi. Aşiretler, bu bölgedeki yerleşik düzenin temel taşlarını oluşturuyordu ve Osmanlı döneminden itibaren büyük bir güç kazanmışlardı. Dağlık ve engebeli arazisi sayesinde, aşiretler bağımsızlıklarını koruyabilmişlerdi. Genellikle birbirleriyle bağlantılı ancak bağımsız yönetimler olarak varlıklarını sürdüren aşiretlerin her biri kendi reisine sahipti ve bu reisler, kendi aşiretleri üzerinde önemli bir otoriteye sahipti. Türkiye Cumhuriyeti, özellikle 1930 yılından itibaren Dersim bölgesinin kontrolünü sağlamak amacıyla harekete geçti. Bu dönemde aşiret liderleri, askeri ve ekonomik güçlerini korumaya çalışarak merkezi hükümetin politikalarına karşı direniş gösterdiler. Devlet yetkililerinin kararlı çabaları sonucunda 1936 yılı itibarıyla bölgede kısmen de olsa bir hâkimiyetin sağlandığı görülmektedir. Bu makalenin ana amacı, Dersim isyanı öncesini kapsayan 1930 ile 1936 yılları arasındaki dönemde aşiretlerin devletle ve birbirleriyle olan ilişkilerini incelemektir. Makalenin hazırlanmasında Başkanlık Cumhuriyet Arşivi, hatıralar ve konuyla ilgili telif eserlerden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akbulut, A. (2020). IV. Umumi Müfettişliğin Kurulması ve Dersim İsyanlarına Giden Süreç. Anasay, 4 (12), 39-58. https://doi.org/10.33404/anasay.690729
  2. Akekmekçi, T. - Pervan, M. (2011). Dersim Harekatı ve Cumhuriyet Bürokrasisi (1936-1950). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  3. Akyürekli, M. (2016). Dersim Kürt Tedibi 1937-1938. Tarih Kulübü Yayınları.
  4. Arabacı, C. (2017). Dersim Olayı, Bir Jakobenizm Faciası Mı? Medeniyet ve Toplum Dergisi, 1 (2), 33-103. Başkanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), 110-740-23: 4; 110-740-23: 6; 110-740-23: 7-12; 110-740-23: 13,15; 110-740-23: 15-17; 110-740-23: 17-18; 110-741-2: 2-4; 110-741-4: 3; 110-741-10: 3; 110-741-11: 3-4; 110-741-12: 3; 110-741-13: 3,7; 110-741-13: 3-4,11,15; 110-741-13: 5; 110-741-13: 8; 110-741-15: 3; 110-741-15: 3-5; 110-741-15: 7-8; 110-741-15: 10-11; 110-741-15: 11; 110-741-15: 14; 110-741-16: 3; 110-741-18: 5-6; 110-741-18: 7-8; 110-741-19: 3; 110-741-20: 3-5; 110-742-1: 6-7; 111-743-2: 3; 111-743-3: 3; 111-743-4: 3; 111-743-5: 3; 111-743-6: 5; 111-743-7: 3, 5; 111-743-8: 3-4, 6; 111-743-10: 4-7; 111-743-11: 2-3; 111-743-13: 3-7; 113-779-1: 6-7; 115-803-22: 3.
  5. Baykara, B. (1982). Dersim 1937. Akyar Yayınları.
  6. Bulut, F. (2013). Dersim Raporları. Evrensel Basın Yayın.
  7. Dersimi, N. (1952). Kürdistan Tarihinde Dersim. Ani Matbaası.
  8. Dersimi, N. (1979). Dersim Tarihi. Eylem Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

26 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2025

Kabul Tarihi

16 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Sert, Ş. (2025). Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(3), 1728-1742. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1615230
AMA
1.Sert Ş. Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15(3):1728-1742. doi:10.30783/nevsosbilen.1615230
Chicago
Sert, Şahin. 2025. “Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936)”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 (3): 1728-42. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1615230.
EndNote
Sert Ş (01 Eylül 2025) Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 3 1728–1742.
IEEE
[1]Ş. Sert, “Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936)”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 3, ss. 1728–1742, Eyl. 2025, doi: 10.30783/nevsosbilen.1615230.
ISNAD
Sert, Şahin. “Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936)”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15/3 (01 Eylül 2025): 1728-1742. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1615230.
JAMA
1.Sert Ş. Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15:1728–1742.
MLA
Sert, Şahin. “Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936)”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 3, Eylül 2025, ss. 1728-42, doi:10.30783/nevsosbilen.1615230.
Vancouver
1.Şahin Sert. Dersim İsyanı öncesi bölge aşiretleri üzerine bir inceleme (1930-1936). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Eylül 2025;15(3):1728-42. doi:10.30783/nevsosbilen.1615230