Örgütsel desteğin örgütsel güven üzerindeki etkisinde yaşam doyumunun aracılık rolü: Özel hastanede bir uygulama

Öz

Bu çalışmanın ana amacı örgütsel desteğin örgütsel güven üzerindeki etkisinde yaşam doyumunun aracılık rolünü incelemektir. İnsan bedeni hassasiyeti, enfeksiyon riski, toplum sağlığı, acil durum, pandemi riski gibi durumlar düşünüldüğünde sağlık çalışanlarının çok önemli bir mesleği icra ettikleri söylenebilir. Bu durumda sağlık çalışanları ile ilgili örgütsel davranış değişkenlerini incelemek hem literatüre hem de uygulayıcılara önemli katkılar sunmaktadır. Sağlık çalışanlarının yaşam boyunca beklentilerinin, gereksinimlerinin karşılanması çalıştıkları kuruma olan güveni yükseltmek ve performanslarını daha iyi hale getirmek adına önemlidir. Çalışmada kantitatif (nicel) araştırma yöntemlerinden korelasyonel (ilişkisel) araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler İstanbul ilinde bir özel hastanede tam sayım yöntemi kullanılarak anket tekniği ile 360 sağlık çalışanından elde edilmiştir. Toplanan verilere frekans analizi, doğrulayıcı faktör analizi, normallik testi, yapısal geçerlilik analizi, regresyon analizi ve path analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda örgütsel desteğin yaşam doyumu ve örgütsel güven üzerinde pozitif yönde etkisinin olduğu sonucu tespit edilmiştir. Path analizi sonucunda ise yaşam doyumunun kısmi aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel Destek
• Örgütsel Güven
• Yaşam Doyumu
• Özel Hastane

The mediating role of life satisfaction in the effect of organizational support on organizational trust: An application in a private hospital

Öz

The main purpose of this study is to examine the mediating role of life satisfaction in the effect of organizational support on organizational trust. Considering the sensitivity of the human body, the risk of infection, public health, emergency situations and pandemic risks, it can be said that healthcare professionals perform a very important profession. In this case, examining the organizational behaviour variables of healthcare workers provides important contributions to both the literature and practitioners. Meeting the expectations and needs of healthcare workers throughout their lives is important to increase trust in the institution they work for and to improve their performance. The relational research method, which is one of the quantitative research methods, was used in the study. Data were obtained from 360 healthcare workers in a private hospital in Istanbul using the full count method and a survey technique. Frequency analysis, confirmatory factor analysis, normality test, structural validity analysis, regression analysis and path analysis were applied to the collected data. As a result of the analyzes, it was detected that organizational support has a positive effect on life satisfaction and organizational trust. As a result of the path analysis, it was determined that life satisfaction has a partial mediating effect.

Anahtar Kelimeler

• Organizational Support
• Organizational Trust
• Life Satisfaction
• Private Hospital

Kaynakça

1. Ab Hamid, M. R., Sami, W., & Sidek, M. M. (2017). Discriminant validity assessment: Use of Fornell & Larcker criterion versus HTMT criterion. In Journal of Physics: Conference Series. IOP Publishing.
2. Akşit Aşık, N. (2010). Çalışanların iş doyumunu etkileyen bireysel ve örgütsel faktörler ile sonuçlarına ilişkin kavramsal bir değerlendirme. Türk İdare Dergisi, 467(6), 31-51.
3. Altaş, S. S. (2021). Sağlık çalışanlarının örgütsel özdeşleşme, örgütsel bağlılık, örgütsel güven ve örgütsel destek algıları arasındaki ilişkiler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 875-891. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1171
4. Altunışık, R., Çoşkun R., Bayraktaroğlu S., Yıldırım E., (2010). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Spss Uygulamalı. 6. Basım, Sakarya Yayıncılık.
5. Appleton, S., & Song, L. (2008). Life satisfaction in urban China: Components and determinants. World Development, 36(11), 2325-2340.
6. Armstrong‐Stassen, M., & Ursel, N. D. (2009). Perceived organizational support, career satisfaction, and the retention of older workers. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 82(1), 201-220. https://doi.org/10.1348/096317908X288838
7. Aslan, H., & Yılmaz, E. (2013). The study of teachers’ general cynicism inclinations in terms of life satisfaction and other variables. Creative Education, 4(9), 588-591. https://doi.org/10.4236/ce.2013.49084
8. Avşaroğlu, S., Deniz, M., & Kahraman, A. (2005). Teknik öğretmenlerde yaşam doyumu iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14), 115-129.

9. Bakan, İ., Erşahan, B., Oğuz, M., Bakan, A. Z., & Keleş, R. (2024). Yaşam doyumu ve duygusal emeğin örgütsel nostalji üzerindeki etkisi: Sağlık çalışanları üzerinde bir alan araştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 612-623. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1539668
10. Baker, M. A., & Kim, K. (2024). The impacts of organizational support and customer incivility on employee vulnerability and job performance: The moderating role of employee mental health. International Journal of Hospitality Management, 118, 103686. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2023.103686
11. Baş, M. (2022). Kişi-örgüt uyumu ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkide psikolojik sahiplenmenin aracı, yaşam doyumunun düzenleyici rolü. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 81-101. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1101376
12. Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö., & Köklü, N. (2018). Sosyal bilimler için istatistik. Pegem Akademi.
13. Cazan, A. M., & Năstasă, L. E. (2015). Emotional intelligence, satisfaction with life and burnout among university students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 180, 1574-1578. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.02.309
14. Coad, A., & Binder, M. (2014). Causal linkages between work and life satisfaction and their determinants in a structural VAR approach. Economics Letters, 124(2), 263-268. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2014.05.021
15. Cole, D. A. (1987). Utility of confirmatory factor analysis in test validation research. Journal of consulting and clinical psychology, 55(4), 584. https://doi.org/10.1037/0022-006X.55.4.584
16. Çetin Aslan, E., Türkmen, İ., & Top, M. (2023). The effect of macro‐control and organizational support perception on nurses and physicians intention to quit during the COVID‐19 pandemic. Journal of Nursing Scholarship, 55(4), 843-852. https://doi.org/10.1111/jnu.12849
17. Çeven, H. B., Büyükgöze-kavas, A., & Kirazcı, F. (2024). Çalışan yetişkinlerde çalışma iradesi, kariyer uyumluluğu ve dengeli yaşam: iş ihtiyaçları doyumunun aracılık rolü. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 812-828. https://doi.org/10.11616/asbi.1393431
18. Çevik, C., & Keş, A. U. (2024). Tükenmişlik sendromu ve sektörlerdeki düzeyi üzerine bir meta analiz. Kapanaltı Dergisi, (5), 30-44. https://doi.org/10.62080/kmfed.1416967
19. Çivilidağ, A. (2015). Öğretim elemanlarında örgütsel sinizm ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracı rolü. İş, Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 17(4), 259-286.
20. Demirkaya, H., & Kandemir, A. Ş. (2014). Örgütsel adaletin boyutları ile örgütsel güven arasındaki ilişkinin analizine yönelik bir işletme incelemesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2), 263-279.
21. Di Stefano, G., Venza, G., Cascio, G., & Gaudiino, M. (2018). The role of organizational trust and organizational support on employees' well-being. La Medicina del lavoro, 109(6), 459-470. https://doi.org/10.23749/mdl.v110i6.7389
22. Diener, E., (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542−575. https://doi.org/10.1037/0033-2909.95.3.542
23. Diener, E. D., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
24. Doğan, A., Ertuğrul, B., & Akin, K. (2024). Examination of workload perception, burnout, and perceived organizational support in emergency healthcare professionals: A structural equation model. Nursing & Health Sciences, 26(1), e13092. https://doi.org/10.1111/nhs.13092
25. Doney, P. M., Cannon, J. P., & Mullen, M. R. (1998). Understanding the influence of national culture on the development of trust. Academy of Management Review, 23(3), 601-620. https://doi.org/10.5465/amr.1998.926629 https://doi.org/10.5465/amr.1998.926629
26. Durak, H. S. (2025a). Employees' tendency to teamwork according to personality traits and the mediating role of demographic variables. Journal of Dalian University of Technology, 32(9),485-499.
27. Durak, H. S. (2025b). Örgütsel yalnızlığın çalışan motivasyonu üzerine etkisinde kişilik özelliklerinin aracı etkisinin incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(3), 2038-2051.
28. Eisenberger, R., Fasolo, P., & Davis-LaMastro, V. (1990). Perceived organizational support and employee diligence, commitment, and innovation. Journal of Applied Psychology, 75(1), 51–59. https://doi.org/10.1037/0021-9010.75.1.51
29. Eisenberger, R., Huntington, R., Hutchison, S., & Sowa, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500.
30. Firmansyah, A., Junaedi, I. W. R., Kistyanto, A., & Azzuhri, M. (2022). The effect of perceived organizational support on organizational citizenship behavior and organizational commitment in public health center during COVID-19 pandemic. Frontiers in Psychology, 13, 938815. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.938815
31. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of Marketing Research, 18, 382-388. https://doi.org/10.1177/002224378101800313
32. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Exploratory factor analysis. Multivariate data analysis. Prentice Hall.
33. Hasırcı, I., Örücü, E., & Kurt, P. (2024). Yalnızlığın sosyal medya bağımlılığı üzerindeki etkisinde yaşam doyumunun aracılık rolü: Meslek yüksekokulu öğrencileri üzerine bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 1-18.
34. Henderson, A. (2001). Emotional labour and nursing: an underappreciated aspect of caring work. Nursing Inquiry 8(2), 130–138. https://doi.org/10.1046/j.1440-1800.2001.00097.x
35. Hinks, T. (2024). Artificial intelligence perceptions and life satisfaction. Journal of Happiness Studies, 25(1), 5. https://doi.org/10.1007/s10902-024-00727-w
36. Jain, A. K., & Sinha, A. K. (2005). General health in organizations: Relative relevance of emotional intelligence, trust, and organizational support. International Journal of Stress Management, 12(3), 257. https://doi.org/10.1037/1072-5245.12.3.257
37. Karagöz, Y., & Kösterelioğlu, İ. (2008). İletişim becerileri değerlendirme ölçeğinin faktör analizi metodu ile geliştirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (21), 81-97.
38. Kline, Rex B. (2011). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (Third Edition). New York London: The Guılford Press.
39. Kodish, S. (2017). Communicating organizational trust: An exploration of the link between discourse and action. International Journal of Business Communication, 54(4), 347-368. https://doi.org/10.1177/2329488414525464
40. Lam, L. W. (2012). Impact of competitiveness on salespeople's commitment and performance. Journal of Business Research, 65(9), 1328-1334.
41. Luhmann, N. (1979). Trust and power. John Wiley & Sons.
42. McQueen, A. C. (2004). Emotional intelligence in nursing work. Journal of Advanced Nursing, 47(1), 101–108. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2004.03069.x
43. Newman, A., Nielsen, I., Smyth, R., & Hooke, A. (2015). Examining the relationship between workplace support and life satisfaction: The mediating role of job satisfaction. Social Indicators Research, 120, 769-781. https://doi.org/10.1007/s11205-014-0613-y
44. Nyhan, R. C., & Marlowe Jr, H. A. (1997). Development and psychometric properties of the organizational trust inventory. Evaluation Review, 21(5), 614-635. https://doi.org/10.1177/0193841X9702100505
45. Okur, S. (2019). Lise öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçları ile problemli internet kullanımları arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracılık rolü (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
46. Örücü, E., Hasırcı, I., & Kurt, P. (2024). Yalnızlığın sosyal medya bağımlılığı üzerindeki etkisinde yaşam doyumunun aracılık rolü: Meslek yüksekokulu öğrencileri üzerine bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 1-18.
47. Özdaşlı, K., & Yücel, S. (2010). Yöneticiye bağlılıkta yöneticiye güvenin etkisi: Yapısal eşitlik modeli ile bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 67-83.
48. Rice, R. W., Near, J. P., & Hunt, R. G. (1980). The job-satisfaction/life-satisfaction relationship: A review of empirical research. Basic and Applied Social Psychology, 1(1), 37-64. https://doi.org/10.1207/s15324834basp0101_4
49. Rhoades, L. and Eisenberger, R. (2002). Perceived organizational support: A review of the literature. Journal of Applied Psychology, 87(4), 698-714. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.4.698
50. Sancar, T. (2024). The mediating role of psychological security and life satisfaction in the effect of organizational support on organizational trust: A study on healthcare workers. Verimlilik Dergisi, 58(4), 691-702. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1522419
51. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H. ve Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research, 8(2), 23-74.
52. Schumacker, R. E. (2006). Teacher's corner: Conducting specification searches with amos. Structural Equation Modeling, 13(1), 118-129. https://doi.org/10.1207/s15328007sem1301_6
53. Semercioğlu, S., Tengilimoğlu, D., & Semercioğlu, M. G. (2012). Özel ve kamu hastanelerinde çalışan tıbbi sekreterlerin iş doyumu ve örgütsel güven düzeylerinin karşılaştırılmasına yönelik bir alan çalışması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(4), 225-238.
54. Serinikli, N. (2020). Sağlık çalışanlarında iş özerkliği ve iş performansı arasındaki ilişkide örgütsel sinizm ve yaşam tatmini seri çoklu arabuluculuğu. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1693-1711. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.938
55. Shateri, K., & Hayat, A. A. (2020). Investigating the mediating role of organizational trust in the relationship between perceived organizational support and Knowledge sharing. Knowledge Management & E-Learning, 12(3), 298-314. https://doi.org/10.34105/j.kmel.2020.12.016
56. Shrestha, N. (2021). Factor analysis as a tool for survey analysis. American Journal of Applied Mathematics and Statistics, 9(1), 4-11. https://doi.org/10.1093/ptj/84.9.784
57. Suldo, S. M., & Huebner, E. S. (2006). Is extremely high life satisfaction during adolescence advantageous? Social Indicators Research, 78(2), 179-203. https://doi.org/0.1007/s 11205-005-8208-2
58. Sumarsi, S., & Rizal, A. (2021). The effect of competence and quality of work life on organizational citizenship behavior (OCB) with organizational commitment mediation: Study on jaken and jakenan health center employees. International Journal of Social and Management Studies, 2, 69–88.
59. Sumathi, G. N., Kamalanabhan, T. J., & Thenmozhi, M. (2015). Impact of work experiences on perceived organizational support: a study among healthcare professionals. AI & Society, 30, 261-270. https://doi.org/10.1007/s00146-013-0509-4
60. Taamneh, M., Abudoleh, J., Almaaitah, F. M., Taamneh, A., & Eneizan, B. (2021). The effects of organizational support and psychological empowerment on organizational citizenship behavior in the Jordanian health sector. Организационная психология, 11(3), 78-91.
61. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (sixth ed.). Pearson.
62. Tangi, M. E. (2019). Hemşirelerin örgütsel güven düzeyinin örgütsel çekicilik ve algılanan örgütsel destek ile ilişkisinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
63. Taşgit, Y. E. (2013). İş çevresi, kurum kültürü ve işletme stratejileri arasındaki ilişkiler: otel işletmeleri üzerine bir araştırma (Doktora tezi). Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
64. Tatlı, H. S., Eyitmiş, A. M., & Zümrüt, M. (2021). İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının iş doyumuna etkisi: Çalışma yaşamı kalitesinin aracılık rolü. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı), 1256-1284. https://doi.org/10.26466/opus.892070
65. Top, M. (2012). Hekim ve hemşirelerde örgütsel bağlılık, örgütsel güven ve iş doyumu profili. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 41(2).
66. Wang, Y., & Peng, J. (2017). Work–family conflict and depression in Chinese professional women: The mediating roles of job satisfaction and life satisfaction. International Journal of Mental Health and Addiction, 15, 394-406. https://doi.org/10.1007/s11469-017-9736-0
67. Yavuzer, Y., & Civilidag, A. (2014). Mediator role of depression on the relationship between mobbing and life satisfaction of health professionals. Dusunen Adam Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 27(2), 115. https://doi.org/10.5350/DAJPN2014270203
68. Yeşilçimen, K. C. (2015). Hemşirelikte örgütsel sinizm ve örgütsel güven ilişkisi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
69. Žnidaršič, J., & Marič, M. (2021). Relationships between work-family balance, job satisfaction, life satisfaction and work engagement among higher education lecturers. Organizacija, 54(3), 227-237. https://doi.org/10.2478/orga-2021-0015