İlkokul eğitiminde ikna ve veli direnci: Öğretmen deneyimleri üzerinden eğitimsel diyalogların incelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 4, 2200 - 2224, 30.12.2025

Mustafa Erkan , Ahu Taneri

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724316

https://izlik.org/JA89KU83TL

Öz

Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin velilerle yürüttükleri eğitimsel iletişim sürecinde ikna etmeye çalıştıkları konular ve bu süreçte karşılaştıkları zorlukları ortaya koymak, ayrıca bu zorluklara yönelik çözüm önerileri geliştirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada, durum çalışması deseni benimsenmiş; veriler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Gaziantep ili Şehitkamil ilçesindeki okullarda görev yapan 13 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Bulgular, öğretmenlerin “ikna” kavramını empati, anlayış ve rehberlik temelli çok boyutlu bir süreç olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Velilerin ikna edilmesi gereken başlıca konular; eğitimde süreklilik, ebeveyn katılımı, kız çocuklarının eğitimi, maddi destek, disiplin sorunları ve özel gereksinimli öğrencilerin desteklenmesidir. Zorluklar ise veli direnci, düşük sosyoekonomik düzey, kültürel ön yargılar ve iletişim engelleriyle ilişkilendirilmiştir. Çözüm önerileri arasında bireysel görüşmeler, rehberlik desteği, veli seminerleri ve empati temelli yaklaşımlar yer almaktadır. Ayrıca, öğretmenlik mesleğinin toplumsal statüsünün güçlendirilmesi ve veli farkındalığının artırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Araştırma, eğitimde etkili iletişim ve iş birliği için çözüm odaklı stratejiler geliştirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde İkna , Eğitimde Sürdürülebilirlik , Veli Direnci , Öğretmen-Veli İletişimi , Sınıf Öğretmenlerinin Deneyimleri

Etik Beyan

Çalışmada etik dışı bir husus bulunmadığını, araştırma ve yayın etiğine özenle uyulduğunu beyan ederiz.

Destekleyen Kurum

Yazar(lar) bu makalenin araştırılması, yazılması ve/veya yayınlanması için herhangi bir mali destek almamıştır.

Persuasion and parental resistance in primary education: Exploring teachers’ experiences in navigating educational dialogues

https://izlik.org/JA89KU83TL

Öz

This study aims to identify the key issues primary school teachers seek to address through persuasive communication with parents, the challenges they encounter in this process, and the potential solutions they propose. Employing a qualitative research approach, the study adopts a case study design. It analyzes data from semi-structured interviews with 13 primary school teachers in the Şehitkamil district of Gaziantep, Türkiye. The data were analyzed using content analysis. Findings reveal that teachers perceive persuasion as a multidimensional process involving empathy, mutual understanding, and guidance. The main issues requiring parental persuasion include educational continuity, parental involvement, the education of girls, provision of financial support, disciplinary challenges, and the inclusion of students with special needs. The difficulties experienced by teachers are associated with parental resistance, low socioeconomic status, cultural prejudices, and communication barriers. To facilitate the persuasion process, teachers suggest strategies such as conducting individual meetings, increasing support from guidance counselors, organizing informative seminars for parents, and adopting empathy-based approaches. Additionally, the study emphasizes the need to enhance the social status of the teaching profession and raise parental awareness about education. Overall, this study provides practical strategies to improve teacher-parent communication and cooperation within the educational setting.

Anahtar Kelimeler

Educational Sustainability , Persuasion in Education , Parental Resistance , Teacher–Parent Communication , Primary School Teachers’ Experiences

Etik Beyan

We declare that this study raises no ethical concerns and that we carefully adhered to all principles of research and publication ethics.

Destekleyen Kurum

The author(s) did not receive any financial support for the research, writing, or publication of this article.

Kaynakça

• Adıgüzel, A. (2013). Kız çocuklarının okullaşma engelleri ve çözüm önerileri: Şanlıurfa örneği. EKEV Akademi Dergisi, (56), 325–344.
• Akgün, Z., ve Katmer Bayraklı, V. (2022). Okul öncesi eğitimde öğretmenlerin ve okul yönetiminin aile katılımında karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerilerinin incelenmesi. E-Kafkas Journal of Educational Research, 9(3), 1105–1133. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.1098381
• Allyn, J., & Festinger, L. (1961). The effectiveness of unanticipated persuasive communications. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 62(1), 35–40. https://doi.org/10.1037/h0048493
• Altmann, T. K. (2008). Attitude: A concept analysis. Nursing Forum, 43(3), 144–150. https://doi.org/10.1111/j.1744-6198.2008.00106.x
• Ardakoç, İ. (2020). Eğitimde veli/aile katılımı: Engeller ve öneriler. Alanyazın, 1(2), 75–84.
• Aslanargun, E. (2007). Okul-aile iş birliği ve öğrenci başarısı üzerine bir tarama çalışması. Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 120–135.
• Aytekin, H. (2021). İnsan ilişkileri ve iletişim (7. baskı). Pegem Akademi.
• Bain, R. (1928). An attitude on attitude research. American Journal of Sociology, 33(6), 940–957. https://doi.org/10.1086/214598
• Bakırcı, H., Özkan, Y., ve Özdemir, C. (2023). Opinions of classroom teachers about the teaching profession law. E-International Journal of Educational Research, 14(4), 325-343.
• Bodenhausen, G. V., & Gawronski, B. (2013). Attitude change. In Oxford Handbooks Online (pp. 957–969). https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195376746.013.0060
• Bogdan, R. C., & Biklen, S. K. (2003). Qualitative research for education: An introduction to theories and methods (4th ed.). Pearson Education Group.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (21. baskı). Pegem Akademi.
• Cacioppo, J. T., Petty, R. E., & Crites, S. L. (1994). Attitude change. In Encyclopedia of Human Behavior (Vol. 1, pp. 261–270). Academic Press.
• Çağlar, K. (2023). Herkes için etkili iletişim stratejileri. Adalet Yayınevi.
• Çalışkan, N., ve Ayık, A. (2015). Okul aile birliği ve velilerle iletişim. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 69–82.
• Çalışkan, E. F. (2022). İlkokulda aile katılımı: Veliler ne düşünüyor? RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (31), 328–347. https://doi.org/10.29000/rumelide.1221587
• Çetinkaya, B. (2017). Etkili iletişim için gerekçeli yaşamak. Pegem Akademi.
• Çolak, İ., ve Tüzel İşeri, E. (2022). Kadınların okulu terk etme nedenleri ve kız çocuklarının eğitimine ilişkin görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 24–50. https://doi.org/10.21764/maeuefd.944047
• Cover, T. M. (1988). The role of feedback in communication. In J. K. Skwirzynski (Ed.), Performance limits in communication theory and practice (pp. 225–235). Springer.
• Cüceloğlu, D. (2016). İçimizdeki çocuk. Remzi Kitabevi.
• DeFleur, M. L., & Westie, F. R. (1963). Attitude as a scientific concept. Social Forces, 42(1), 17–31. https://doi.org/10.2307/2574941
• Demir, S. B., ve Almalı, H. (2020). Öğretmenler ne yapıyor ki!: Öğretmenlerin görüşlerine göre öğretmenlik mesleğinin itibarı üzerinde etkili olan faktörler. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 1–17. https://doi.org/10.17556/erziefd.448632
• Demirdöğen, Ü. D. (2010). The roots of research in (political) persuasion: Ethos, pathos, logos and the Yale studies of persuasive communications. International Journal of Social Inquiry, 3(1), 189–201.
• Doğan, M. F. (2021). İlkokul 1. sınıfta aile katılımı: Sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1), 217–229.
• Droba, D. D. (1933). The nature of attitude. The Journal of Social Psychology, 4(4), 444–463. https://doi.org/10.1080/00224545.1933.9919338
• Epstein, J. L. (1987). Toward a theory of family-school connections: Teacher practices and parent involvement. Social Intervention: Potential and Constraints, 121, 136.
• Epstein, J. L., & Sanders, M. G. (2002). Family, school, and community partnerships. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting: Vol. 5. Practical issues in parenting (pp. 406–438). Lawrence Erlbaum Associates.
• Ergin, A. (2020). Eğitimde etkili iletişim. Anı Yayıncılık.
• Ertan Kantos, Z. (2021). Öğretmenlik mesleğinin itibarı ile ilgili öğretmen görüşleri. E-Kafkas Journal of Educational Research, 8(3), 682–702. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.983200
• Gelfer, J. I. (1991). Teacher-parent partnerships: Enhancing communications. Childhood Education, 67(3), 164–167. https://doi.org/10.1080/00094056.1991.1052160
• Göksoy, S. (2014). Okul yönetiminde karara katılım. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 253-268. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2014.14.2-5000091538
• Güneş, Y., Alca, İ., Alca, N., Dokuyucu, H., & Turan, Ç. (2023). Okula devam edemeyen kız çocuklarının okula devam etmeme nedenleri. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(31), 159–172. https://doi.org/10.5281/zenodo.8151183
• Güngör, B., Gügen, R. H., Çap, A., Gündoğdu, A., & Diğerleri. (2024). Sınıflarında mülteci çocuklar bulunan okul öncesi öğretmenlerinin aile katılımı çalışmalarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 1649–1677. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1412051
• Güven, B. (2016). İletişim kavramı ve iletişim sürecinin temel öğeleri. İçinde B. Güven (Ed.), Etkili iletişim (ss. 1–2). Pegem Akademi.
• Hogan, K. (2010). The psychology of persuasion: How to persuade others to your way of thinking. Pelican Publishing.
• İplikçi, H. G. (2015). Reklamlarda tüketiciyi ikna etmek için kullanılan stratejiler ve reklam örnekleri. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 7(1), 65–77.
• Jordan, M. S. (1996). Latin American literary review. Latin American Literary Review, 24(47), 115–130.
• Karakoyunlu, B. (2024). Öğretmenlik mesleğinin itibarı: Fenomenolojik bir araştırma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(3), 1674–1695. https://doi.org/10.15869/itobiad.1523969
• Karataş, K. (2020). Öğretmenlik mesleğine kuramsal bir bakış. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(17), 39–56.
• Keçeli-Kaysılı, B. (2008). Akademik başarının artırılmasında aile katılımı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 9(1), 69–83. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000115
• Keyton, J. (2017). Communication in organizations. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 4(1), 501–526. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-032516-113341
• Kıran, A. B., Durmuş, E., & Sucu, N. N. (2019). Öğretmenlik mesleğindeki itibar kaybı nedenleri üzerine bir inceleme. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 8–13.
• Köse, M. (2016). Türkiye’de 1942–1962 yılları arası kız çocukların okullaşması sorununun günümüzle karşılaştırılması. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(1), 34–53. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i1.5000164592
• Kurudayıoğlu, M., & Yılmaz, E. (2014). How are we persuaded? Persuasive text and structure. Journal of Theory and Practice in Education, 10(1), 75–102.
• Lord, C. G., & Lepper, M. R. (1999). Attitude representation theory. Advances in Experimental Social Psychology, 31, 265–343. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60275-0
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
• Özaydınlık, Y. D. D. K. (2014). Toplumsal cinsiyet temelinde Türkiye’de kadın ve eğitim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 33. https://doi.org/10.21560/spcd.03093
• Patton, M. Q. (1990). Qualitative evaluation and research methods. Sage.
• Pfeiffer, J. W. (1998). Conditions that hinder effective communication. The Pfeiffer Library, 6(2), 400–456.
• Pişkin, Z., & Parlar, H. (2021). Toplumsal statü ve algı açısından öğretmenlik mesleğinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4(1), 1–28.
• Poggi, I. (2005). The goals of persuasion. Pragmatics & Cognition, 13(2), 297–335. https://doi.org/10.1075/pc.13.2.04pog
• Rokeach, M. (1966). Attitude change and behavioral change. Public Opinion Quarterly, 30(4), 529. https://doi.org/10.1086/267454
• Sarıer, Y. (2020). TIMSS uygulamalarında Türkiye’nin performansı ve akademik başarıyı yordayan değişkenler. Temel Eğitim, 2(2), 6–27.
• Schwarz, N., Bless, H., & Bohner, G. (1991). Mood and persuasion: Affective states influence the processing of persuasive communications. Advances in Experimental Social Psychology, 24, 161–199. https://doi.org/10.1016/s0065-2601(08)60329-9
• Şahan, B. (2021). Öğrenci başarısını yordamada evde ebeveyn katılımının ve ebeveynlik biçiminin etkisi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 11(1), 365–387. https://doi.org/10.23863/kalem.2021.195
• Stemler, S. (2001). An overview of content analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 7(17), 137–146.
• Tanrıöğen, A. (2018). Örgütlerde etkili insan ilişkileri. Anı Yayıncılık.
• Temli, Y., ve Çelik, S. (2024). İlkokullarda geçici koruma altındaki yabancıların aile durumu ve öğrenci başarısı arasındaki ilişki. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(2), 566–592.
• Toran, M., & Özgen, Z. (2018). Okul Öncesi Eğitimde Aile Katılımı: Öğretmenler Ne Düşünüyor, Ne Yapıyor?. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 229-245. DOI:10.14689/issn.2148-2624.1.6c3s11m
• Tümkaya, S., ve Çopur, E. (2020). Suriyeli ailelerin ilkokulda aile katılımına ilişkin öğretmen görüşleri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(3), 368–386. https://doi.org/10.35379/cusosbil.746471
• Tümkaya, S., ve Yeşiloğlu, F. (2021). İlkokul eğitiminde aile katılımına ve engellerine ilişkin öğretmen ve veli görüşleri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(3), 155–169. https://doi.org/10.35379/cusosbil.942173
• Tuna, Y. (2014). İletişim kavramı ve iletişim süreci. İçinde İ. Vural (Ed.), İletişim (ss. 2–24) (2. baskı). Pegem Akademi.
• Tutar, H., Yılmaz, M. K., ve Eroğlu, E. (2017). Genel ve teknik iletişim: Kavram – türler – teknolojik gelişmeler. Seçkin Yayıncılık.
• Türkmenoğlu, M., ve Çopur, E. (2023). Suriyeli ebeveynlerin eğitimde aile katılımına ilişkin okul öncesi öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(11), 2043–2057.
• Varpio, L. (2018). Using rhetorical appeals to credibility, logic, and emotions to increase your persuasiveness. Perspectives on Medical Education, 7, 207–210. https://doi.org/10.1007/s40037-018-0420-2
• Williams, G. A., & Miller, R. B. (2002). Change the way you persuade. Harvard Business Review, 80(5), 64–133.
• Willingham, D. T. (2009). Why don’t students like school? A cognitive scientist answers questions about how the mind works and what it means for the classroom. Jossey-Bass.
• Yıldırım, M. C., Beltekin, N., & Talay Oral, T. (2018). Kızların okula erişim ve devam oranlarının artırılması: İkna süreci. Şarkiyat, 10(2), 783–804. https://doi.org/10.26791/sarkiat.401212
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, Ö. E., ve Deneçli, C. (2011). Sosyal sorumluluk kampanyalarının ikna sürecinde sosyal içerikli reklamların kullanımı: Bir çözümleme örneği. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 96–110.
• Yılmazer, A. (2020). Görsel boyutlarıyla kurumsal iletişim ve stratejik iletişim yönetimi (7. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yücel, M. E. (2024). İletişim çağında iletişimsizlik: Black Mirror örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gümüşhane Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Radyo, Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı.
• Yüksel, A. H. (2019). İletişimin tanımı ve temel bileşenleri. İçinde U. Demiray (Ed.), Etkili iletişim (ss. 2–42) (9. baskı). Pegem Akademi.