Araştırma Makalesi

Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme

Cilt: 15 Sayı: 3 29 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme

Öz

Son dönemde gıda güvenliğine ilişkin endişelerin artmasıyla birlikte sağlıklı beslenmede organik gıdaların rolü önemli bir tartışma konusu haline gelmiştir. Bu, gıda satın alma konusunda tüketici davranışında bir değişime işaret etmektedir. Bu değişimin altında yatan nedenlerin anlaşılması, tüketici davranışının daha ayrıntılı bir şekilde kavranmasını kolaylaştıracaktır. Mevcut çalışma, Türk tüketicilerin organik gıda satın alma niyetleri üzerinde içsel (sağlık yararı, gıda güvenliği endişesi) ve dışsal (sertifikasyon, sosyal medya) motivasyonlarının rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda literatüre dayalı kavramsal bir model ve araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Çevrimiçi anket yöntemiyle 611 yanıt toplanmıştır. Veriler SPSS 22 ve SmartPLS 3.0 yazılımları aracılığıyla analiz edilmiş, önerilen hipotezler ise varyans temelli yapısal eşitlik modellemesi gerçekleştirilerek test edilmiştir. Bulgular, Türk tüketicilerin organik gıda satın alma niyetlerini açıklamada en önemli rolü sertifikasyonun oynadığını, bunu gıda güvenliği endişesinin ve sosyal medya aracılığıyla organik gıdalarla ilgili etkileşimlere maruz kalmanın izlediğini göstermiştir. Şaşırtıcı bir şekilde organik gıda satın alma niyetinde bu tür gıdaların sağlık yararının önemli bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Bu araştırma, gelişmekte olan ülke pazarlarında organik gıda satın alma niyetini etkileyen motivasyonel kaynaklara ilişkin önceki çalışmaların bulgularını, öz belirleme teorisi perspektifinden genişletmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbasi, A. Z., Tsiotsou, R. H., Hussain, K., Rather, R. A., & Ting, D. H. (2023). Investigating the impact of social media images’ value, consumer engagement, and involvement on eWOM of a tourism destination: A transmittal mediation approach. Journal of Retailing and Consumer Services, 71(2023), 103231, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2022.103231
  2. Aertsens, J., Verbeke, W., Mondelaers, K., & Van Huylenbroeck, G. (2009). Personal determinants of organic food consumption: A review. British Food Journal, 111(10), 1140–1167. https://doi.org/10.1108/00070700910992961
  3. Aitken, R., Watkins, L., Williams, J. & Kean, A. (2020), The positive role of labeling on consumers’ perceived behavioral control and intention to purchase organic food. Journal of Cleaner Production, 255(2020), 120334, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.120334
  4. Amoako, G. K., Dzogbenuku, R. K., & Abubakari, A. (2020). Do green knowledge and attitude influence the youth's green purchasing? Theory of planned behavior. International Journal of Productivity and Performance Management, 69(8), 1609-1626. https://doi.org/10.1108/IJPPM-12-2019-0595
  5. Arı, E., & Yılmaz, V. (2024). The effect of social media on organic food purchasing intention: A structural model proposal. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (69), 71–77. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1496826
  6. Arslan, Y. (2025). Unpacking Organic Food Purchase Intentions in an S‐O‐R Framework: The Multidimensional Moderating Roles of Consumer Knowledge and Trust. Food Science & Nutrition, 13(6), e70447. https://doi.org/10.1002/fsn3.70447
  7. Aygen, F. G. (2012). Attitudes and behavior of Turkish consumers with respect to organic foods. International Journal of Business and Social Science, 3(18), 262-273. https://core.ac.uk/download/pdf/47256374.pdf
  8. Bagozzi, R. P., Yi, Y., & Phillips, L. W. (1991). Assessing construct validity in organizational research. Administrative Science Quarterly, 36(3), 421–458. https://doi.org/10.2307/2393203

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijital Pazarlama, Tüketici Davranışı, Pazarlama (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

21 Haziran 2025

Kabul Tarihi

2 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Bozpolat, C. (2025). Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(3), 1251-1273. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724342
AMA
1.Bozpolat C. Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15(3):1251-1273. doi:10.30783/nevsosbilen.1724342
Chicago
Bozpolat, Ceylan. 2025. “Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 (3): 1251-73. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724342.
EndNote
Bozpolat C (01 Eylül 2025) Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 3 1251–1273.
IEEE
[1]C. Bozpolat, “Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 3, ss. 1251–1273, Eyl. 2025, doi: 10.30783/nevsosbilen.1724342.
ISNAD
Bozpolat, Ceylan. “Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15/3 (01 Eylül 2025): 1251-1273. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724342.
JAMA
1.Bozpolat C. Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15:1251–1273.
MLA
Bozpolat, Ceylan. “Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 3, Eylül 2025, ss. 1251-73, doi:10.30783/nevsosbilen.1724342.
Vancouver
1.Ceylan Bozpolat. Organik gıda satın alma niyetine yön veren motivasyonlar: Öz-Belirleme Kuramı çerçevesinde bir inceleme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Eylül 2025;15(3):1251-73. doi:10.30783/nevsosbilen.1724342

Cited By