Araştırma Makalesi

Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri

Cilt: 15 Sayı: 4 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri

Öz

Öz: Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi disiplinleri üzerindeki üç boyutlu etkisini (estetik, metodolojik ve gelecek perspektifleri) sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Yapay zekâ destekli dijital tipografi ve Latin kaligrafisi arasındaki hibrit yaratıcılık süreçlerini, algoritmik estetik perspektifiyle analiz eden bu araştırma, nitel yöntemle yürütülmüştür. Çalışmada, 15. yüzyıldan günümüze uzanan tarihsel örnekler ile yapay zekâ destekli tasarım araçları (Calligrapher AI, Fontjoy, Adobe Firefly) tarafından üretilen 150+ dijital eser, karşılaştırmalı içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları üç temel sonucu ortaya koymaktadır: Birincisi, algoritmik tasarımın hız ve çeşitlilik avantajlarına rağmen, insan elinin yaratıcı dokunuşunu yansıtmada sınırlı kaldığı; özellikle harf anatomisi ve kompozisyonel dengede estetik kayıplar gözlendiği tespit edilmiştir (Elgammal et al., 2017). İkincisi, yapay zekâ destekli üretim süreçlerinin, geleneksel tekniklerin demokratikleşmesini sağlarken, kültürel bağlam aktarımında yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir (Davis et al., 2021). Üçüncüsü, metaverse ve NFT uygulamalarında kaligrafinin yeni bir dijital değer kazanmasına rağmen, orijinallik ve etik sorunların belirginleştiği ortaya çıkmıştır (Lupton, 2022). Çalışma, teknoloji ve geleneğin sinerjik bütünleşmesi için kritik bir kuramsal çerçeve önermektedir: İnsan-yapay zekâ işbirliğine dayalı "hibrit yaratıcılık" modeli. Bu model, estetik değerlerin korunması ile teknolojik yeniliğin entegrasyonunu dengelemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırmanın hazırlanması sürecinde bilimsel etik ilkelere titizlikle uyulmuştur. Çalışmada kullanılan tüm veri, belge ve materyaller akademik dürüstlük çerçevesinde elde edilmiş olup, herhangi bir şekilde tahrif edilmemiş veya çarpıtılmamıştır.

Kaynakça

  1. Adobe Inc. (2021). Zapf Intelligence project report (Corporate report). Adobe Creative Cloud.
  2. Ambrose, G., & Harris, P. (2011). The fundamentals of typography (2nd ed.). AVA Publishing.
  3. Arielli, E. (2022). AI-aesthetics and the anthropocentric myth of creativity. NODES, (1), 19–. https://philarchive.org/rec/ARIAAT-6
  4. Boden, M. A. (2016). AI: Its nature and future. Oxford University Press.
  5. Boden, M. A. (2018). Artificial intelligence and creativity: A contradiction in terms? In R. W. Clowes (Ed.), The Routledge handbook of philosophy of imagination (pp. 381–395). Routledge.
  6. Boden, M. A. (2023). The creative mind: Myths and mechanisms (3rd ed.). Routledge.
  7. Bringhurst, R. (2013). The elements of typographic style (4th ed.). Hartley & Marks Publishers.
  8. Brown, T. (1990). Design thinking in practice. Harvard Design Review, 7(3), 12–.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güzel Sanatlar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

27 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

9 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Kipdemir, S. (2025). Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(4), 2014-2038. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1752027
AMA
1.Kipdemir S. Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15(4):2014-2038. doi:10.30783/nevsosbilen.1752027
Chicago
Kipdemir, Serdar. 2025. “Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 (4): 2014-38. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1752027.
EndNote
Kipdemir S (01 Aralık 2025) Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 4 2014–2038.
IEEE
[1]S. Kipdemir, “Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 4, ss. 2014–2038, Ara. 2025, doi: 10.30783/nevsosbilen.1752027.
ISNAD
Kipdemir, Serdar. “Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15/4 (01 Aralık 2025): 2014-2038. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1752027.
JAMA
1.Kipdemir S. Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15:2014–2038.
MLA
Kipdemir, Serdar. “Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 4, Aralık 2025, ss. 2014-38, doi:10.30783/nevsosbilen.1752027.
Vancouver
1.Serdar Kipdemir. Geleneksel Latin kaligrafi ve tipografi sanatının yapay zekâ çağındaki dönüşümü: Estetik, uygulama ve gelecek perspektifleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Aralık 2025;15(4):2014-38. doi:10.30783/nevsosbilen.1752027