Araştırma Makalesi

Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü?

Cilt: 15 Sayı: 4 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü?

Öz

Son yıllarda, uluslararası kalkınma yardımları alanında belirgin bir dönüşüm yaşanmaktadır. Bu dönüşümün en dikkat çekici boyutlarından biri, önde gelen donör ülkelerin dış yardımlarında gözlenen gerilemedir. Dünyanın en çok dış yardım sağlayan donör ülkesi ABD’nin kalkınma yardımlarında kapsamlı kesintilere gitmesi ve bu çerçevede ülkenin resmî kalkınma ajansı olan Birleşik Devletler Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın (USAID) faaliyetlerine son vermesi, bu değişimin en belirgin göstergesi olmuştur. Benzer şekilde, Birleşik Krallık hükümeti de dış yardımlarda kesintiye gideceğini açıklamıştır. Bu gelişmeler, küresel dış yardım mimarisinde hem mali kapasite hem de politik liderlik bakımından önemli bir boşluğun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu ortamda, Avrupa Birliği (AB), kurumları ve üye devletleriyle birlikte, dünyanın en büyük donörü konumunda bulunması nedeniyle söz konusu boşluğu doldurabilecek en güçlü aktörlerden biri olarak öne çıkmıştır. Nitekim AB, uluslararası literatürde sıklıkla “dış yardım süper gücü” (aid superpower) olarak tanımlanmakta ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in, AB’nin dünya çapında en büyük insani yardım sağlayıcısı olduğuna ve kalkınma işbirliğinde öncü rolüne sıklıkla yaptığı vurgu, bu algıyı pekiştirmektedir. Bu çalışma, Avrupa Birliği’nin “dış yardım süper gücü” olarak tanımlanmasının geçerliliğini sorgulamakta; ayrıca ABD ve Birleşik Krallık’ta son dönemdeki dış yardım kesintileri ve dış yardım karşıtı söylemlerin yarattığı liderlik boşluğunu AB’nin doldurma potansiyelini değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adesina, O. S. (2020). Libya and African migration to Europe. In O. Abegunrin & S. O. Abidde (Eds.), African migrants and the refugee crisis (pp. 219–240). Springer International Publishing.
  2. Akkerman, T. (2018). Populist radical right parties and the politicization of immigration: The case of the Netherlands. Migration Policy Institute. https://www.migrationpolicy.org/research/populist-radical-right-parties-immigration-netherlands
  3. Burni, A., Erforth, B., & Keijzer, N. (2021). Global Europe? The new EU external action instrument and the European Parliament. Global Affairs, 7(4), 471–485. https://doi.org/10.1080/23340460.2021.1978023
  4. Chadwick, V. (2018). EU aid figures are inflated by controversial costs, says NGO group. Devex. https://www.devex.com/news/eu-aid-figures-are-inflated-by-controversial-costs-says-ngo-group-91310
  5. CONCORD. (2023). Bursting the ODA inflation bubble: AidWatch 2023. CONCORD. https://aidwatch.concordeurope.org/2023-report/
  6. CONCORD. (2024a). AidWatch report 2024: EU ODA inflated aid and global solidarity. CONCORD. https://www.concordeurope.org/aidwatch-2024
  7. CONCORD. (2024b). A gateway to equality: Insights from El Salvador and Lesotho on tackling inequalities in the European Union’s Global Gateway programmes. CONCORD. https://concordeurope.org/resource/a-gateway-to-equality-insights-from-el-salvador-and-lesotho-on-tackling-inequalities-in-the-european-unions-global-gateway-programmes/
  8. Cutts, S. (2022). Give credit where credit’s due: Development assistance in loans should reflect donor effort. Brookings Institution. https://www.brookings.edu/articles/give-credit-where-credits-due-development-assistance-in-loans-should-reflect-donor-effort/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Avrupa ve Bölge Çalışmaları, Uluslararası Kurumlar, Uluslararası Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

7 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Gülseven, Y. (2025). Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü? Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(4), 2410-2425. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1769191
AMA
1.Gülseven Y. Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü? Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15(4):2410-2425. doi:10.30783/nevsosbilen.1769191
Chicago
Gülseven, Yahya. 2025. “Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: ‘Dış yardım süper gücü’ mü?”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 (4): 2410-25. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1769191.
EndNote
Gülseven Y (01 Aralık 2025) Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü? Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15 4 2410–2425.
IEEE
[1]Y. Gülseven, “Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: ‘Dış yardım süper gücü’ mü?”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 4, ss. 2410–2425, Ara. 2025, doi: 10.30783/nevsosbilen.1769191.
ISNAD
Gülseven, Yahya. “Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: ‘Dış yardım süper gücü’ mü?”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 15/4 (01 Aralık 2025): 2410-2425. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1769191.
JAMA
1.Gülseven Y. Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü? Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2025;15:2410–2425.
MLA
Gülseven, Yahya. “Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: ‘Dış yardım süper gücü’ mü?”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 15, sy 4, Aralık 2025, ss. 2410-25, doi:10.30783/nevsosbilen.1769191.
Vancouver
1.Yahya Gülseven. Avrupa Birliği’nin dış yardım politikası: “Dış yardım süper gücü” mü? Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Aralık 2025;15(4):2410-25. doi:10.30783/nevsosbilen.1769191