Mavi Okyanus stratejisinde yapay zekâ ve dijital girişimciliğin yükselişi: Örgütsel sonuçlar üzerine bir değerlendirme

Öz

Mavi Okyanus Stratejisi (Blue Ocean Strategy), Kim ve Mauborgne (2005) tarafından geliştirilen, çağımızın öncü stratejik yönetim teorilerinin başında yer almaktadır. Bu strateji, rekabetin varlığını anlamsız bir hale getirerek hiç açılmayan pazarları temel almaktadır. Mavi Okyanus, yüksek karlı büyüme fırsatını, talep yaratmayı ve yeni pazar alanlarını ifade eder. Bu çalışmanın amacı Mavi Okyanus Stratejisini benimsemiş ulusal ve uluslararası alanda rekabet üstü stratejiler öneren/kullanan 18 dijital girişimci işletmenin yapay zekâ kullanımlarını ve dijital girişimciliklerini sergiledikleri faaliyetlerini ve örgütsel çıktılarını ortaya koymaktır. Yapılmış araştırmalara ve dijital girişimci işletmelerin örneklerine bakıldığında işletmelerin yapay zekâyı kullanma düzeyleri ve iş süreçlerine entegre etme dereceleri ile başarıları doğru orantılıdır. Fakat işletmelerin aşırı dijitalleşmesi ve yapay zekâyı aşırı kullanmaları gelecek nesiller için işsizlik, motivasyon kaybı, teknostres gibi çeşitli sorunlara yol açabilir. Çalışma güncel verilerden oluşmakta ve en son teknolojileri kullanan işletmelerin nelere dikkat etmesi gerektiğini örnekler üzerinden açıklamaktadır. Araştırma sonucunda, işletmelerin taklitçilik, sürdürülebilirlik, yeni rekabet alanları oluşturma ve rekabette farklı alanlar yaratmayı, buna göre yeni ortaklıklar kurup kar paylarını arttırmaya çalıştıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Mavi Okyanus Stratejisi
• Dijital Girişimcilik
• Yapay Zekâ (AI) Teknolojisi
• Dijitalleşme
• Girişimcilik

The rise of artificial intelligence and digital entrepreneurship in the Blue Ocean strategy: An evaluation of organizational results

Öz

Blue Ocean Strategy, developed by Kim and Mauborgne (2005), is one of the leading strategic management theories of our time. This strategy is based on markets that never open up, rendering the existence of competition meaningless. Blue Ocean represent highly profitable growth opportunities, demand creation, and new market areas. The purpose of this study is to reveal the activities and organizational outcomes of 18 digital entrepreneurial businesses that have adopted an ocean strategy and propose superior national and international competitive strategies. Research and examples of digital entrepreneurial businesses demonstrate that the extent to which businesses use AI and integrate it into their business processes is directly proportional to their success. However, excessive digitalization and excessive use of AI can lead to various problems such as unemployment, loss of motivation, and technostress for future generations. The study utilizes current data and illustrates the key points businesses should consider when using the latest technologies through examples. As a result of the research, it was concluded that businesses try to increase their profit margins by establishing new partnerships and creating new areas of competition and sustainability.

Anahtar Kelimeler

• Blue Ocean Strategy
• Digital Entrepreneurship
• Artificial Intelligence (AI) Technology
• Digitalization
• Entrepreneurship

Kaynakça

1. Ağraş, S., Atbaş, F., & Şeyba, E. (2017). Mavi okyanus stratejisi: Dünyadan ve Türkiye’den örnekler. Yönetim, Ekonomi, Edebiyat, İslami ve Politik Bilimler Dergisi, 2(2), 126-144. https://doi.org/10.24013/jomelips.336771
2. Alam, S., & Islam, T. M. (2017). Impact of blue ocean strategy on organizational performance: A literature review toward implementation logic. Journal of Business and Management, 19(1), 12-13. 10.9790/487X-1901030119
3. Albayrak, G., & Beybur, M. (2018). In investigation on the implementation of blue ocean strategy in participation bank located in Turkey. Journal of Economics Bibliography, 5(3), 187. https://doi.org/10.1453/jeb.v5i3.1757
4. Altan. S. (2019). Mavi okyanus stratejisi bağlamında inovasyon ve girişimcilik. The Journal of Social Sciences. 35, 211-229. 10.16990/SOBIDER.4867
5. Arslan, L. & Karakaya, K. (2023). Mavi okyanus stratejisinin işletme başarısındaki rolü: Kardemir A.Ş. örneği, İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 2516-2526. https://doi.org/10.20491/isarder.2023.1730
6. Becker, H. (2014). A blue ocean strategy analysis of Imax’s move to go Hollywood, Journal of International Management Studies, 14(2), 53-60. 10.18374/JIMS-14-2.5
7. Brennan, L. (2018). How Netfix expanded to 190 countries in 7 years, Harvard Business Review, https://hbr.org/2018/10/how-netflix-expanded-to190-countries-in-8-years
8. Capital (2005). Garanti Bankası. http://www.capital.com.tr/yonetim/liderlik/mavi-okyanus%E2%80%99ta-buyumezamani-haberdetay-2342

9. Cezayirlioğlu, A.B. (2015). Dijital dünya ve gelecek: hemen şimdi!. https://medium.com/turkce/dijital-d%C3%BCnya-ve%C5%9Firketler-1640cd73105d
10. Chae, B., & Goh, G. (2020). Digital entrepreneurs in artificial intelligence and data analytics: Who are they?, Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 6 (56), 1-15. 10.3390/joitmc6030056 Davenport, T., & Kirby, J. (2016). Just how smart are smart machines?. MIT Sloan Management Review, 57(3), 21–25. http://hdl.handle.net/123456789/1893
11. Davenport, T., Guha, A., Grewal, D., & Bressgott, T. (2020). How artificial intelligence will change the future of marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 48, 24-42. 10.1007/s11747-019-00696-0
12. Erer, B. (2021). Kızıl okyanuslarda mücadele etmek yerine mavi okyanuslara açılmak: Peki ama nasıl?, Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-20.
13. Eskandari, M. J., Miri, & M., Allahyary, A. (2015). Thinking of the blue ocean-strategy beyond the competition. Asian Journal of Research in Business Economics and Management, 5(8), 134-145. 10.5958/2249 7307.2015.00166.8
14. Eyel, C. Ş., & Sağlam, H. (2021). Dijital dönüşüm ve girişimcilikteki değişim: Dijital girişimcilik. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(6), 7-20.
15. FMA Akademi (2016). Lufthansa Airlines – Shop & Miles. http://www.fmaakademi.org/etkili-rekabet-edebilmek-icin-mavi-okyanuslar-gerekiyor-2
16. Hsu, F. H. (2002). Behind deep blue: building the computer that defeated the world chess champion. Princeton University Press.
17. Kalkan, A. & Alparslan, A.M. (2009). Rekabet savaşından çıkış yolu: Değer yeniliği, kâr ve insan önermeleri, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (1), 1- 13. https://doi.org/10.20875/sb.29591
18. Kim, W. C., & Mauborgne, R. (2005). Blue ocean strategy: How to create uncontested market space and make the competition irrelevant. Harvard Business School Press.
19. Kim, W.C., & Mauborgne, R. (2004). Mavi okyanus stratejisi (M. İnan, Çev.). Optimist.
20. Koca, S., & Sağsan, M. (2020). The Mediating role of organizational innovation in the implementation of intellectual capital and blue ocean strategy for higher education sustainability, Revista Argentina de Clínica Psicológica, 29(5), 1552-1566. 10.24205/03276716.2020.1152
21. Kraus, S., Roig-Tierno, N., & Bouncken, R. (2019). Digital innovation and venturing: An introduction into the digitalization of entrepreneurship. Rev. Management, 13, 519–528. 10.1007/s11846-019-00333-8
22. Nambisan, S. (2017). Digital entrepreneurship: Toward a digital technology perspective of entrepreneurship. Entrepreneurship Theory and Practises, 41, 1029-1055. 10.1111/etap.12254
23. Özden, A. T. (2022). Mavi okyanus stratejisi: Covid-19 pandemi dönemine yönelik dünyadan ve Türkiye’den örneklerle bir değerlendirme. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 8(1), 116-139.
24. Priilaid, D., Ballantyne, R. & Packer, J. (2020). A “Blue Ocean” strategy for developing visitor wine experiences: Unlocking value in the Cape region tourism market, Journal of Hospitality and Tourism Management, 43, 91-99. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2020.01.009
25. Rath, D., Satpathy, I., & Patnaik, B.C. (2019). New computer controlled high resolution programmable validation system for research in electronics hardware. International Journal of Innovative Technology and Exploring Engineering, 9 (1), 4384-4390.
26. Taşkın, E. (2010). Pazarlama stratejisinde belirgin yeni satış eğilimleri. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 17-49.
27. Troise, C., Ben-Hafaïedh, C., Tani, M., & Yablonsky, S. A. (2022). Guest editorial: new technologies and entrepreneurship: exploring entrepreneurial behavior in the digital transformation era. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 28(5), 1129-1137. 10.1108/IJEBR-08-2022-999
28. Uğrak, U., & Uğurluoğlu, Ö. (2020). Mavi okyanus stratejisi ve sağlık sektörü uygulamaları üzerinde bir çalışma, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 245-261. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.643784
29. Upadhyay, N., Upadhyay, S., & Dwivedi, Y. K. (2022). Theorizing artificial ıntelligence acceptance and digital entrepreneurship model. International Journal of Entrepreneurial Behavior Research, 28(5), 1138-1166. https://doi.org/10.1108/IJEBR-01-2021-0052
30. Yap, J.B.H., & Chua, K.L. (2018). Application of e-booking system in enhancing Malaysian property developers competitive advantage: A blue ocean strategy?. Property Management, 36(1), 1-24. https://doi.org/10.1108/PM-09-2016-0048
31. Yoo, Y., Boland, R., Lyytinen, K., & Majchrzak, 2. 2. (2012). A. Organizing for innovation in the digitized world. Organ, 23, 1398–1408. 10.1287/orsc.1120.0771
32. Zhang, C., & Lu, Y. (2021). Study on artificial intelligence: the state of the art and future prospects. Journal of Industrial Information Integration, 23, 100-224. 10.1016/j.jii.2021.100224
33. https://blog.itucekirdek.com/girisimler-icin-yapay-zekadan-faydalanmanin-yollari/
34. https://business.lufthansagroup.com/tr
35. https://en.wikipedia.org/wiki/SocietyOne
36. https://kurumsal.yemeksepeti.com/inovasyon/
37. https://onedio.com/
38. https://openai.com/index/uber-enables-outstanding-experiences/
39. https://tr.wikipedia.org/wiki/Alibaba_Group
40. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/alibaba-deepseeke-karsi-yapay-zekâ-modelinin-gelistirilmis-versiyonunu-cikardi/3465747#
41. https://www.bloomberght.com/googledan-yapay-zekâ-hamlesi-3749681?page=2
42. https://www.blueoceanstrategy.com/blue-ocean-strategy-examples/the-ford-model-t/
43. https://www.boyner.com.tr/mag/moda-yapay-zekâ-ile-yeniden-sekilleniyor/?
44. srsltid=AfmBOorot_VRTFHQqbpJ3-GdE6GPP-wpfxxtFY-JuaT-UNF8D3pkst3g https://www.boyner.com.tr/t-box-b-604
45. https://www.marketing91.com/swot-analysis-lufthansa-airlines/
46. https://www.novonordisk.com/about/who-we-are.html
47. https://www.organimi.com/organizational-structures/uber/
48. https://www.philips.com.tr/a-w/about/news/archive/standard/news/press/2020/20200312-philips-introduced-artificial-intelligence-supported-radiology-workflow-program.html
49. https://www.sahibinden.com/ilan/vasita-otomobil-mercedes-benz-veli-aksitten-2013-mercedes-e250-cdi-4-matic-amg-1249893101/detay
50. https://www.speedmedya.com/haber/netflix-yapay-zekâ-teknolojisini-kullanan-yeni-arama-ozelligini-duyurdu-001746725346678
51. https://www.textilegence.com/boynerden-turkiyenin-ilk-yapay-zekâ-destekli-koleksiyonu/
52. https://www.wechatturkiye.com/nedir/
53. https://www.youthall.com/tr/