Postmodernitenin karanlık yüzü: Zygmunt Bauman'ın ahlak eleştirisi perspektifinden Filistin sorunu

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1 , 535 - 551 , 26.03.2026

Ülhak Çimen , Fikrullah Çakmak

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827197

https://izlik.org/JA39XS96LL

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, Zygmunt Bauman’ın ahlak anlayışı çerçevesinde, postmodernitenin ortaya çıkardığı ahlaki kayıtsızlık ve duyarsızlık bağlamında Filistin meselesini değerlendirmektir. Ona göre ahlaklı olmak insanı nevi şahsına münhasır yapan ve onu dünyadaki bütün varlıklardan farklı bir yere konumlandıran vasıftır. Bauman’ın yaklaşımında ahlaklı olmak, dünyadaki kötülüğün mutlaklığına karşı etik bir karşı duruş sergilemeyi ve bu karşı duruşun mazlumların yararına bir dönüşüm yaratabileceğine dair umudu diri tutmayı ifade eder. Bireyin ahlaki vicdanının sesini duyurabilmesi için çoğulculuğa ihtiyaç vardır. Çünkü çoğulculuk, vicdani çağrının önünü tıkayan ideolojik ve toplumsal engelleri aşmayı mümkün kılar. Zira onun ahlak düşüncesi, “ötekiyle yaşamak”, “öteki için yaşamak” ve gerekirse “öteki için ölmek” ilkeleri üzerine kuruludur. Bu çalışmada Bauman’ın ahlak anlayışının postmodern dünya için bir farkındalık oluşturması maksadıyla hareket edilmiştir. Çalışmada Bauman’ın ahlak anlayışı, özellikle postmodern bireyin duyarsızlaşmış ve ahlaki değerlere yabancılaşmış hali üzerinden analiz edilmiştir. Bu bağlamda söz konusu anlayışın İsrail’in Filistin’e uyguladığı zulme karşı küresel düzeyde bir ahlaki sorumluluk ve duyarlılık geliştirme potansiyeline sahip olduğu savunulmuştur. Sonuç olarak bu potansiyelin, direnişi mümkün kılan ve mazlumların haklarını savunmaya imkân tanıyan bir zemin oluşturabileceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyoloji , Ahlak Sosyolojisi , Zygmunt Bauman , Filistin , Postmodernizm.

The dark side of postmodernity: The Palestinian question from the perspective of Zygmunt Bauman's Moral Criticism

https://izlik.org/JA39XS96LL

Öz

The main objective of this study is to evaluate the Palestinian issue within the framework of Zygmunt Bauman’s understanding of morality, in the context of moral indifference and insensitivity produced by postmodernity. According to him, being moral is a quality that uniquely defines human beings and distinguishes them from all other entities in the world. In Bauman’s approach, being moral means adopting an ethical stance against the absoluteness of evil in the world, and maintaining hope that such a stance can bring about transformation for the benefit of the oppressed. Such pluralism is necessary for the voice of the moral conscience to be heard, as it allows individuals to overcome the ideological and social barriers that suppress ethical awareness. His understanding of morality is built on the principles of “living with the Other,” “living for the Other,” and, if necessary, “dying for the Other.” This study proceeds with the aim of demonstrating that Bauman’s moral thought offers an ethical consciousness for the postmodern world. His moral approach is analyzed through the lens of the postmodern individual’s desensitized and alienated stance toward moral values. In this context, it is argued that Bauman’s philosophy has the potential to generate a global sense of moral responsibility and sensitivity in response to Israel’s oppression of the Palestinian people. Ultimately, this potential is envisioned as laying the groundwork for a form of resistance that enables the defense of the rights of the oppressed.

Anahtar Kelimeler

Sociology , Sociology of Morality , Zygmunt Bauman , Palestine , Postmodernism

Kaynakça

• Aljazeera (2025). Suicide vs. genocide: Rest in power, Aaron Bushnell. (https://www.aljazeera.com/opinions/2024/2/26/suicide-vs-genocide-rest-in-power-aaron-bushnell Erişim tarihi: 04.05.2025)
• Anadolu Ajansı (2025). Avrupa ükelerinde Filistin’e destek gösterileri düzenlendi. (https://www.aa.com.tr/tr/dunya/avrupa-ulkelerinde-filistine-destek-gosterileri-duzenlendi/3523435 Erişim tarihi: 04.03.2025)
• Anadolu Ajansı (2025). Filistinliler için boykot, tecrit ve yaptırım hareketi, dünyayı boykotla İsrail’e karşı durmaya çağırıyor. (https://www.aa.com.tr/tr/dunya/filistinliler-icin-boykot-tecrit-ve-yaptirim-hareketi-dunyayi-boykotla-israile-karsi-durmaya-cagiriyor/3059239 Erişim tarihi: 04.04. 2025)
• Bauman, Z. (2010). Etiğin tüketiciler dünyasında bir şansı var mı?, (F. Çoban, İ. Katırcı, Çev.). Ankara: De Ki Basım Yayım.
• Bauman, Z. (2011a). Bireyselleşmiş toplum, (Y. Alogan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2011b). Postmodern etik, (A. Türker, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2011c). Yaşam sanatı, (A. Sarı, Çev.). Versus Kitap.
• Bauman, Z. (2012a). Akışkan aşk insan ilişkilerinin kırılganlığına dair, (I. Ergüden, Çev.). Versus Kitap.
• Bauman, Z. (2012b). Ölümlülük, ölümsüzlük ve diğer hayat stratejileri, (N. Demirdöven, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2013a). Postmodernizm ve hoşnutsuzlukları, (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2013b). Sosyolojik düşünmek, (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2014a). Bu bir günlük değildir, (D. Kizen, Çev.). Jaguar Kitap.
• Bauman, Z. (2014b). Modernlik ve müphemlik, (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2016). Modernite ve Holokaust, (S. Sertabipoğlu, Çev.). Alfa Basım.
• Bauman, Z. (2017). Hermenötik ve sosyal bilimler, (H. Oruç, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2018a). Kapımızdaki yabancılar, (E. Barca, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2018b). Kuşatılmış toplum, (A. E. Pilgir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2018c). Modernite, kapitalizm, sosyalizm küresel çağda sosyal eşitsizlik, (F. D. Ergun, Çev.). Say Yayınları.
• Bauman, Z. (2018d). Parçalanmış hayat postmodern ahlak denemeleri, (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2018e). Retrotopya, (A. Karatay, Çev.). Sel Yayıncılık.
• Bauman, Z. (2020). Akışkan korku, (C. Atay, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2021). Sosyoloji ne işe yarar?, (A. E. Pilgir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. ve Donskis, L. (2020). Ahlaki körlük akışkan modernlikte duyarlılığın yitimi, (A. E. Pilgir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. ve Mazzeo, R. (2019). Edebiyata övgü, (A. E. Pilgir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. ve Obirek, S. (2018a). Dünyaya ve kendimize dair, (B. Halaç, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. ve Obirek, S. (2018b). Tanrı’ya ve insana dair, (A. E. Pilgir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. ve Tester K. (2017). Zygmunt Bauman ile söyleşiler, (M. Hazır, Çev.). Heretik Yayınları.
• BBC (2024). Filistin’i devlet olarak tanıyan ve tanımayan ülkeler hangileri, gerekçeleri ne?. (https://www.bbc.com/turkce/articles/clmm2vz0vmgo Erişim tarihi: 23.05.2024)
• Bollnow, O. F. (2003). “İfade ve anlama”, hermeneutik üzerine yazılar, (D. Özlem, Çev.), İnkılap Yayınları.
• Cevizci, A. (2005), Felsefe sözlüğü, Paradigma Yayınları.
• Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri: beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni, (M. Bütün, ve S.B. Demir,), Siyasal Kitabevi.
• Freud S. (2011). Uygarlığın huzursuzluğu, (H. Barışcan, Çev.). Metis Yayınları.
• Gadamer, H. G. (2006). Truth and method. Continuum Publishing Group. İHA (2025). Hindistan’da liman işçileri İsrail’e silah taşıyan gemilere yükleme yapmayacak. (https://www.iha.com.tr/tr/dunya/hindistanda-liman-iscileri-israile-silah-tasiyan-gemilere-yukleme-yapmayacak/3141297 Erişim tarihi: 04.04.2025).
• Kahraman F. (2016). Zygmunt Bauman’da toplum ve toplumsal düzen kavramsallaştırması, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2) 395-404.
• Onedio (2025), İsrail’in yaşattığı zulme sessiz kalmayan ve gururla Filistin’i destekleyen ünlüler. (https://onedio.com/haber/israil-in-yasattigi-zulme-sessiz-kalmayan-ve-gururla-filistin-i-destekleyen-unluler-1225102 Erişim tarihi: 04.04.2025).
• Özcan Z. (2000), Teolojik hermenötik, Alfa Yayınları.
• Rakipoğlu M.(2025). İsrail’in Gazze Soykırımında Batı Medyası, Fokus (Erişim 04 Nisan 2025).
• Şeker A. (2023). Akışkan kötülük, Olgu Sosyoloji Dergisi, 2(1) 58-61.
• Taşdelen,V. (2008). Hermeneutiğin evrimi “kesitler”, Hece Yayınevi.