Analysis of bibliographic narrative: The example of Sabiha

Öz

Biography, as one of the established narrative genres, is a literary form that examines an individual’s life story in all its aspects. Over time, biography has interacted with other narrative genres and transformed into distinct and original subgenres. As a result of this interaction, the fictional qualities of the novel merged with biography, giving rise to a new narrative form called the “biographical novel” or “life-story novel.” The aim of the biographical novel is to remain faithful to the information and documents concerning the life of the person being portrayed, while at the same time making use of the fictional and aesthetic possibilities of the novel to create a literary work. There are many examples of biographical novels in Turkish literature. One such work is Sabiha, which focuses on the life of Sabiha Sertel, regarded as the first woman journalist of the Republic of Turkey. Written by Refik Erduran, the novel covers the historical period stretching from the final years of the Ottoman Empire to the establishment of the Republic. This study first defines the concepts of biography and biographical novel, then discusses the historical development and early examples of this genre in Turkish literature. Afterwards, Sabiha is examined under various headings and analyzed structurally. In line with this evaluation, the work is analyzed within the context of the biographical novel genre, and the extent to which Sabiha meets the fundamental characteristics of the genre is determined. Additionally, the study investigates how consistently and scientifically the author handles historical facts and biographical data within the novel.

Anahtar Kelimeler

• Biography
• Biographical Novel
• Sabiha
• Refik Erduran

Yaşamöyküsel anlatının çözümlenmesi: Sabiha romanı örneği

Öz

Biyografi, köklü anlatı türlerinden biri olup bir kişinin yaşam öyküsünü tüm yönleriyle ele alan edebî bir türdür. Biyografi, zamanla diğer anlatı türleriyle etkileşime girerek farklı ve özgün alt türlere dönüşmüştür. Bu etkileşimin sonucunda biyografi ile romanın kurgusal nitelikleri birleşmiş ve ‘biyografik roman’ ya da ‘yaşamöyküsel roman’ adı verilen yeni bir anlatı türü ortaya çıkmıştır. Biyografik romanın amacı, yaşam öyküsü anlatılan kişinin hayatına ilişkin bilgi ve belgelere sadık kalırken romanın kurmaca ve estetik imkânlarını kullanarak edebî nitelikli bir eser ortaya koymaktır. Türk edebiyatında birçok biyografik roman örneği bulunmaktadır. Bu eserlerden biri, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın gazetecisi kabul edilen Sabiha Sertel’in yaşamını konu alan Sabiha romanıdır. Refik Erduran tarafından kaleme alınan eser, Osmanlı Devleti’nin son döneminden Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan tarihî süreci ele almaktadır. Çalışmada öncelikle biyografi ve biyografik roman kavramları tanımlanmış, ardından bu türün Türk edebiyatındaki tarihsel gelişimi ve ilk örnekleri ele alınmıştır. Daha sonra Sabiha romanı, çeşitli başlıklar altında incelenerek yapı çözümlemesi yapılmıştır. Bu değerlendirme doğrultusunda eser biyografik roman türü bağlamında analiz edilmiş ve Sabiha romanının söz konusu türün temel niteliklerini hangi ölçüde karşıladığı belirlenmiştir. Ayrıca yazarın romanda tarihî gerçekleri ve biyografik verileri ne ölçüde tutarlı ve bilimsel bir yaklaşımla ele aldığı da incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Biyografi
• Biyografik Roman
• Sabiha
• Refik Erduran

Kaynakça

1. Aksu, A. (2018). Refik Erduran’ın Romanlarında Yapı ve İzlek [Yayımlanmamış Yüksel Lisans Tezi] Fırat Üniversitesi.
2. Aktaş, Ş. (2022). Anlatma Esasına Bağlı Edebî Metinlerin Tahlili-Teori ve Uygulama. Bilge Kültür-Sanat.
3. Apaydın, M. (2010). Biyografik Roman Türünün Türk Edebiyatındaki Gelişimi Üzerinde Bazı Dikkatler. Hece, Türk Romanı Özel Sayısı (ss. 475-484). S.65/66/67. Hece Yayınları.
4. Çetin, N. (2009). Roman Çözümleme Yöntemi. Öncü Kitap.
5. Çetindaş, D. (2016). Türk Edebiyatında Biyografik Anlatı ve Romanlar: Kesit Yayınları.
6. Çetişli, İ. (2014). Metin Tahliline Giriş/2. Akçağ Yayınları. Erduran, R. (2004). Sabiha. Remzi Kitabevi.
7. Gür, M. (2022). Cumhuriyet'in Gölgesinde Osmanlı'yı Hatırlamak: Zeytindağı'nda Özne, İktidar ve Kimlik, Karadeniz Araştırmaları (KaraM), 19(75), 975-987. https://doi.org/10.56694/karadearas.1173613
8. Reyhanoğulları, G. (2013). Elbet Sabah Olacaktır: Fikret'in Romanını Yaz(ama)mak, Turkish Studies, 8(9), 2157-2173. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5074

9. Sertel, S. (1978). Roman Gibi. Cem Yayınevi.
10. Sertel, Y. (1994). Annem-Sabiha Sertel Kimdi Neler Yazdı. Yapı Kredi Yayınları.
11. Tekin, M. (2009). Roman Sanat-Romanın Unsurları 1. Ötüken Yayınları.
12. www.etimolojiturkce.com Erişim tarihi: 22.09.2025. https://www.etimolojiturkce.com/kelime/biyografi
13. Yivli, O. (1999). Edebi Metinler. Günce Yayınları.