Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin aile politikalarına yönelik hizmetlerinin analizi

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1, 399 - 417, 26.03.2026

Naile Erdem , Mehmet Mecek

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1828329

https://izlik.org/JA83SW75YB

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin aile politikalarına yönelik hizmetleri ele alınmaktadır. Çalışma, Türkiye’deki 30 büyükşehir belediyesinin aile politikalarına yönelik hizmetlerini analiz etmeyi ve bu konuda bazı yeni öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Merkezi yönetimin yanı sıra yerel yönetimlerin de aile politikalarına yönelik etkin kamu hizmetleri sunmaları ve örnek uygulamalarının bilinirliğinin arttırılması açısından çalışma önem arz etmektedir. Çalışmanın gerçekleştirilmesinde nitel araştırma yöntemleri esas alınmıştır. Bu kapsamda doküman analizi ve içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde belediyelerin kurumsal web siteleri ve faaliyet raporları incelenmiştir. Bulgular, büyükşehir belediyelerinin aileye yönelik hizmetlerinin sosyal destek, eğitim, sağlık, kültür, sanat, spor, istihdam ve işbirlikleri başlıkları altında çeşitlilik gösterdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte hizmetlerin kapsamı, etkinliği ve sürekliliği bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Çalışma, yerel yönetimlerin aile politikaları alanındaki rolünü tartışmaya açarak alan yazına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile Politikası , Kamu Hizmeti , Büyükşehir Belediyesi , Yerel Yönetimler

Etik Beyan

Bu makale Araştırma ve Yayın Etiğine uygundur. Beyan edilecek herhangi bir çıkar çatışması yoktur. Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır. Makale yazım ve intihal/benzerlik açısından kontrol edilmiştir. Mevcut çalışma için mevzuat gereği etik izni alınmaya ihtiyaç yoktur. Bu konuda yazarlar tarafından dergiye “Etik İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan Formu” gönderilmiştir.

Analysis of family policy services of metropolitan municipalities in Türkiye

https://izlik.org/JA83SW75YB

Öz

This study analyzes the family policy services provided by metropolitan municipalities in Turkey. It aims to analyze the family policy services provided by 30 metropolitan municipalities in Turkey and offer some new recommendations. This study is important for ensuring that local governments, in addition to the central government, provide effective public services related to family policies and increase awareness of their exemplary practices. Qualitative research methods were employed in the study. Document analysis and content analysis were conducted within this scope. During the data collection process, municipalities' corporate websites and activity reports were examined. The findings revealed that metropolitan municipalities' family services vary across social support, education, health, culture, arts, sports, employment, and collaborations. However, there are differences in the scope, effectiveness, and continuity of these services. The study contributes to the literature by opening a discussion of the role of local governments in family policies.

Anahtar Kelimeler

Family Policy , Public Service , Metropolitan Municipality , Local Governments

Etik Beyan

This paper complies with Research and Publication Ethics, has no conflict of interest to declare, and has received no financial support. The article has been checked for spelling and plagiarism/similarity. There is no need to obtain ethical permission for the current study as per the legislation. The "Declaration Form Regarding No Ethics Permission Required" was sent to the journal by the authors on this subject.

Kaynakça

• Adana Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi. https://www.adana.bel.tr/
• Adema, W. (2012). Setting the scene: The mix of family policy objectives and packages across the OECD. Children and Youth Services Review, 34(3), 487-498. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2011.10.007
• Albert, A., & Bulcroft, K. (1988). Pets, families, and the life course. Journal of Marriage, 50(2), 543-552. http://dx.doi.org/10.2307/352019
• Anbarlı Bozatay, Ş., & Kızılkaya, K. (2016). Merkezden yönetim-yerinden yönetim tartışmalarının odağında bir düzenleme: 6360 sayılı yasa hakkındaki değerlendirmeler. Çankırı Karatekin Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 609-637. https://doi.org/10.18074/cnuiibf.328
• Ankara Büyükşehir Belediyesi (2025a). Büyükşehir belediyesine bir kardeş kent daha, Ankara Büyükşehir Belediyesi Kurumsal Web Sayfası, https://www.ankara.bel.tr/haberler/buyuksehir-belediyesine-bir-kardes-sehir-daha-11822
• Ankara Büyükşehir Belediyesi (2025b). Kurumsal web sitesi, https://www.ankara.bel.tr
• Antalya Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.antalya.bel.tr
• Baş, H. (2017). Türkiye’de yerel yönetimlerin aileye yönelik sosyal politikaları üzerinden bir değerlendirme. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 165-196. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.324003
• Berkün, S. (2017). Kamu açısından yönetim. Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 6(16), 638-664.
• Bursa Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.bursa.bel.tr
• Canatan, K. (2019). Aile kavramının tanımı. K. Canatan ve E. Yıldırım (Ed.), Aile Sosyolojisi içinde (ss. 53-64). Açılım Kitap.
• Çeliksoy, E. (2017). Türkiye’de büyükşehir güvenlik yönetimi kritiği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Afro-Avrasya Özel Sayısı, 71-77.
• Denizli Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.denizli.bel.tr
• Derdiman, R. C. (2012). Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin ve bu belediyelerin yapılarındaki yeni değişikliklerin anayasaya uyumu sorunu. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 51-87.
• Dileyici, D., & Vural, T. (2005). İdarelerarası rekabet ve mali yerinden yönetim: Kamu ekonomisi ve kamu politikaları. Seçkin Yayınları.
• Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.diyarbakir.bel.tr
• Erzurum Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.erzurum.bel.tr
• Esat, M. (2020). Belediyeler ve sosyal hizmet. Disiplinlerarası Sosyal Hizmet Çalışmaları içinde (ss. 119-138). Ekin Yayınevi.
• Floyd, K., & Morman, M. T. (2006). Introduction: On the breadth of the family experience. K. Floyd ve M. T. Morman (Ed.), Widening The Family Circle: New Research on Family Communication içinde (ss. 11-16). Sage Publishing.
• Giddens, A. (2012). Aileler ve Mharem İlişkiler. Z. Mercan (Çev.). Sosyoloji içinde (ss.242-291). Kırmızı Yayınları.
• Gönültaş, Y. C., & Yaylı, H. (2023). Yer yönünden yerinden yönetim kuruluşları: Tarihsel süreç, kurumsal yapılanma ve işleyiş. M. A. Özer, Y. Pustu ve R. Bayansar (Ed.), Cumhuriyetin 100. Yılında Türk Devlet Teşkilatının Anatomisi ve Fizyolojisi: Teorik Çerçeve, Yapı ve İşleyiş içinde (ss. 491-525). Yetkin Yayınları.
• Hallaç, S., & Öz, F. (2014). Aile kavramına kuramsal bir bakış. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6(2), 142-153. https://doi.org/10.5455/cap.20130625102321
• Hatay Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.hatay.bel.tr
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi (2025a). Kardeş şehirler, https://frd.ibb.istanbul/kardes-sehirler/?utm_source=chatgpt.com
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2025b). Kurumsal web sitesi, https://www.ibb.istanbul
• İzmir Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.izmir.bel.tr
• Kaan, E. O. (2022). Ailenin kurulması ve korunmasında toplum ve kurum sorumlulukları. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi, 8(1), 132-152.
• Kapani, M. (2015). Politika bilimine giriş. BB101 Yayınları.
• Kayseri Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.kayseri.bel.tr
• Kesgin, B., & Kalaycı, S. (2017). Sosyal hizmetin yerelleşmesi sürecinde büyükşehir belediyelerin rolü üzerine bir araştırma. Social Sciences Studies Journal, 12, 2269-2276. https://doi.org/10.26449/sssj.298
• Kocaeli Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.kocaeli.bel.tr
• Konya Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.konya.bel.tr
• Li, L., & Li, J. (2024). Division of childcare policy actors under health-oriented goals: Thematic analysis of China’s policy texts from the social constructionist perspective. Frontiers in Public Health, 12, https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1454537
• Mardin Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.mardin.bel.tr
• Mecek, M. (2020). Bir mülki (taşra) idare birimi olarak Türkiye’de il yönetimleri ve hukuki-örgütsel yapıları. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), 6(2), 296-325.
• Mecek, M., & Atmaca, Y. (2020). Yerel yönetimlerin idari yapısına ilişkin mevzuat analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 2068-2087. https://doi.org/10.17755/esosder.735143
• Mecek, M., & Doğan, H. (2015). İstihdam açısından yerel yönetimlerin organizasyon yapısı ve personel yönetimi. M. Mecek, M. Doğan ve B. Parlak (Ed.), İdari ve mali açıdan Türkiye'de yerel yönetimler içinde (ss. 211-273). Bekad Yayınları.
• Mersin Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.mersin.bel.tr
• Murdock, G. (1949). Social structure. MacMillan.
• Ordu Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.ordu.bel.tr
• Önen, S. M., & Güngör, M. (2018). Yerel yönetim ve merkezi yönetim ilişkileri. M. A. Özer (Ed.), Kamu yönetimi tartışmaları içinde (ss. 420-454). Gazi Kitapevi.
• Örtülü, S. (2019). Türkiye’de engelli politikaları ve belediyelerin rolü: Konya Büyükşehir Belediyesi örneği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
• Parlak, B., & Sobacı, M. Z. (2012). Ulusal ve küresel perspektifte kamu yönetimi: Teori ve pratik. MKM Yayıncılık.
• Polatoğlu, A. (2015). Büyükşehir belediye modeli ve Türkiye’de uygulanması üzerine düşünceler. Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 43-62.
• Sakarya Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.sakarya.bel.tr
• Sarıca, R. (1972). İdare hukuku ders notları. Kömen Teksir Bürosu Yayınları.
• Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.sanliurfa.bel.tr
• T.C. Anayasası (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Resmî Gazete, 17863, 9 Kasım 1982 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf
• Turan, E. (2019). Kamu yönetimi: Temel kavramlar. Polat Yayınları.
• Türk Dil Kurumu (2025). Aile, Genel Sözlük, TDK Yayını, https://sozluk.gov.tr
• UNICEF (2025). Family-friendly policies: Building a better future for every child. UNICEF, https://www.unicef.org
• United Nations Department of Economic and Social Affairs [UN DESA] (2025). World social report 2025: Families at the core of sustainable development, United Nations.
• Uyar, A., & Mecek, M. (2016). Kent bilincinin oluşturulması ile hizmet pazarlaması aracı olarak beyaz masa uygulaması ve hukuki yapısı: Afyonkarahisar Belediyesi örneği. Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 12(Özel Sayı), 146-157.
• Van Büyükşehir Belediyesi (2025). Kurumsal web sitesi, https://www.van.bel.tr
• Yaylı, H., & Gönültaş, Y. C. (2018). Türkiye’de idareler arası ilişkide büyükşehir ve büyükşehir ilçe belediyeleri. M. Mecek, B. Parlak ve E. Atasoy (Ed.), Kent yönetiminde yeni yaklaşımlar ve etkin belediyecilik uygulamaları içinde (ss. 803-813). Nobel Yayınevi.
• Yılmaz, V. (2018). 6360 sayılı yasa ile uygulamaya konulan büyükşehir modelinin yerel halka yansımaları: Hatay, Malatya, Manisa ve Van Büyükşehir Belediyesi örneği. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 5(30), 4364-4378. https://doi.org/10.26450/jshsr.866
• Yılmaz, V., & Kaypak, Ş. (2018). 6360 sayılı yasa sonrası yeni büyükşehir belediyelerindeki çevre sorunlarının irdelenmesi: Malatya Büyükşehir Belediyesi örneği. Kent Akademisi Dergisi, 12(36), 1-28.
• Yördem, Y., & Şeker, H. (2018). Türkiye’nin idari yapısı ve mülki idarenin yeri. Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi, 2(4), 10-24.