BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA
Öz
Bireyler tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri ortak amaçlarını gerçekleştirmek için örgüt adı verilen yapılanmalar altında bir araya gelmektedirler. Örgüt adı verilen bu yapılanmaların gerçekleştirmek istedikleri bir takım amaçları söz konusudur. Örgütsel amaçların başarılmasında çalışanların bireysel performansları temel belirleyicilerden biridir. Çalışanlar her zaman pozitif davranışlar sergilememekte, bazen de çeşitli sebeplerden dolayı örgütsel amaçları baltalayıcı davranışlar gösterebilmektedirler. Bu davranışlardan birisi de üretkenlik karşıtı iş davranışlarıdır. Planlanmış davranış teorisi birey davranışlarının gerisinde kişisel tutum, öznel norm ve algılanan davranış kontrol şeklinde sıralanan üç unsurun bulunduğunu ifade etmektedir. Dolayısıyla davranışlar bir takım öncüllerin etkisiyle ortaya çıkmaktadır. Üretkenlik karşıtı iş davranışlarının sergilenmesi üzerinde etkili olabilecek öncüllerden birisi bireyin sahip olduğu etiksel ideolojidir. Bireysel etiksel ideolojiler, idealizm ve rölativizm şeklinde iki boyutta ele alınmaktadır. Bu çalışmada, bireysel etiksel ideolojilerin üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerindekisi etkisi itfaiye çalışanları örnekleminde incelenmiştir. Veri toplama yöntemi olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, idealizmin çalışma arkadaşlarına yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları, örgüte yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları ve bir bütün olarak üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerinde anlamlı ve negatif yönlü etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Buna karşın araştırma bulguları, rölativizmin çalışma arkadaşlarına yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları, örgüte yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları ve bir bütün olarak üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Araştırma bulgularından hareketle, uygulayıcılara ve bilim insanlarına yönelik bir takım çıkarımlarda bulunulmuş ve çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ajzen, I. and Fishbein, M. (1980). Understanding Attitudes and Predicting Social Behaviour, Eglewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
- Barnett, T., Bass, K. and Brown, G. (1994). Ethical ideology and ethical judgment regarding ethical issues in business. Journal of Business Ethics, 13(6), 469-480.
- Bateman, C. R., Valentine, S. and Rittenburg, T. (2013). Ethical decision making in a peer-to-peer file sharing situation: The role of moral absolutes and social consensus. Journal of Business Ethics, 115(2), 229-240.
- Dalal, R. S. (2005). A meta-analysis of the relationship between organizational citizenship behavior and counterproductive work behavior. Journal of Applied Psychology, 90(6), 1241.
- Dalal, R. S., Lam, H., Weiss, H. M., Welch, E. and Hulin, C. L. (2009). A dynamic approach to organizational citizenship behavior and counterproductive work behavior: Behavioral co-occurrence and switching, and dynamic relationships with mood and overall job performance. Academy of Management Journal, 52(5), 1051-1066.
- Davis, M. A., Andersen, M. G. and Curtis, M. B. (2001). Measuring ethical ideology in business ethics: A critical analysis of the ethics position questionnaire. Journal of Business Ethics, 32(1), 35-53.
- DeJoy, D. M., Smith, T. D. and Dyal, M. A. (2017). Safety climate and firefighting: focus group results. Journal of Safety Research, 62, 107-116.
- Dhamija, S. and Rai, S. (2018). “Role of Retaliation and Value Orientation in Whistleblowing Intentions”, Asian Journal of Business Ethics, 7, 37-52.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
10 Temmuz 2019
Kabul Tarihi
28 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 2