Araştırma Makalesi

BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA

Cilt: 9 Sayı: 2 31 Aralık 2019
PDF İndir
TR EN

BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA

Öz

Bireyler tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri ortak amaçlarını gerçekleştirmek için örgüt adı verilen yapılanmalar altında bir araya gelmektedirler. Örgüt adı verilen bu yapılanmaların gerçekleştirmek istedikleri bir takım amaçları söz konusudur. Örgütsel amaçların başarılmasında çalışanların bireysel performansları temel belirleyicilerden biridir. Çalışanlar her zaman pozitif davranışlar sergilememekte, bazen de çeşitli sebeplerden dolayı örgütsel amaçları baltalayıcı davranışlar gösterebilmektedirler. Bu davranışlardan birisi de üretkenlik karşıtı iş davranışlarıdır. Planlanmış davranış teorisi birey davranışlarının gerisinde kişisel tutum, öznel norm ve algılanan davranış kontrol şeklinde sıralanan üç unsurun bulunduğunu ifade etmektedir. Dolayısıyla davranışlar bir takım öncüllerin etkisiyle ortaya çıkmaktadır. Üretkenlik karşıtı iş davranışlarının sergilenmesi üzerinde etkili olabilecek öncüllerden birisi bireyin sahip olduğu etiksel ideolojidir. Bireysel etiksel ideolojiler, idealizm ve rölativizm şeklinde iki boyutta ele alınmaktadır. Bu çalışmada, bireysel etiksel ideolojilerin üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerindekisi etkisi itfaiye çalışanları örnekleminde incelenmiştir. Veri toplama yöntemi olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, idealizmin çalışma arkadaşlarına yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları, örgüte yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları ve bir bütün olarak üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerinde anlamlı ve negatif yönlü etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Buna karşın araştırma bulguları, rölativizmin çalışma arkadaşlarına yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları, örgüte yönelik üretkenlik karşıtı iş davranışları ve bir bütün olarak üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Araştırma bulgularından hareketle, uygulayıcılara ve bilim insanlarına yönelik bir takım çıkarımlarda bulunulmuş ve çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ajzen, I. and Fishbein, M. (1980). Understanding Attitudes and Predicting Social Behaviour, Eglewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
  2. Barnett, T., Bass, K. and Brown, G. (1994). Ethical ideology and ethical judgment regarding ethical issues in business. Journal of Business Ethics, 13(6), 469-480.
  3. Bateman, C. R., Valentine, S. and Rittenburg, T. (2013). Ethical decision making in a peer-to-peer file sharing situation: The role of moral absolutes and social consensus. Journal of Business Ethics, 115(2), 229-240.
  4. Dalal, R. S. (2005). A meta-analysis of the relationship between organizational citizenship behavior and counterproductive work behavior. Journal of Applied Psychology, 90(6), 1241.
  5. Dalal, R. S., Lam, H., Weiss, H. M., Welch, E. and Hulin, C. L. (2009). A dynamic approach to organizational citizenship behavior and counterproductive work behavior: Behavioral co-occurrence and switching, and dynamic relationships with mood and overall job performance. Academy of Management Journal, 52(5), 1051-1066.
  6. Davis, M. A., Andersen, M. G. and Curtis, M. B. (2001). Measuring ethical ideology in business ethics: A critical analysis of the ethics position questionnaire. Journal of Business Ethics, 32(1), 35-53.
  7. DeJoy, D. M., Smith, T. D. and Dyal, M. A. (2017). Safety climate and firefighting: focus group results. Journal of Safety Research, 62, 107-116.
  8. Dhamija, S. and Rai, S. (2018). “Role of Retaliation and Value Orientation in Whistleblowing Intentions”, Asian Journal of Business Ethics, 7, 37-52.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

10 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

28 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Biçkes, D. M., Yılmaz, C., & Öney, T. (2019). BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 616-629. https://izlik.org/JA99MU38JW
AMA
1.Biçkes DM, Yılmaz C, Öney T. BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2019;9(2):616-629. https://izlik.org/JA99MU38JW
Chicago
Biçkes, Durdu Mehmet, Celal Yılmaz, ve Tugay Öney. 2019. “BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 (2): 616-29. https://izlik.org/JA99MU38JW.
EndNote
Biçkes DM, Yılmaz C, Öney T (01 Aralık 2019) BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 2 616–629.
IEEE
[1]D. M. Biçkes, C. Yılmaz, ve T. Öney, “BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 9, sy 2, ss. 616–629, Ara. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99MU38JW
ISNAD
Biçkes, Durdu Mehmet - Yılmaz, Celal - Öney, Tugay. “BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9/2 (01 Aralık 2019): 616-629. https://izlik.org/JA99MU38JW.
JAMA
1.Biçkes DM, Yılmaz C, Öney T. BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2019;9:616–629.
MLA
Biçkes, Durdu Mehmet, vd. “BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2019, ss. 616-29, https://izlik.org/JA99MU38JW.
Vancouver
1.Durdu Mehmet Biçkes, Celal Yılmaz, Tugay Öney. BİREYSEL ETİKSEL İDEOLOJİLERİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: UYGULAMALI BİR ÇALIŞMA. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2019;9(2):616-29. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99MU38JW